Mardin ilindeki çiftçilerin elektrik kesintileri sebebiyle sulamada yaşadıkları sorunlara ilişkin
Kaynak göster
Kamuran Tanhan (DEM Parti), 18 Temmuz 2023 tarihinde 7/2006 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 56 gün sonra, 12 Eylül 2023).
Kamuran Tanhan (DEM Parti, Mardin). “Mardin ilindeki çiftçilerin elektrik kesintileri sebebiyle sulamada yaşadıkları sorunlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/2006, 18 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-2006-mardin-ilindeki-ciftcilerin-elektrik-kesintileri-sebebiyle-sulamada-yasadiklari-sorunlara (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/beecdfe2-4406-4fdc-98b8-01896d225db2
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 56 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan BAYRAKTAR tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri amuran TANHAN gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Mardin'de her yaz mevsimi çiftçilerin temel sorunu elektrik kesintileridir. Mardin'in tarım üretiminde buğdaydan sonra ikinci sırada mısır yer almakta ve mısır Mardin'in Kızıltepe Nusaybin Artuklu ve Derik ilçelerinde üretilmektedir. Bu ilçelerde üretilen mısır miktarı
Türkiye'nin toplam mısır üretiminin üçte birini karşılamaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Mısırın üretimi için gerekli olan su, yeraltı kuyuları açılmak üzere yerin 500-600 metrelik derinliklerinden çekilmektedir. Bu durumda elektrik tüketim miktarı hayli artmaktadır. Her sene elektrik fiyatlarına getirilen fahiş zamlar da bölgedeki çiftçilerin faturalarını ödemekte zorlanmalarına sebep olmaktadır. DEDAŞ çiftçinin tükettiği elektiği gelişi güzel ve keyfi bir şekilde faturalandırmakta ve çiftçilerin ödeyemeyeceği meblağlarda elektrik faturaları çıkmaktadır.
Bundan 48 yıl önce inşasına başlanan ve "ülkenin milli gururu, dünyanın en büyük 5. projesi" diye tanıtılan Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP)Y'nin temel amaçlarından birinin Mardin ve diğer bölge illerinin topraklarını suya kavuşturmak olduğu yetkililer tarafından sık sık dile getirilmiştir. 2017 yılında tamamlanan ve açılışı törenle yapılan 221 km'lik ana su kanalına geçen sene verilen deneme suyu ile çifiçiler kendi imkânlarıyla kanala yakın 500 bin civarı dönüm arazi sulamışlardır. Mardinli çiftçiler bu sene sulama göletinin ve akabinde dağıtım kanallarının tamamlanmasını beklerken baraja yeniden su verilmemiştir.
İddialara göre Mardin çiftçilerinin 968'e yakını elektrik borcu nedeniyle icralık olmuştur. Çifiçiler diğer tarım şehirlerinde çıkarılan "cazibe sulama maliyeti" uygulamasının kendilerine de uygulanmasını talep etmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
oOMardin ilindeki çiftçilerin elektrik kesintilerine bağlı olarak sulama sistemlerinde yaşadıkları sorunlar hakkında tarafınıza yansımış şikayetler var mıdır? Bu şikayetler Bakanlığınız tarafından değerlendirilmiş midir?
o Elektrik kesintilerinin gerekçesi nedir, kesintiler ne sıklıkta gerçekleşmekte ve ne kadar süreyle devam etmektedir?
o Elektrik kesintilerine karşı alınacak önlemler ve çözüm önerileri nelerdir? Bakanlığınız bu konuda hangi adımları atmaktadır?
o Çiftçilerin elektrik kesintilerinden kaynaklı sulama sistemlerinin çalışmaması sebebiyle ettiği zararın tazmini adına bir çalışmanız olacak mıdır?
o GAP projesi neden devam ettirilmemektedir?
o Çiftçilerin kısa vadede de olsa ürünlerini sulayabilmesi adına deneme suyu neden tekrar verilmemektedir? Dağıtım kanalları neden tamamlanmamaktadır?
oo Mardin çiftçilerinin 908'e yakınının elektrik borcu nedeniyle icralık olmasına dair özgün durumları gözetilerek bir çalışma yapılacak mıdır? Tarımsal üreticilerin borçlarının bir defaya mahsus olacak şekilde kamu borcu olarak devlet tarafından üstlenilmesi için gerekli girişimlerde bulunacak mısınız?
(o DEDAŞ'ın çiftçilere gelişigüzel yazdığı faturalarla ilgili başlatmış olduğunuz bir soruşturma var mıdır? Varsa ne aşamadadır?
Bazı çiftçilerin borçlarını ödemediği gerekçe yapılarak tüm bölgenin elektriklerinin kesilerek toplu cezalandırma yapılmasına hangi gerekçe ile izin verilmektedir?
