Ambalajlı ve damacana su fiyatlarına yapılan zamma ilişkin
Kaynak göster
Lütfü Türkkan (İYİ Parti), 5 Aralık 2024 tarihinde 7/20217 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 57 gün sonra, 31 Ocak 2025).
Lütfü Türkkan (İYİ Parti, Kocaeli). “Ambalajlı ve damacana su fiyatlarına yapılan zamma ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/20217, 5 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20217-ambalajli-ve-damacana-su-fiyatlarina-yapilan-zamma-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6f270e3f-ba1a-47aa-89c6-01939ac98044
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 57 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 96. Maddeleri gereğince T.C. Ticaret Bakanı Ömer BOLAT tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Yane -
Ambalajlanmış ve damacana Su fiyatlarında son 6 ay içerisinde 2 kez zam yapılmış ve son İ yılda meydana gelen zam oranı yüzde 100'ün üzerine çıkmıştır. Özellikle ülkemizde faaliyet gösteren ve içme suyunda piyasanın yüzde 70'ini kontrol eden yabancı menşeili su firmaları tarafından su fiyatlarında belirlenen satış tarifesine uyulmamaktadır. Ayrıca yabancı menşeili firmalar satış tarifesine uymamak için bayilerini esnaf odasına değil, ticaret odasına kaydettirerek zorunlu su tarifesinden kaçmaktadırlar.
Yukarıdaki bilgiler çerçevesinde;
SORULAR
Fahiş fiyatlarla su satan firmalar hakkında bugüne dek herhangi bir soruşturma, inceleme ve denetim bulunmakta mıdır? Bulunmaktaysa su fiyatlarındaki belirlenen tarifeye niçin uyulmamaktadır?
Yabancı menşeili yerli su markalarıyla üretim yapan ve özellikle Bursa ve Sakarya'dan dolum yapan firmaların piyasayı manipüle etmesine niçin izin verilmektedir? Yerli firmalara karşı yabancı menşeili firmalara tanınan herhangi bir ayrıcalık söz konusu mudur?
Su fiyat tarifesine uymamak için bayilerini esnaf odalarını yerine ticaret odalarına kaydettiren su firmaları için herhangi bir önleyici tedbir, cezai yaptırım ya da esnaf odasına kayıt zorunluluğu getirilmesi gibi uygulamaların hayata geçirilmesi düşünülmekte midir?
Bakanlık olarak Ticaret Genel Müdürlüğü ve Haksız Fiyat Değerleme Kurulu'nü su firmaları hakkında harekete geçirmeyi düşünüyor musunuz?
Adres: Halkla İlişkiler Binası 2. Kat Oda No: F219 TBMM-Çankaya/ANKARA
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi (o : 16.12.2024 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1546843 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Kocaeli Milletvekili Sayın Lütfü TÜRKKAN tarafından verilen 7/20217 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
OB elk Prof. Dr. Ömer BOLAT Bakan
İnternet Adresi: www.ticaret.gov.tr PE
TİCARET BAKANLIĞI
Kocaeli Milletvekili Sayın Lütfü TÜRKKAN" a Ait 7/20217 Sayılı Yazılı Soru Önergsesine
İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
14) 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'da yapılan değişiklikle, fahiş fiyat artışı ile stokçuluk uygulamalarına yönelik denetim ve incelemeler yapmak ve gerektiğinde idari para cezası uygulamak üzere "Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu" oluşturulmuştur.
Bu bağlamda, kamunun beslenme, sağlıklı yaşama ve korunma gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak için zorunlu olan mal ve hizmetlerin fiyatlarında fahiş artışlara giderek veya vatandaşlarımızın bunlara ulaşmasına engel olmak suretiyle mağduriyet yaratan her türlü girişim yakın takip altındadır. Bu tür haksız uygulamalara karşı verilen mücadele kararlılıkla sürdürülmektedir.
81 ilde ticaret il müdürlükleri tarafından; üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler günlük olarak denetlenmektedir. Yurt genelinde bugüne kadar yaklaşık 130 bin işletme ve 955 bin ürünün denetimi gerçekleştirilmiştir. Temel gıda ve ihtiyaç malzemelerinde herhangi bir ayrım gözetilmeksizin, denetimler sonucunda tespit edilen aykırılıkların Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu toplantılarında görüşülmesi neticesinde, 2024 yılında haksız fiyat artışı yaptığı değerlendirilen işletmelere 100.000 TL'den 1.000.000 TL'ye; stokçuluk yaptığı değerlendirilen işletmelere ise 1.000.000 TL'den 12.000.000 TLye varan tutarlarda idari para cezası uygulanabilmektedir.
Diğer tüm temel ihtiyaç ürünleri gibi su fiyatları da Bakanlığımızca yakından takip edilmektedir. Vatandaşlarımız tarafından Bakanlığımıza iletilen tüm şikâyetler ihbar olarak değerlendirilmekte ve sektörde yaşanan hareketlilikler yakından izlenmektedir. Öte yandan, 2021 ve 2023 yıllarında Bakanlık müfettişlerimizce su fiyatı denetimleri yapılmıştır. Bununla birlikte, 2024 yılının Kasım ayında sektöre yönelik başlayan denetimlerimiz hali hazırda devam etmektedir.
