Niğde Bor Engelsiz Yaşam, Bakım ve Rehabilitasyon Merkezinde bir kişinin hayatını kaybettiği olaya ilişkin
DEVA Partisi
Muhatap:
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş Kaynak göster
Mehmet Emin Ekmen (DEVA Partisi), 9 Aralık 2024 tarihinde 7/20145 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 175 gün sonra, 2 Haziran 2025).
Mehmet Emin Ekmen (DEVA Partisi, Mersin). “Niğde Bor Engelsiz Yaşam, Bakım ve Rehabilitasyon Merkezinde bir kişinin hayatını kaybettiği olaya ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/20145, 9 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20145-nigde-bor-engelsiz-yasam-bakim-ve-rehabilitasyon-merkezinde-bir-kisinin-hayatini-kaybetti (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e7bf01bc-2021-45c2-bace-0193b06df753
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 175 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Sayın Mahinur Özdemir GÖKTAŞ tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 09.12.2024 ekerek
Niğde Bor Engelsiz Yaşam, Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi'nde yaşanan olaylar, engelli bireylerin bakım merkezlerinde maruz kaldığı koşullara dair kamuoyunda büyük endişe yaratmıştır. Merkezde 21 yaşındaki otizmli Gökcan Tetik'in şüpheli ölümü, ailesinin ifadelerine göre bakımsızlık ve şiddet iddiaları ile gölgelenmiş, bu durum rehabilitasyon merkezlerinde denetim mekanizmalarının etkinliğini sorgulatmıştır. Öte yandan, daha önce aynı merkezde, kamera kayıtları sayesinde 7-13 yaş arasındaki çocukların bakıcılar tarafından işkence gördüğü tespit edilmiş, 14 bakıcı tutuklanmış ve toplam 26 bakıcı hakkında dava açılmıştır.
Bu vakalar, yalnızca kamera görüntülerine erişimle ortaya çıkarılmış olup, diğer merkezlerde de benzer vakaların yaşanmış olabileceği ihtimalini gündeme getirmektedir. Ailelerin "kameralı alanların dışında" yaşandığını iddia ettikleri olaylar, denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi ve şeffaflığın artırılması gerektiğini göstermektedir.
Engelli bireylerin devlet koruması altındaki merkezlerde fiziksel ve psikolojik şiddete maruz kalmaları, hem bireysel hak ve özgürlüklerin korunması hem de insan onuruna yakışır hizmet verilmesi açısından kabul edilemezdir. Bu durum, rehabilitasyon merkezlerinde çalışan personelin seçimi, eğitimi ve denetimine yönelik mevcut sistemin gözden geçirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Bu bağlamda; mila
SORULAR
Niğde Bor Engelsiz Yaşam, Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi'nde Gökcan Tetik'in ölümüyle ilgili iddialar üzerine bakanlığınız tarafından herhangi bir soruşturma başlatılmış mıdır? Başlatıldıysa bu soruşturmanın kapsamı nedir ve hangi aşamadadır?
Bor Rehabilitasyon Merkezi'nde bulunan kamera kayıtlarının detaylı şekilde incelenmesi planlanmakta mıdır? Kayıtların incelenmesi sırasında benzer başka şiddet vakaları tespit edilmiş midir?
Adres: Halkla İlişkiler Binası 3. Kat E-308 Çankaya / ANKARA
Türkiye genelinde bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde bulunan kamera sistemlerinin etkinliği ve denetim prosedürleri yeterli midir? Bu konuda iyileştirmeler yapılması planlanmakta mıdır?
Bakım merkezlerinde çalışan personelin işe alım süreçlerinde, şiddet vakalarını önlemeye yönelik herhangi bir psikolojik değerlendirme veya özel eğitim prosedürü uygulanmakta mıdır? Uygulanmıyorsa, bu konuda bir düzenleme yapılması düşünülmekte midir?
Son 5 yıl içinde engelli bireylerin kaldığı bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde fiziksel veya psikolojik şiddet gerekçesiyle kaç soruşturma açılmıştır? Bu soruşturmaların sonuçları nelerdir?
Gökcan Tetik'in ailesinin ifade ettiği "kameralı alan dışında yaşandığı" iddia edilen olaylar hakkında ne tür önlemler alınmaktadır? Engelli bireylerin yaşam alanlarının tamamının izlenebilirliğini sağlamak amacıyla kamera sistemlerinin kapsamı genişletilecek midir?
Bakım merkezlerinde engelli bireylerin maruz kaldığı hak ihlallerini önlemek ve ailelerin endişelerini gidermek adına yeni bir denetim veya şeffaflık mekanizması oluşturulması planlanmakta mıdır?
Bor Rehabilitasyon Merkezi ve benzeri merkezlerde yaşanan hak ihlalleriyle ilgili bağımsız bir izleme kurulunun oluşturulması düşünülmekte midir?
Adres: Halkla İlişkiler Binası 3. Kat E-308 Çankaya / ANKARA
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi (o : 16.12.2024 tarihli ve 1546843 sayılı yazınız.
İlgi yazı ekinde alınan Mersin Milletvekili Sayın Mehmet Emin EKMEN tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/20145 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan
Mersin Milletvekili Sayın Mehmet Emin EKMEN'e Ait 7/20145 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımıza bağlı kurum ve kuruluşların genel teftişleri belirli sürelerde yapılmakta, bağlı kurum ve kuruluşlarla ilgili ihbar ve şikayetler doğrultusunda inceleme ve soruşturma süreçleri yürütülmekte ve sonuçları ilgili birimlere gereği için bildirilmektedir.
Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği"nin "Denetim?" başlıklı 59 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında "Merkezin işleyişi ile ilgili denetimler; il müdürü veya il müdür yardımcısı ve en az iki mesleki personel ve bir sağlık personeli tarafından en az altı ayda bir gerçekleştirilir. Denetleme sonucu tespit edilen hususlarla ilgili olarak il müdürlüğünce denetim raporu düzenlenir." hükmü bulunmaktadır. Bu doğrultuda yılda en az iki kez özel bakım kuruluşlarına denetim gerçekleştirilmektedir.
Ayrıca özel bakım kuruluşlarında herhangi bir konuya ilişkin şikayet gelmesi durumunda İl Müdürlüklerince ivedilikle denetim gerçekleştirilmekte ve konuya ilişkin inceleme başlatılmaktadır. Soruşturmalar İl Müdürlükleri tarafından yakından takip edilmektedir.
Diğer yandan, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) 6701 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (() bendi çerçevesinde koruma altına alınan kişilerin bulundukları yerlere haberli veya habersiz düzenli ziyaretler gerçekleştirmek ile görevlidir ve söz konusu görevin ifası kapsamında özel bakım merkezlerine ziyaret gerçekleştirmektedir. Ziyarete ilişkin kurum hakkında düzenlenen raporlar Bakanlığımıza iletilmektedir. Bakanlığımız tarafından söz konusu rapor incelenmekte, rapordaki tespit, gözlem ve tavsiyelere ilişkin yapılması gerekli görülen değişiklikler kuruluşa bildirilmekte ve İl Müdürlükleri tarafından takip edilip Bakanlığımıza raporlanmaktadır.
Niğde Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğümüze bağlı olarak hizmet veren Bor Özel Güven Engelli Bakım Merkezinde 24.06.2019 tarihinden itibaren bakım hizmeti alan G.T' nin 18.10.2024 tarihinde vefat etmesi, olayın Adli Olay olarak kayıtlara geçmesi nedeni ile Bor Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma dosyası açılmıştır. Soruşturma durumu İl Müdürlüğü ve Bakanlığımız avukatları tarafından yakından takip edilmektedir.
Soru önergesinde bahsi geçen kuruluşta benzer konularda Bakanlık Makamının Olurları doğrultusunda başlatılan soruşturma süreci devam etmekte olup ihmal ve sorumluluğu görülen personelin iş akdi askıya alınarak haklarında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmuştur. Ayrıca, düzenlenecek rapor sonucuna göre gerekli iş ve işlemler ivedilikle yerine getirilmektedir.
Özel bakım merkezlerinde engelli bireylerin mahremiyet alanlarına özen gösterecek şekilde kameralar yerleştirilmiş olup engelli odalarında, banyo ve tuvaletlerde kamera sistemi bulunmamaktadır. Bakanlığımızın Engelli ve Yaşlı Bakım Kuruluşlarında Kalite İyileştirme Süreç Yönetimi Rehberinde "Kuruluşta 24 saat güvenli giriş çıkış sağlanmalıdır. Kuruluşa giriş çıkışlar belli bir kontrol ile sağlanmalıdır. Kuruluşun genel kullanım alanları (yatak odaları, tuvalet, banyo vb. hariç) güvenlik kamerası ile izlenmelidir." bölümünde geçen hususlar dikkate alınarak kamera düzenlemeleri yapılmıştır.
Engelli bireylere yönelik hizmet veren merkezlerde rutin olarak kamera kayıtlarının incelemesi yapılmakta, kayıtlar rastgele şekilde seçilerek incelenmektedir. Bakanlığımızca Kuruluşlarda yapay zeka destekli güvenlik kamera sistemleri çalışmaları planlanmaktadır. Özel bakım merkezlerine personel işe alım süreçlerinde bakım merkezi tarafından iletilen evraklar İl Müdürlüğünce incelenmekte olup Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği" nin 35 inci maddesinde merkezde çalıştırılacak personel için "(1) Merkezde çalıştırılacak personel için aşağıdaki belgeler istenir:
ç) Sağlık Raporu, (Bulaşıcı hastalığı olmadığına ve akıl ve ruh sağlığının yerinde olduğuna dair ilgili bölümlerden-psikiyatri ya da nöroloji, dahiliye ya da intaniyeden alınmış rapor.)
d) Adli sicil kaydına ilişkin yazılı beyan," hükmü bulunmaktadır.
Diğer taraftan mezkur Yönetmeliğin 39 uncu maddesinin birinci fıkrasında "Merkezde sunulan hizmetin kalitesini arttırmak amacıyla çalışan personele yönelik hizmet içi eğitimler düzenlenir. Merkez, istihdam ettiği personele ilki göreve başladığı tarihten itibaren üç ay içinde olmak üzere her yıl asgari on saatlik hizmet içi eğitim verilmesini sağlar. Hizmet içi eğitim programlarının içeriği ve uygulama esasları Bakanlık tarafından belirlenir. Hizmet içi eğitim programının bir örneği dosyada muhafaza edilir" hükmü bulunmaktadır. Bu hükme istinaden bakım hizmeti kalitesini artırmak amacıyla eğitimler düzenlenmektedir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan