Çocuk yoksulluğuna ve çocuklarda beslenme yetersizliğinin eğitim hayatına etkilerine ilişkin
Kaynak göster
Meral Danış Beştaş (DEM Parti), 3 Ocak 2025 tarihinde 7/21469 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 27 gün sonra, 30 Ocak 2025).
Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum). “Çocuk yoksulluğuna ve çocuklarda beslenme yetersizliğinin eğitim hayatına etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/21469, 3 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21469-cocuk-yoksulluguna-ve-cocuklarda-beslenme-yetersizliginin-egitim-hayatina-etkilerine-ilisk (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0b3559ad-7004-4e5e-86f5-01943bc977a6
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 27 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 27 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98 inci ve TBMM İçtüzüğü nün 96 ile 99 uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 30.12.2024 eral DANIŞ BEŞTAŞ
UNICEF'in çeşitli dönemlerde hazırladığı raporlara göre gelişmekte olan ülkelerde doğan her on çocuktan dördü aşırı yoksulluk içindeki bir dünyaya gelmektedir.
Küresel bağlamda yoksulluk; kaynakların kıtlığından değil paylaşımdaki dengesizlikten kaynaklanmaktadır. Bu nedenle yüzdesel bazda dikkate değer oranda çocuk; yetersiz beslenme nedeniyle ya yaşamını yitirmekte ya da yetişkinliğine de sirayet eden kalıcı hastalıklara maruz kalabilmektedir. Dünyada ve Türkiye'de tüm demografik gruplar içerisinde yoksulluk oranı en yüksek olan grup çocuklardır; bu geçmiş yıllardaki TÜİK verileri ile sabittir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Çocuğun sağlıklı ve dengeli yetişmesinde aile, kuşkusuz birincil plandadır. Ancak ailelerin gelir durumu ile çocukların fiziksel ve psikolojik olarak sağlıklı yetişmesi arasında da doğru orantı vardır. Toplumların refah seviyesinin yükselmesi; yoksulluğun dezavantajlı etkilerinden çocukların korunması ile mümkündür. Bu da kuşkusuz nitelikli bir eğitimi zaruri kılar. Eğitimin nitelikli olmasında ise kuşkusuz çocukların sağlıklı gelişimleri ön plandadır. Ancak yukarda da açıkladığımız pek çok rakamsal veri, çok sayıda çocuğun yeterli beslenemediğini ortaya koymaktadır.
Nitekim ifade edilen bu hususlar, Bakanlığınız tarafından da onaylanmıştır. Bakanlığınız Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürü; Meclis Kadına Karşı Şiddet ve Ayrımcılık Komisyonu'nda bakanlığınızın, "Şiddet Eğilimini Katlayan Faktörler" analiz sonuçlarını açıklamış olup, yoksulluğun şiddet ile olan rabıtasını da ortaya koymuştu.
Yapılan açıklamasa; kötü beslenme ve içki kullananlarda, kullanmayanlara göre şiddet gösterme eğiliminin iki kat daha fazla, sigara kullananların, kullanmayanlara göre üç kat daha fazla, ruh sağlığıyla ilgili sorunları bulunanların, olmayanlara göre dört kat daha fazla, erken yaştaki gebeliklerin altı kat, uyuşturucu kullanma ve tutukluluk halinin ise şiddet eğilimini 11 kat artıran faktörler olduğu ortaya konulmuştur. Yapılan açıklamada Bakanlığın, bağımlılıkla mücadele yönünde çalışmalar yürüttüğü de ifade edilmiştir. Ancak yoksulluk ve kötü beslenme hususunda çözüme dönük bir planlamaya değinilmemesi dikkat çekmiştir. Zira, yetersiz beslenen ve okula aç gitmek zorunda kalan çocukların travmayaşadıkları, derslerine odaklanamadıkları ve özgüven sorunu yaşadıkları meselesi, uzun yıllardır ülke gündeminde yer almakta, okullarda ücretsiz öğün verilmesine yönelik talepler olumlu bir sonuca evrilmemiştir.
Bu bağlamda;
I- Bakanlığınız verilerine göre; son beş yılda ailesi yoksulluğa düştüğü için eğitimine devam edemeyen çocuk sayısı nedir?
SORULAR
Son beş yılda ailesi yoksulluğa düştüğü için çalışmak zorunda kalan çocuklara ilişkin veriler ne şekildedir?
Son beş yıl içerisinde yetersiz beslenmeden kaynaklı kronik hastalığı tespit edilen çocuk sayısı nedir? Bu konuda Sağlık Bakanlığı ile istişareler yürütülmekte midir? 4- Eğitim çağındaki çocuklara ilişkin uyuşturucu, alkol ve sigara kullanımına dair veriler ne şekildedir?
Uyuşturucu, alkol ve sigara kullanımına dair verilerin; illere, yaşa ve cinsiyete göre dağılımı ne şekildedir?
Erken yaşta evlendirildiği için yahut istismar sonucu gebeliğin söz konusu olduğu çocuk sayısı nedir? Bu çocuklar hangi eğitim aşamasından itibaren okuldan ayrılmak zorunda bırakılmıştır?
Kötü/yetersiz beslenmenin, şiddet eğilimini artırdığına dair Bakanlık tespitiniz uyarınca; okullarda çocuklara ücretsiz öğün verilmesi yönünde bir çalışma yürütülmesini gündeminize alacak mısınız?
Okullarda, beslenemediği için hastalığa yakalanan, başarı ortalaması düşen çocukların tespitine dair bir çalışma yapılmış mıdır? Elde edilen veriler ne şekildedir?
Yetersiz beslenen çocuklarda madde bağımlılığı kullanım verilerine dair bir çalışma yapılmış mıdır? Elde edilen veriler ne şekildedir?
Çocukların sağlıklı gelişimini sağlamak adına hangi çalışmalar yapılacaktır? 11- Bakanlığınız madde bağımlılığı ile mücadele programına, yetersiz beslenmeden kaynaklı sorunları da alacak mıdır?
OECD raporlarına göre tespit edilen çocuk yoksulluğu sebepleri nedir? Çocuk yoksulluğu neden artış göstermektedir? Bakanlığınızca da tespit edilen bu durumun nedenleri ve engellenmesi için bir çalışma yürütülecek midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
1l0lkb) GK Sİ
b) 07/01/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1560841 sayılı yazınız. A
c) 09/01/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1561809 sayılı yazınız. 1 llkbt GK
1/ 21449 Kİ
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c)'de kayıtlı yazıyla iletilen Kars Milletvekili İnan AKGÜN ALP'in 7/21238, Van Milletvekili Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT'in 7/21383, Batman Milletvekili Serkan RAMANLI'nın 7/21384, Tekirdağ Milletvekili Selcan TAŞCI'nın 7/21385, İstanbul Milletvekili Celal FIRAT'ın 7/21460, İzmir Milletvekili Gökçe GÖKÇEN'in 7721461, İstanbul Milletvekili Ali GÖKÇEK'in 7/21463, Ankara Milletvekili Aliye TİMİSİ ERSEVER'in 7721465, İstanbul Milletvekili Hasan KARAL'ın 7/21467, