Yeraltı su seviyesinin korunması için yapılan çalışmalara ilişkin

Ülkemiz, küresel iklim değişikliğinin etkilerinin yoğun olarak hissedileceği Akdeniz iklim kuşağında yer almasından dolayı iklim değişikliğinin olumsuz etkilerinden en fazla etkilenecek ülkeler arasında kabul edilmektedir.

Bakanlığımızca 2016 yılında tamamlanan "İklim Değişikliğinin Su Kaynaklarına Etkisi Projesi" ile iklim değişikliğinin tüm havzalarda yüzey ve yer altı sularına muhtemel etkisi tespit edilmiş ve gerekli uyum faaliyetleri belirlenmiştir.

Ulusal su verimliliği hedeflerinin ve stratejilerinin ortaya konulduğu "Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2023-2033)" hazırlanmıştır.

Bulunduğumuz yüzyıl için yapılan iklim etki değerlendirmeleri, artan sıcaklıklar ve değişen yağış rejimi neticesinde tarımsal sulama, endüstri, kentsel ve turizm kullanımlarının hangi ölçüde artacağı ile ilgili olarak gelecek dönemlere ilişkin su ihtiyaçları projeksiyonları yapılmıştır.

Ülkemizde tüm sektörlerde suyun verimli kullanılması ve su verimliliği konusunda toplumsal farkındalığın artırılması amacıyla 31 Ocak 2023 tarihinde "Ulusal Su Verimliliği Seferberliği" başlatılmıştır.

Seferberlik kapsamında kentsel, endüstriyel ve tarımsal su verimliliğinin sağlanmasına ilişkin rehber dokümanlar hazırlanmış olup www.suverimliligi.gov.tr adresinden ulaşılabilmektedir.

Tüm sektörlerde su verimliliği bilincinin oluşturulması ve farkındalık oluşturulması maksadıyla ülke genelinde eğitim çalışmaları yürütülmektedir. Suyun verimli kullanılmasına ilişkin afişler ve bilboardlar hazırlanmış olup halkın farkındalığının sağlanması maksadıyla ortak alanlarda sergilenmeye başlanılmıştır.

Bakanlığımız Su Yönetimi Genel Müdürlüğünce tarım sektörü ile birlikte 12 sektörün adil ve dengeli su paylaşımını sağlamak ve su kullanımından elde edilecek faydayı en üst seviyeye çıkarmak amacıyla havza ve alt havza bazında Sektörel Su Tahsis Planları (SSTP) hazırlanmaktadır.

Ülkemizin kullanılabilir emniyetli yer altı suyu rezervi yıllık 18 milyar metreküptür. Bahse konu planlarda, yer altı sularında emniyetli rezervden daha fazlasının kullanılmaması ilkesine bağlı olarak planlama yapılmaktadır.

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğümüzce (DSİ) yapımı tamamlanan 145 adet tesis sayesinde yer altı sularının 37,7 milyon m? beslenmesi sağlanmıştır. Planlama aşamasında bulunan 97 adet tesisin jeolojik-jeoteknik incelemeleri devam etmekte olup inceleme sonucunda uygun bulunanların 2025 yılında yapımına başlanması hedeflenmektedir.

İklim değişikliğinin tarım sektörü üzerindeki olumsuz etkileri ise daha sıcak ve az yağışlı iklim koşulları, ekstrem meteorolojik olaylarda artış, su kaynaklarında azalma, kuraklık şiddetinde artış, su ve toprak kalitesinde bozulma ve biyolojik çeşitliliğin azalması gibi hususlar olarak sıralanmaktadır.

Bu bağlamda; Bakanlığımız koordinatörlüğünde ülkemiz şartlarına uygun 2008-2012, 2013- 2017, 2018-2022 ve 2023-2027 dönemine ait Türkiye Tarımsal Kuraklıkla Mücadele Stratejisi ve Eylem Planı hazırlanarak uygulamaya konulmuştur.

