Ardahan ve Artvin illerindeki gümrük kapılarında yaşanan sorunlara ilişkin
Kaynak göster
Hasan Karal (DEVA Partisi), 6 Aralık 2024 tarihinde 7/20219 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 48 gün sonra, 23 Ocak 2025).
Hasan Karal (DEVA Partisi, İstanbul). “Ardahan ve Artvin illerindeki gümrük kapılarında yaşanan sorunlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/20219, 6 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20219-ardahan-ve-artvin-illerindeki-gumruk-kapilarinda-yasanan-sorunlara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/64233822-8e89-477f-a75b-01939c527799
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 48 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yer alan sorularımın, Ticaret Bakanı Sn. Ömer BOLAT tarafından Anayasanın 98'inci, TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılması hususunu arz ederim.
Ülkemizin doğu sınırlarında yer alan Ardahan ve Artvin illerindeki gümrük kapılarında ihracat taşımacılığı yapan TIR'ların uzun süre bekletildiği, bu durumun ekonomik kayıplara, uluslararası ticaret akışında aksamalara ve lojistik sektöründeki çalışanların mağduriyetine sebep olduğu iddiaları gündeme gelmiştir.
Gürcistan'da Türk şoförlerine yönelik keyfi bekletme ve yol kesme uygulamaları dikkat çekmektedir. Şoförlerin iddialarına göre, Gürcistan polisi "Türkiye kapısı çalışsın, biz de sizi gönderelim" gibi gerekçelerle TIR'ları Batum'a 250-300 kilometre mesafede ormanlık alanlarda yol kenarında bekletmektedir. Bu alanlarda yeme, içme ve tuvalet gibi insani ihtiyaçların karşılanmasında büyük zorluklar yaşanmakta, Batum'daki TIR parklarında ise yer olmasına rağmen araçların gönderilmediği belirtilmektedir. Gürcistan'ın, park sisteminde yüzlerce araçlık yer olduğu halde doluluk bahanesiyle Türk şoförlerine yönelik keyfi uygulamalar gerçekleştirdiği ve bu durumun sıklıkla tekrarlandığı ifade edilmektedir. İnsan haklarına aykırı bu durum, hem çalışanların fiziksel ve psikolojik sağlıklarını olumsuz etkilemekte hem de uluslararası ticaretin kesintisiz akışını sekteye uğratmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ayrıca gümrüklerde mesai saatleri dışında yapılan işlemler için Türk, şoförlerden "mesai ücreti" adı altında ek ücretler talep edildiği iddiası ise özellikle lojistik sektörü çalışanlarını mağdur etmektedir. Bu uygulamanın yasal çerçevesi sorgulanmakta, ekonomik yükü artırdığı ve şoförlerin temel haklarını ihlal ettiği öne sürülmektedir.
Sınır kapılarındaki bu sistematik sorunların çözümü, sadece ekonomik bir zorunluluk değil, aynı zamanda uluslararası standartlara uygun bir ticaret altyapısının oluşturulması adına bir devlet sorumluluğudur.
TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, Oda: E-210 Çankaya/ Ankara E-mail: hasan.karal(Otbmm.gov.tr
Bu bağlamda;
SORULAR
Ardahan ve Artvin illerindeki gümrük kapılarında yaşanan uzun beklemelerin temel nedenleri nelerdir? Bu sorunların çözümü için Bakanlığınızca yürütülen bir çalışma var mıdır?
Gümrük kapılarında mesai saatleri dışında işlem yapmak isteyen Türk şoförlerden "mesai ücreti" adı altında ek ödeme talep edildiği iddiaları doğru mudur? Doğru ise, bu uygulamanın hukuki dayanağı nedir?
Gümrük kapılarındaki altyapı ve personel yetersizliğine karşı alınan önlemler nelerdir? Bu noktalarda dijitalleşme, modernizasyon veya ek personel istihdamı gibi bir planlama yapılmakta mıdır?
Şoförlerin temel insani ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri (banyo, tuvalet, yemek) sosyal alanların artırılması veya iyileştirilmesi konusunda bir çalışma var mıdır?
Gürcistan'daki Türk şoförlerine yönelik keyfi bekletme ve yol kesme iddialarına ilişkin bakanlığınızın bilgisi var mıdır? Bu konuda Gürcistan yetkilileriyle yapılan bir görüşme ya da girişim bulunmakta mıdır?
