Bazı iş yerlerinde Birleşik Metal-İş Sendikası tarafından alınan grev kararlarının ertelenmesine dair Cumhurbaşkanı Kararı'na ilişkin

Birleşik Metal-İş Sendikası, işverenlerin önerdiği yüzde 40 zam oranının ve sosyal haklara yönelik teklifleri yetersiz olduğunu, bugün bayram parasının net 2233 TL, izin parasının net 2541 TL, çocuk parasının aylık net 70 TL olduğunu, ücretlere bakıldığında metal işçilerinin yoksulluk sınırının oldukça altında bir ücretle yaşadıklarını, toplu sözleşme görüşmelerinin sürdüğü 4 işletmedeki ortalama ücretin ikramiye dahil net 29.181 TL olduğunu açıklamıştır.

14 Aralık 2024 tarihinde yayınlanan Cumhurbaşkanı kararı ile Hitachi Energy, Grid Solutions, Schneider Elektrik, Arıtaş Kriyojenik Endüstri firmalarında başlatılan grev, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 63. maddesi gereğince "milli güvenliği bozucu nitelikte" olduğu iddiasıyla 60 gün süre ile yasaklanmış ve işveren tarafından grevde olan iki bin işçiye iş başı çağrısı yapılmıştır.

Bu karara karşı, Birleşik Metal-İş Sendikası grevlerin diğer fabrikalarda.da kademeli olarak başlayacağını, işçilerin taleplerinden vazgeçmeyeceğini, işçilerin, insanca yaşama koşullarını sağlamak için kararlı olduklarını bildirmiş ve Anayasa Mahkemesi'nin geçmişte grev yasaklarını hukuka aykırı bulduğunu hatırlatmıştır. Temel insan haklarından olan sendikal haklar kapsamındaki grev hakkı yasalar ve uluslararası sözleşmeler ile güvence altına alınmıştır. Anayasa'nın 54. maddesi toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında, uyuşmazlık çıkması halinde işçilerin grev hakkına sahip olduğunu tanımlamaktadır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Uluslararası Çalışma Örgütü'nün 87 sayılı Örgütlenme Özgürlüğü ve Örgütlenme Hakkının Korunması Sözleşmesi ve 98 sayılı Örgütlenme ve Toplu Pazarlık Hakkı İlkelerinin Uygulanması Sözleşmesi grev hakkını açıkça ifade etmektedir. i

" | 21333

Öte yandan Anayasada temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasının sınırı çizilmiş, 13. maddesinde, "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz" denilmiştir.

"Milli güvenlik" veya "kamu düzeni" gerekçesiyle metal işçilerinin grevini yasaklayan Cumhurbaşkanlığı Kararı, sendikal hakları ve toplu iş sözleşmesi hakkını ihlal etmektedir. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'na göre, grevlerin belirli durumlarda kamu düzeni ve milli güvenlik gerekçesiyle ertelenmesi fiili olarak grevin yasaklanması anlamına gelmektedir. Grev erteleme kararlarına karşı Anayasa Mahkemesi'ne hak ihlali başvurularının sonuçlanması da uzun zaman almaktadır. Kamuoyunda, AKP Hükümetinin yaklaşık 190 üyesi bulunan MESS ile toplu sözleşme süreçlerindeki işçi eylemlerinin stratejik olarak değerlendirildiği, toplu sözleşme sürecinde metal işçilerinin grevlerini yasaklamanın işçi karşısında MESS üyesi işverenlerin yanında olmak anlamında geldiği, son 22 yılda işçilerin lehine olacak hiçbir greve izin verilmediği iddiası oluşmuştur. Hükümetin bu tutumu grev hakkını gasp etmekte, işçilerin pazarlık gücünü zayıflatırken işverenlerin lehine bir dengesizlik yaratmaktadır. Ayrıca 6356 sayılı Kanun grev ve lokavt yasaklarını düzenlemekte; ancak bu madde 22 yıl boyunca yalnızca grev yasakları için kullanılmaktadır.

Bu bağlamda;