Diyarbakır'ın Çınar ilçesinde açılması planlanan kum ocağına ilişkin
DEM Parti
Muhatap:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum Kaynak göster
Serhat Eren (DEM Parti), 21 Kasım 2024 tarihinde 7/19823 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 78 gün sonra, 7 Şubat 2025).
Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Diyarbakır'ın Çınar ilçesinde açılması planlanan kum ocağına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/19823, 21 Kasım 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-19823-diyarbakir-in-cinar-ilcesinde-acilmasi-planlanan-kum-ocagina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8c81bc73-d28d-476c-9ccb-0193622ac32b
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 78 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından Anayasanın 98 ve İçtüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Serhat Eren Diyarbakır Milletvekili
Diyarbakır'ın Çınar ilçesine bağlı köy sınırları içerisinde yer alan ormanlık alanda kum ocağı açma girişimi, köy sakinlerinin haklı tepkisine yol açmıştır. Köy halkı, bu girişimin ormanlık alanın tahrip edilmesine ve köyde geri döndürülemez ekolojik ve sosyo-ekonomik zararlara neden olacağını ifade etmektedir. Köy sakinlerinin dilekçelerinde belirttiği üzere, söz konusu alan yoğun bir orman örtüsüne sahip olup, bölge halkının tarım ve hayvancılık faaliyetleri için hayati önem taşımaktadır. Ormanlık alanın kesilmesi ve maden sahası açılması, köyün hemen bitişiğinde, evlerin yanı başında gerçekleşecektir. Bu durum, köy sakinleri için ciddi çevresel kirlilik (toz, ses vb.) ve geçim kaynaklarının kaybı gibi olumsuz sonuçlar doğuracaktır. Ayrıca köylüler, yıllar boyunca emek vererek korudukları bu alanın tahrip edilmesinin köy halkında telafisi imkânsız mağduriyetler yaratacağının altını çizmektedir.
Buna ek olarak, köylülerin bu girişime karşı tepkilerini dile getirmeleri üzerine, kum ocağı açma girişiminin askeri personel zoruyla desteklendiği iddia edilmiştir. Bu durum, köy halkının anayasal haklarının ihlali anlamına gelebilecek bir uygulama olup, devletin çevreyi ve vatandaşların yaşam alanlarını koruma sorumluluğuyla bağdaşmamaktadır. Köy halkı, ilgili kamu yetkililerinden bu konuda acilen adım atılmasını ve ormanlık alanlarının korunmasını talep etmektedir. Çömçeli köyündeki bu durum, sadece köy halkının değil, bölgedeki tüm ekosistemin ve tarım-hayvancılık faaliyetlerinin sürdürülebilirliğini tehdit etmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Çömçeli köyü sınırları içerisinde bir çimento firması tarafından kum ocağı açılması için yapılan başvuruların hukuki ve idari süreçleri nelerdir? Bu süreçlerde çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) raporu hazırlanmış mıdır? Hazırlandıysa raporun sonuçları nelerdir? "
Kum ocağı açılması için köy sınırları içerisinde yer alan ormanlık alanda ağaç kesimi yapılması planlanmakta mıdır? Planlanıyorsa bu kesim ne kadar alanı kapsayacaktır ve hangi gerekçelerle onaylanmıştır?
Köy halkının bu girişime karşı yaptığı itirazlar Bakanlığınıza ulaşmış mıdır? Ulaştıysa bu itirazlarla ilgili hangi adımlar atılmıştır?
Kum ocağı açılması için askeri personel desteğiyle köyde işlem yapılmaya çalışıldığı iddiaları doğru mudur? Eğer doğruysa bu durum hangi yasal dayanağa dayandırılmaktadır?
Çömçeli köyü sakinlerinin dilekçelerinde belirtilen çevresel tahribat (toz, ses kirliliği vb.) ve geçim kaynaklarının zarar göreceği hususlarında ve bölgedeki su kaynakları, bitki örtüsü ve yaban hayatı üzerindeki etkilerine yönelik herhangi bir bilimsel rapor hazırlanmış mıdır?
Çömçeli köyü özelinde tarım ve hayvancılıkla geçinen halkın mağduriyet yaşamaması adına, kum ocağı açılması girişiminden vazgeçilmesi veya alternatif bir yer seçimi yapılması için Bakanlığınız ne tür önlemler almayı düşünmektedir?
Çömçeli köyünde çevreyi ve köylülerin yaşam alanlarını koruma adına, bölgenin doğal ve ekolojik yapısını korumak için herhangi bir özel koruma statüsü tanınması gündeminizde midir?
Çömçeli köyünde benzer şekilde tarım ve hayvancılığı tehdit eden başka maden veya kum ocağı projeleri bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa bunlarla ilgili alınan önlemler nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Murat Kurum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
Milletvekillerimiz tarafından şahsıma yöneltilen ve ilişik listede; TBMM Esas numaraları ve konuları belirtilen yazılı soru önergeleri incelenmiş olup, söz konusu önergelerde yer alan hususlara ilişkin cevaplarımız ekte sunulmuştur.
Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim.
-Dosya (1 Takım)
Mustafa Kemal Mahallesi Eskişehir Devlet Yolu (Dumlupınar Bulvarı) 9. km. No: 278 Çankaya / Ankara İrtibat:Haydar DEMİRER Tel: 410 14 57
SAYIN SERHAT EREN'İN TBMM 7/19823 ESAS SAYILI 7498253 , YAZILI SORU ÖNERGESİNE GK SS İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI SORULAR
1. Çömçeli köyü sınırları içerisinde bir çimento firması tarafından kum ocağı açılması için yapılan başvuruların hukuki ve idari süreçleri nelerdir? Bu süreçlerde çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) raporu hazırlanmış mıdır? Hazırlandıysa raporun sonuçları nelerdir?