5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun 9'uncu maddesinde ticaret siciline kayıtlı tacirler ve 5'inci maddeye göre sanayici ve deniz taciri sıfatını haiz tüm gerçek ve tüzel kişiler ile bunların şubeleri ve fabrikaları, bulundukları yerdeki odaya kaydolmasının zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu'nun 6'ncı maddesinin 1'inci fıkrasında; esnaf ve sanatkârların sicile kayıtları yapılmadıkça, hiçbir şekilde odaya kaydı yapılamayacağı, 5'inci fıkrasında ise esnaf ve sanatkârlar odasına kayıtlı olanların Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği bünyesindeki ticaret ve sanayi odasına, ticaret odasına, sanayi odasına, deniz ticaret odasına; bu odalara kayıtlı bulunanların ise, esnaf ve sanatkârlar odasına kaydedilemeyeceği, sermaye şirketlerinin ortakları, başkaca esnaf ve sanatkârlık faaliyeti olmadıkça, sadece şirket ortaklığı sebebiyle hiçbir şekilde esnaf ve sanatkârlar odasına üye kaydedilemeyeceği belirtilmektedir.
5362 sayılı Kanun'un Fiyat Tarifelerinin Tespit Şekli başlıklı 62'inci maddesinde fiyat tarifelerinin belirlenme usul ve esasları açıklanmıştır. Buna göre, esnaf ve sanatkârlarca üretilen her türlü mal ve hizmetlerin fiyat tarifeleri, ilgili esnaf odalarınca hazırlanarak, odanın bağlı bulunduğu Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğine onaylanmak üzere sunulur. Fiyat tarifesi, birlik tarafından onaylandığı takdirde bahsi geçen yönetmeliğe göre bildirimler yapılarak yürürlüğe girmektedir. Fiyat tarifeleri uygulanacak olan fiyatların azami hadlerini göstermekte ve asgari hadlere ilişkin bir müdahalede bulunmamakta olup esnaf ve sanatkârlar tarafından fiyat tarifelerine uygun hareket edilmesi gerekmektedir. Yine, fiyat tarifelerinin denetiminde asli olarak görevli olan kuruluş ilgili esnafın kayıtlı olduğu odadır.
5362 sayılı Kanun'un 3'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 15'inci maddesi ve 21.07.2007 tarihli ve 26589 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2007/12362 sayılı Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayicinin Ayrımına İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı hükümlerine göre kimlerin esnaf ve sanatkâr sayılacağı açıkça ifade edilmiştir. Yine yukarıda yer verilen esnaf ve sanatkâr sayılma hadlerinin altı katını aşanların ise sicil marifetiyle ticaret siciline aktarılacağı düzenlenmiştir. Dolayısıyla, büyük su firmaları esnaf ve sanatkâr sayılma hadlerinin üzerinde iş hacmine sahip olduklarından ve bilanço hesabına göre defter tuttuklarından ticaret odalarına kaydı yapılmaktadır.
Buna ilave olarak, 5362 sayılı Kanun açısından aynı kişinin hem esnaf ve sanatkâr hem de tacir olması mümkün bulunmamaktadır. Bu itibarla, tacir sıfatını haiz bulunan kişilerin esnaf siciline kayda zorlanması mer'i mevzuata göre imkan dahilinde değildir.
Diğer taraftan, su sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin fiyatlama davranışları Rekabet Kurumumuz nezdinde yakından takip edilmektedir. Bu çerçevede, Rekabet Kurulu (Kurul) tarafından 10.08.2023 tarihinde ambalajlı su sektöründe üretici/tedarikçi olarak faaliyet gösteren teşebbüslerin ürün fiyatlarını birlikte tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)*un üncü maddesini ihlal ettikleri iddiasına yönelik olarak sektörde faaliyet gösteren on teşebbüs hakkında, 21.09.2023 tarihli ve 23- 45/850-300 sayılı karar ile şikâyetlerin reddine karar verilmiştir.
Bununla birlikte, yukarıda bahsi geçen inceleme kapsamında ek olarak, bir teşebbüs hakkında alıcılarının yeniden satış fiyatlarını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4*üncü maddesini ihlal ettiğine yönelik açılan soruşturma neticesinde, Kurulun 18.01.2024 tarihli ve 24-05/61-19 sayılı kararı ile taraf ile uzlaşılarak taraf hakkında idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.
İlaveten ilgili dosya kapsamındaki diğer iki teşebbüs hakkında 4054 sayılı Kanun'un üncü maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak yürütülen inceleme devam etmektedir.
Benzer şekilde, Kurul tarafından ambalajlı su sektöründe üretici/tedarikçi olarak faaliyet gösteren 13 teşebbüsün 4054 sayılı Kanun'u ihlal ettikleri iddiasına yönelik yürütülen bir diğer inceleme neticesinde, dosya hakkında karar aşamasına gelinmiştir.
Son olarak, Kurul Sakarya ilindeki doğal kaynak sularının kiralanması ihaleleri kapsamında üç teşebbüsün danışıklı hareket etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun'un üncü maddesine aykırı davrandıkları iddiasına yönelik yürütülen başka bir inceleme sonucunda, 21.03.2024 tarihli ve 24-14/287-118 sayılı kararıyla adı geçen teşebbüsler hakkında soruşturma açılmamasına hükmetmiştir. Kurul tarafından alınan kararlara Rekabet Kurumunun internet sitesi üzerinden ulaşılabilmektedir.