Gürcistan'ın Batum bölgesindeki TIR parklarında yeterli yer olmasına rağmen şoförlerin bekletilmesi ve ormanlık alanlara yönlendirilmesi hususunda Türkiye-Gürcistan arasında ticari veya diplomatik bir müzakere planlanmakta mıdır?
Türk şoförlerinin mağduriyetlerini gidermek ve benzer sorunların tekrar yaşanmasını engellemek için uluslararası düzeyde bir çözüm mekanizması oluşturulması konusunda bir çalışma yapılmakta mıdır?
TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, Oda: E-210 Çankaya/ Ankara E-mail: hasan.karal(Otbmm.gov.tr
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi . :16.12.2024 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1546843 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, İstanbul Milletvekili Sayın Hasan KARAL tarafından verilen 7/20219 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Prof. Dr. Ömer BOLAT
Bakan Ek : Soru Önergesi Cevabı (2 sayfa) Çankaya/ANKARA Soru Önergeleri Birimi pek e Telefon No: 03124491344 Faks No: 03124491341 Telefon No: 03124491344 İnternet Adresi: www.ticaret.gov.tr
TİCARET BAKANLIĞI
İstanbul Milletvekili Sayın Hasan KARAL a Ait 7/20219 Sayılı Yazılı Soru Önercesine
İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 7) Çıldır/Aktaş Gümrük Kapısı 2015 yılında, Sarp Gümrük Kapısı 2019 yılında, Türkgözü Gümrük Kapısı ise 2023 yılında çağın gereklerine uygun nitelikte yenilenmiştir. Çıldır/Aktaş Gümrük Kapısında 3 giriş-3 çıkış olmak üzere 6 peron, Sarp Gümrük Kapısında 6 giriş-6 çıkış olmak üzere 12 peron, Türkgözü Gümrük Kapısında 3 giriş-3 çıkış olmak üzere 6 peron bulunmaktadır.
Söz konusu tesisler, TIR ve Bagaj X-Ray, CCTV kamera, PTS (Plaka Tanıma Sistemi) gibi son teknoloji sistemler ile donatılmış olup ayrıca, gümrük sahalarını kullanan yolcuların konforu ve ihtiyaçları için düzenlemeler hayata geçirilerek gelen ve giden yolcu kısımları için ayrı ayrı olmak üzere tuvalet, mescit, bebek bakım odası, yeme içme alanları, gümrüksüz satış mağazaları ve büfeler gibi sosyal ve ticari alanlar oluşturulmuştur. Yolcuların hava koşullarından etkilenmeksizin saha geçişlerini sağlamak üzere ısıtma/soğutma tertibatına haiz yolcu koridorları inşa edilmiştir.
Gürcistan'a açılan Sarp, Aktaş ve Türkgözü Gümrük Kapılarında oluşan TIR kuyrukları; komşu ülke gümrüklerinde çalışan personel sayısının yetersiz olması, sistem kesintileri veya nöbet değişimi gibi sebepler dolayısıyla araç alım hızındaki yavaşlamadan kaynaklı olabileceği gibi; ülkemiz gümrük kapılarında ulaştırma mevzuatından kaynaklı kontroller, taşıt sürücülerinin sosyal ihtiyaçlarını gümrüklü saha içerisinde gidermeleri ya da Bakanlığımızın diğer kurumlar adına yaptığı tahsilatlar gibi çeşitli nedenlerden kaynaklanabilmektedir.
Sarp Gümrük Kapısı güzergahı üzerinde Kopmuş, Esenkıyı ve Arhavi mevkilerinde halihazırda 3 adet TIR parkı bulunmaktadır. Bulundukları alanların coğrafi koşulları nedeniyle mevcut TIR parklarının kapasitelerinin arttırılması çok mümkün olmamakla birlikte, TIR parklarının kurulması ve işletilmesi işlemleri Valilikler ve İl Özel İdarelerince yürütülmektedir.
Sarp Gümrük Kapısındaki işlem hızının arttırılması ve daha modem koşullarda hizmet verilebilmesi amacıyla söz konusu kapıda gerçekleştirilen modernizasyon çalışmalarının sonrasında gümrük sahası, yapılan kamulaştırmalarla 37 dönümden 46 dönüme genişletilmiştir. Ayrıca, işlemlerin daha hızlı yapılması adına pasaport noktaları, gümrük tescil peronlarından alınarak gümrük sahasına giriş noktalarına yakın alanlarda yeniden konumlandırılmıştır. Tarım ve Orman Bakanlığı ile varılan mutabakat çerçevesinde, Zirai karantina kontrolüne tabi diğer bitki ve bitkisel ürünleri taşıyan araçlar Sarp Gümrük Kapısı'nda beklemeden Hopa Gümrük Müdürlüğü denetimi altında bulunan Hopa Liman Sahası'na yönlendirilmektedir. Veteriner Sınır Kontrol Noktası'nın ise 7 gün 24 saat esasına göre görev yapması sağlanarak kontrole tabi taşıtların 21.00 ila 09.00 saatlerinde veteriner kontrolü için sahada beklemelerinin önüne geçilmiştir.
