Diyarbakır'ın Çınar ilçesine bağlı Çömçeli köyünde açılması planlanan kum ocağının çevresel etkilerine ilişkin
DEM Parti
Muhatap:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum Kaynak göster
Ceylan Akça Cupolo (DEM Parti), 28 Mart 2025 tarihinde 7/26438 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 118 gün sonra, 24 Temmuz 2025).
Ceylan Akça Cupolo (DEM Parti, Diyarbakır). “Diyarbakır'ın Çınar ilçesine bağlı Çömçeli köyünde açılması planlanan kum ocağının çevresel etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26438, 28 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26438-diyarbakir-in-cinar-ilcesine-bagli-comceli-koyunde-acilmasi-planlanan-kum-ocaginin-cevrese (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/80f53393-cc91-4947-8ee7-01960f07f519
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 118 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat KURUM tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Ceylân AKÇA CUPO£O Diyarbakır Milletvekili
Diyarbakır'ın Çınar ilçesine bağlı Çömçeli Köyünde OYAK Çimento Fabrikaları A.Ş. tarafından yürütülmek istenen maden projesine karşı çıkan köylülere yönelik müdahalede çok sayıda yurttaş gözaltına alınmış, protesto hakkını kullanan yurttaşlara karşı yoğun gaz kullanıldığı ve şiddet uygulandığı ifade edilmiştir. Diyarbakır Barosu Çevre ve Kent Hukuku
Komisyonu tarafından bölgede yapılan incelemelerde tonluk hafriyat kamyonlarının köy evleri arasında sürekli hareket ederek çocukların yaşamını tehdit ettiği, köyün yaşam alanlarının ciddi bir tehlike altında bulunduğu belirtilmiştir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Çömçeli köyünde yapılmak istenen maden projesinin çevresel etki değerlendirme (ÇED) sürecini tamamlanmış ve onaylanmış mıdır? Projenin ekolojik etkileriyle ilgili kamuoyu şeffaf biçimde bilgilendirilmiş midir?
Ormanlık alan içinde yapılması planlanan bu proje nedeniyle bölgedeki orman ekosisteminin, su kaynaklarının ve yaban hayatının uğrayacağı zararların önlenmesi veya azaltılması için Bakanlığınız tarafından hangi tedbirler alınmıştır?
Köy halkının yaşam alanlarını terk etmek zorunda kalacağı iddiaları doğru mudur? Bu iddialarla ilgili Bakanlığınız tarafından bir inceleme başlatılmış mıdır?
Projeye karşı demokratik ve barışçıl protesto hakkını kullanan yurttaşlara yönelik gerçekleşen şiddet ve gözaltılar hakkında Bakanlığınızın bilgisi var mıdır? Bu konuda sorumluların tespiti ve yurttaşların mağduriyetlerinin giderilmesi için hangi adımlar atılmıştır?
Bölge halkının yaşam ve ekolojik dengenin korunması temelinde projeyle ilgili faaliyetlerin durdurulması ve sürecin yeniden değerlendirilmesi düşünülmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Murat Kurum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI
SORULAR
1. Çömçeli köyünde yapılmak istenen maden projesinin çevresel etki değerlendirme (ÇED) sürecini tamamlanmış ve onaylanmış mıdır? Projenin ekolojik etkileriyle ilgili kamuoyu şeffaf biçimde bilgilendirilmiş midir?
2. Ormanlık alan içinde yapılması planlanan bu proje nedeniyle bölgedeki orman ekosisteminin, su kaynaklarının ve yaban hayatının uğrayacağı zararların önlenmesi veya azaltılması için Bakanlığınız tarafından hangi tedbirler alınmıştır?
3. Köy halkının yaşam alanlarını terk etmek zorunda kalacağı iddiaları doğru mudur? Bu iddialarla ilgili Bakanlığınız tarafından bir inceleme başlatılmış mıdır?
4. Projeye karşı demokratik ve barışçıl protesto hakkını kullanan yurttaşlara yönelik gerçekleşen şiddet ve gözaltılar hakkında Bakanlığınızın bilgisi var mıdır? Bu konuda sorumluların tespiti ve yurttaşların mağduriyetlerinin giderilmesi için hangi adımlar atılmıştır?
5. Bölge halkının yaşam ve ekolojik dengenin korunması temelinde projeyle ilgili faaliyetlerin durdurulması ve sürecin yeniden değerlendirilmesi düşünülmekte midir?
CEVAPLAR
1. Diyarbakır İli, Çınar İlçesi, Çömçeli Mahallesi sınırları içerisinde OYAK Çimento Fabrikaları A.Ş. tarafından gerçekleştirilmesi planlanan "RN:201900216 (ER:3338115) Ruhsat Numaralı IV-A Grubu Pomza Ocağı" projesi ile ilgili Valiliğimizce (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) 17.12.2021 tarih ve E-2021463 karar sayılı "Çevresel Etki Değerlendirme Gerekli Değildir" kararı verilmiştir. Kararın ilanına ilişkin Çınar Kaymakamlığı, Çınar Belediye Başkanlığı ve Çömçeli Mahalle Muhtarlığı'na 29.12.2021 tarih ve 2578835 sayılı dağıtımlı yazımız ile gerekli duyuruların yapılması istenmiştir. Ayrıca ilgili firmanın 22.11.2024 tarih ve 207024 Referans Numaralı "Sondaj Yöntemi İle Maden Arama Faaliyeti" başvurusu İl Müdürlüğümüzce ÇED Yönetmeliği kapsamında değerlendirilmiş ve ÇED Yönetmeliği Ek-1, Ek-2 listelerinde yer almadığından 25.11.2024 tarih ve 11044112 sayılı yazımız ile "ÇED Muafiyet Yazısı" verilmiştir. Yakın zamanda Çömçeli Köyünde yapılan çalışma, sadece sondaj yöntemi ile maden arama faaliyetinden ötürü bir çalışmadır. Ayrıca projeye ilişkin ÇED süreci tamamlanmış ve "Çevresel Etki Değerlendirme Gerekli Değildir" kararı verildiğinden ÇED alanı içerisinde proje tanıtım dosyasında belirtilen taahhütler kapsamında çalışılmasında engel bir durum bulunmamaktadır.
"Pomza Ocağı" proje sahası içerisinde ya da yakın çevresinde göl, baraj, akarsu veya sulak alan bulunmamaktadır. Proje sahasının içerisinde ve dışında akışları yağışlara bağlı mevsimlik kuru dereler bulunmaktadır. Bu kuru dere yataklarının ekolojik yapısının korunarak muhafaza edilmesi amacıyla kuru dere yataklarına hiçbir şekilde müdahale edilmeyecek, malzeme dökülmeyecek, pasa atılmayacak, akış rejimi bozulmayacak ve doğal halleri korunacaktır. Ayrıca "Pomza Ocağı" projesinden malzeme alınımının tamamlanması sonrası özellikle yağmur sularının birikebileceği çukurların oluşumuna izin verilmeyecek; bu tür oluşumlar kapatılarak ortadan kaldırılacaktır. Ayrıca yağmur sularının kolayca akışını sağlamak için drenaj kanalları oluşturulacağına ilişkin taahhütler proje tanıtım dosyasına eklenmiş olup; kamuoyunun bilgisine sunulmuştur.
2,3) Proje alanı, Adıyaman-Şanlıurfa-Diyarbakır Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı M43-M44 paftalarında yer almaktadır. Alan plan kapsamında "Kayalık Taşlık Alan" içerisinde yer almaktadır. Proje kapsamında, Diyarbakır ili 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının Plan Hükümlerine, ilgili kurum ve kuruluş görüşleri ve ilgili mevzuat hükümlerine uyulacak, madencilik faaliyetlerinde çevreye zarar verilmemesi için her türlü önlem alınacak ve ruhsat süresinin veya rezervin bitmesi halinde söz konusu alan faaliyet sahibince rehabilite edilerek çevre ile uyumlu hale getirileceğine ilişkin proje sahibince gerekli taahhütler verilmiştir.
4) Projeye karşı demokratik ve barışçıl protesto hakkını kullanan hiçbir yurttaşa zarar verilmemiş olup, sadece görevli memura mukavemet ve kamu malına zarar verme eylemleri gerçekleştirenler hakkında Çınar Cumhuriyet Başsavcılığı'nca adli işlem başlatılmıştır.
5) Projeye ilişkin ÇED süreci tamamlanmış ve "Çevresel Etki Değerlendirme Gerekli Değildir" kararı verildiğinden ÇED alanı içerisinde proje tanıtım dosyasında belirtilen taahhütler kapsamında çalışılmasında engel bir durum bulunmamaktadır.