2. Kum ocağı açılması için köy sınırları içerisinde yer alan ormanlık alanda ağaç kesimi yapılması planlanmakta mıdır? Planlanıyorsa bu kesim ne kadar alanı kapsayacaktır ve hangi gerekçelerle onaylanmıştır?
3. Köy halkının bu girişime karşı yaptığı itirazlar Bakanlığınıza ulaşmış mıdır? Ulaştıysa bu itirazlarla ilgili hangi adımlar atılmıştır?
4. Kum ocağı açılması için askeri personel desteğiyle köyde işlem yapılmaya çalışıldığı iddiaları doğru mudur? Eğer doğruysa bu durum hangi yasal dayanağa dayandırılmaktadır?
5. Çömçeli köyü sakinlerinin dilekçelerinde belirtilen çevresel tahribat (toz, ses kirliliği vb.) ve geçim kaynaklarının zarar göreceği hususlarında ve bölgedeki su kaynakları, bitki örtüsü ve yaban hayatı üzerindeki etkilerine yönelik herhangi bir bilimsel rapor hazırlanmış mıdır?
6. Çömçeli köyü özelinde tarım ve hayvancılıkla geçinen halkın mağduriyet yaşamaması adına, kum ocağı açılması girişiminden vazgeçilmesi veya alternatif bir yer seçimi yapılması için Bakanlığınız ne tür önlemler almayı düşünmektedir?
7. Çömçeli köyünde çevreyi ve köylülerin yaşam alanlarını koruma adına, bölgenin doğal ve ekolojik yapısını korumak için herhangi bir özel koruma statüsü tanınması gündeminizde midir?
8. Çömçeli köyünde benzer şekilde tarım ve hayvancılığı tehdit eden başka maden veya kum ocağı projeleri bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa bunlarla ilgili alman önlemler nelerdir?
CEVAP
Söz konusu alanda Oyak Çimento Fabrikaları A.Ş. adına 17.12.2021 tarih ve E-2021463 karar numaralı ÇED Gerekli Değildir Kararı bulunan Pomza Ocağı bulunmaktadır. Bu karara esas Proje Tanıtım Dosyası hazırlanmıştır. Söz konusu proje tanıtım dosyası ÇED Yönetmeliği kapsamında incelenerek ÇED Gerekli Değildir kararı verilmiştir. ÇED kararının alınması o projenin yapılabilmesi için yeterli olmayıp gerekli kurumlardan izinlerin de alınması gerekmektedir.
ÇED Gerekli Değildir kararına esas proje tanıtım dosyasında projenin en yakın yerleşim yerine göre gürültü, toz gibi çevresel etkileri hesaplanmış olup ilgili yönetmelikler kapsamında sınır değerlerin altında kalmıştır. Bu da yerleşim yerlerine herhangi bir etkisinin olmayacağını göstermektedir.
Ayrıca, kuru dere yataklarına pasa malzeme, katı veya sıvı atık dökülmeyecek, kesitleri daraltılmayacak, dere yataklarının mevcut ve kadastraofal genişliği korunacak, derelerin iki sahilinde şev üstlerinden itibaren ilgili kurum tarafından belirlenecek asgari mesafede hiçbir şekilde kazı ve dolgu yapılmayacak, dere yataklarına ve kenarlarına üretim faaliyetlerinden kaynaklı atık, üretim firesi vb. malzeme de konulmayacak, ocak faaliyetleri esnasında söz konusu alanda açığa çıkacak ocak artığı malzeme ve erozyonla oluşacak rusubatın dere yataklarına intikali saha içerisinde alınacak önlemlerle engellenecektir. Proje etki alanı içerisinde yer alan akarsu yataklarına olabilecek rüsubat akışının engellenmesi amacıyla gerekli görülürse proje alanı etrafına uygun drenaj kanalları yapılacaktır. Faaliyet yerinde veya çevresinde dere yataklarına müdahale edilmeyecek, atık-pasa vb. atılmayacak ve işletmeye başlanmadan önce belirlenecek yeraltı suyu seviyesi altında işlem yapılmayacağı ile ilgi taahhütler dosya içerisinde yer almaktadır. Ayrıca, proje alanı içerisinde ve etki alanında Kara Avcılığı Kanunu uyarınca belirlenen Yaban Hayatı Koruma Sahaları, Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları ve Yaban Hayatı Yerleştirme Alanları bulunmamaktadır. "Avrupa'nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi" (BERN Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlardan "Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları"nda belirtilen I. ve TI. Koruma Bölgeleri, "Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları bulunmamaktadır. Proje yeri ve yakın çevresinin florasını tespit edebilmek için arazi gözlemi ve literatür taranması yapılmıştır. Alandaki endemik türler IUCN kategorileri açısından incelendiğinde hiçbirisinin tehlike kategorisinde olmadığı görülmüştür. Dolayısıyla bu tür herhangi bir koruma gerektirmeyen ve tehdit altında olmayan bitki türleri kategorisinde yer almaktadır. Ayrıca faaliyet alanında, Avrupa'nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (Bern Sözleşmesi) Ek-I kapsamında koruma altına alınmış bir bitki türüne rastlanmamıştır.