Ayrıca, dijitalleşme çalışmaları kapsamında; Kâğıtsız Gümrük Projesi ile gümrük beyannamesine ekli belgeler ile gümrük işlemleri ve bu işlemlerin tesisi esnasında kullanılan belgelerin tamamen elektronik ortamda işlem görmesi, ihracat, antrepo ve ithalat işlemlerinde kâğıda dayalı belge kullanımının ortadan kaldırılması, bu sayede işlemlerin süratle tamamlanması hedeflenmektedir.
Bununla birlikte, Bakanlığımız ve Hazine ve Maliye Bakanlığınca yürütülen çalışmalar kapsamında tek ve maktu vergi, fazla mesai ücreti, yolluk, vize harcı, yurt dışı çıkış harcı, trafik cezaları, yol geçiş ücreti, pasaport ve konsolosluk harçları, TRT bandrol ücreti (yolcu işlemlerinde) ve damga vergisi ödemeleri (transit beyannameleri için) sürücüler araçtan inmeden debit ve kredi kartları kullanılmak suretiyle ödenebilmekte olup, bu sayede sınır geçiş işlemleri daha hızlı yapılabilmektedir.
Öte yandan, gümrük idarelerinde yapılan fazla çalışma uygulamasının esasları; Gümrük Kanunu'nun 221'inci maddesi, 2009/15481 sayılı Karar'ın 121-124"üncü maddeleri ve Gümrük Genel Tebliği (Gümrük İşlemleri) (Seri No: 74) ile belirlenmiştir. 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 12'nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, talep sahibi tarafından yatırılacak fazla çalışma ücretleri 2024 yılında; saat başına ihracat işlemleri için 77,12 TL, diğer işlemler için 180,12 TL, Türk plakalı kamyonlar için kamyon başına ihracat işlemlerinde 180,12 TL, diğer işlemler için 283,10 TL olarak belirlenmiştir.
Diğer taraftan, Ardahan ve Artvin illerindeki gümrük kapılarının bağlı olduğu Kaçkar Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünün görüşleri ve Bakanlığımızca oluşturulan çalışma grupları vasıtasıyla tespit edilen standart kadro verileri de dikkate alınarak, mevcut kadro imkanları çerçevesinde insan kaynakları planlaması yapılmaktadır.
Bu kapsamda, son üç yılda Kaçkar Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünün toplam personel sayısı "033,5 arttırılmıştır. 2024 yılında sözleşmeli personel alımı kapsamında; Ardahan iline 6 (altı) sözleşmeli muayene memuru ve 18 (on sekiz) sözleşmeli gümrük muhafaza memuru, Artvin iline ise 4 (dört) sözleşmeli muayene memuru ve 22 (yirmi iki) sözleşmeli gümrük muhafaza memuru ataması yapılmıştır.
Ayrıca, ortaya çıkan acil personel ihtiyacının mevcut personelle karşılanamadığı durumlarda, asli göreviyle ilgili olmak üzere 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/B maddesi uyarınca istihdam edilen sözleşmeli ve kadrolu personelin geçici görevlendirilmesi yapılmaktadır.
Diğer taraftan, Bakanlığımızın 2024-2028 Stratejik Planında, gümrük kapılarının modemize edilerek; güvenlik, fiziki altyapı, ekipmanlarının nitelik ve nicelik olarak güçlendirilmesi, çalışma ortamlarının iyileştirilmesi ve altyapı kapasitesinin güçlendirilmesi inşasına veya modernizasyonuna ihtiyaç duyulan hizmet binaları ve gümrük sahalarının önceliklendirilerek mali kaynaklar çerçevesinde fiziki altyapılarının yenilenmesi ve işlem kapasitelerinin arttırılması hedeflenmekte olup, 2025 yılı içerisinde gümrük kapılarındaki personel sayısının artırılmasına yönelik olarak gümrük muhafaza memuru ve muayene memuru ünvanlı personel alımı yapılması planlanmaktadır.