Tarım ile geçinen birçok ilin aksine Kürtlerin yoğun olarak yaşadığı illerde sulama ve elektrik maliyetleri konusunda neden geçici ya da kalıcı çözümler bu kadar geciktirilmektedir?
Doğaya zarar vermeyen sulama tekniklerinin geliştirilmesi için ne tür projeleriniz vardır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
DÖNEM | ESASNO 28/1 | 72006
İlgili elektrik dağıtım şirketinin sorumluluk sahasında meydana gelen elektrik kesintilerinin sebepleri, sayısı ve ilçelere göre dağılımları aylık olarak https://www2.dedaş.com.tr/bilgi/ Hizmet-Kalite Göstergeleri/67 internet adresinde yayımlanmakta olup bu bilgiler aynı zamanda Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığı'na (EPDK) aylık olarak bildirilmektedir. Gerçekleşen elektrik kesintileri Türkiye Elektrik Dağıtım Şirketi (TEDAŞ) ve EPDK nezdinde yapılan çalışmalar ile detaylı olarak incelenmekte ve kesintilerin önlenmesi için yatırım ve bakım programları oluşturulmaktadır. Meydana gelen elektrik kesintilerine yapılan önleyici ve koruyucu bakım onarım çalışmaları ile anında müdahale edilmekte, faaliyet alanındaki elektrik tesislerine yönelik periyodik arıza önleyici bakım programları uygulanmaktadır.
Borç sebebiyle elektrik kesme işlemleri Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Zamanında Ödenmeyen Borçlar" başlıklı 35'inci maddesi kapsamında gerçekleştirilmekte olup borcu bulunan tarımsal sulama abonelerin enerjileri hat başından kesilerek borcu bulunmayan tarımsal sulama aboneleri ise mağdur edilmesi önlenmektedir. Bununla birlikte borcunu ödeyen abonelerin enerjileri ise 24 saat içerisinde yeniden bağlanmaktadır.
Lisanslarında belirtilen bölgede dağıtım hizmeti veren elektrik dağıtım şirketleri, TEDAŞ ve/veya EPDK tarafından periyodik olarak denetlenmekte, icra edilen denetimler neticesinde tanzim edilen inceleme ve denetim raporlarının gereği de EPDK tarafından yerine getirilmektedir. Söz konusu raporların 6446 sayılı Kanun ve ikincil mevzuat kapsamında değerlendirilmesi neticesinde mevzuata aykırı faaliyetleri sabit görülen elektrik dağıtım şirketleri hakkında idari yaptırımlar uygulanmaktadır.
Elektrik dağıtım şirketlerinin tedarik sürekliliğine ilişkin mevzuattaki yükümlülükleri Elektrik Dağıtımı ve Perakende Satışına İlişkin Hizmet Kalitesi Yönetmeliği (Yönetmelik) çerçevesinde düzenlenmiş olup Yönetmeliğin 18'inci ve 27'nci maddeleri kapsamında belirtilen yıllık kesinti eşik süre ve sayılarının aşılması durumunda kullanıcının tazminat hakkı doğmaktadır. Yıllık kesinti tazminatına ilave olarak günlük kesinti süresinin kentsel dağıtım bölgesinde 10 saat, kent altı dağıtım bölgesinde 11 saat ve kırsal dağıtım bölgesinde 12 saati aşan ve sebebi şebeke işletmecisi veya dışsal olan kesintiler için kullanıcıların başvurusuna gerek olmaksızın kesintiden etkilenen her bir kullanıcıya dağıtım şirketi tarafından uzun süreli kesinti tazminatı ödenmektedir.
Belirli bölge veya amaca yönelik olarak herhangi bir tüketici grubunun desteklenmesi hususuna ilişkin 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17'nci maddesinin yedinci fıkrasındaki; "Belirli bölgelere veya belirli amaçlara yönelik olarak tüketicilerin desteklenmesi amacıyla sübvansiyon yapılması gerektiğinde, sübvansiyon fiyatlara müdahale edilmeksizin yapılır. Sübvansiyonun tutarı ile usul ve esasları Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenir ve ilgili kurumun bütçesinden ödenir " hükmü amirdir. Bu kapsamda, tarımsal üreticilerin borçlarının kamu borcu olarak devlet tarafından üstlenilmesi ancak Tarım ve Orman Bakanlığı'nın bütçesinden ödenmek üzere Cumhurbaşkanı Kararı ile olabilmektedir. Bu nedenle sübvansiyon ve destekleme kararlarının yanı sıra GAP ve sulama tekniklerinin geliştirilmesi hakkında Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından bilgi alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.