Strateji Geliştirme Başkanlığı

Kuraklık risklerinin olumsuz etkilerinin asgari düzeye indirilmesi ve kuraklıklara karşı hazırlıklı olunması maksadıyla ülkemizdeki 25 nehir havzası için kuraklık yönetim planları hazırlanmıştır.

Kuraklık yönetim planları kapsamında su kaynaklarımızın verimli kullanılması ve kuraklıklara karşı hazırlıklı olunmasına yönelik olarak belirlenen tedbirler aşağıda sıralanmakta olup, e Sulamaalanlarının rehabilitasyonu ve modem sulama sistemlerine geçilmesi,

İçme ve kullanma suyu şebekelerindeki kayıp kaçakların azaltılması,

Sanayi sektöründe kullanılan suyun geri kazanılması ve temiz üretim tekniklerinin yaygınlaştırılması,

Alternatif su kaynaklarının belirlenmesi,

Gözlem ağının geliştirilmesi,

Kullanılmış suların yeniden kullanımının sağlanması,

Kuraklığa dayanıklı bitkisel ürünlerin artırılması,

Kuraklığın ekosistem üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması ve

Kuraklık farkındalığının artırılması bu tedbirler ile yılda 11,6 milyar m? su tasarrufu sağlanması hedeflenmektedir.

"Kuraklık Tahmini ve Erken Uyarı Sisteminin Kurulması" çalışmalarına başlanmış olup, çalışmaların 2027 yılında tamamlanması hedeflenmektedir.

Atık suların arıtılarak sulamaya tekrar geri kazandırılmasına yönelik değerlendirme ve etüt çalışmaları planlama düzeyinde devam etmektedir.

Tarımsal Kuraklıkla Mücadele Stratejisi ve Eylem Planı'nın yol göstericiliğinde illerin kendi dinamiklerine ve özel koşullarına uygun olarak "İl Kuraklık Eylem Planı" oluşturulmuştur. İl Eylem Planı kapsamında; Vali başkanlığında ilgili kurum ve kuruluşların katılımı ile oluşturulan İl Kriz Merkezi kararlarıyla olası kuraklık ile ilgili tedbirler (sadece sabit tesis olan meyve bahçelerine su verilmesi, rotasyonla sulama yapılması, kısıtlı sulama, ikinci ürünün ekilmemesi, az su tüketen bitkilerin ekilmesi, gece sulamaları vb.) alınarak il bazında uygulanmaktadır.

Kaçak işletilen kuyularla ilgili 167 sayılı Yeraltısuları Hakkında Kanun'un 18'inci maddesi kapsamında idari para cezası uygulanmaktadır. Sahanın yer altı suyu tahsisine kapalı olması vb. nedenlerle uygun görülmemesi halinde kaçak kuyular kapatılmaktadır.

Kapalı sistemlerle suyun iletilmesi ve dağıtılması, verimli ve modern yöntemlerle sulama yapılması, yağmur suyu ve kullanılmış suların yeniden tarımda kullanılması tarımsal sulama verimliliğini artıran uygulamaların başında gelmektedir.

Bakanlığımızca tarımda kullanılan suyun etkin kullanımını sağlamak üzere 2007 yılından itibaren bireysel tarla içi modem sulama sistemlerine (2024 yılında hibeye esas mal alım tutarı 3 milyon TL'yi geçmemek üzere) 9050 oranında hibe desteği sağlanmaktadır.

8038 ve 8039 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024-31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda *625-96100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir.

Bu doğrultuda; basınçlı sulama sistemleri ve tarımsal yenilenebilir enerji yatırımlarına 15 milyon üst limite kadar 90100 faiz/kâr payı desteği verilmektedir.

Strateji Geliştirme Başkanlığı

Obruklara ilişkin çalışmalar, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından yürütülmektedir.

İbrahim YUMAKLIBakan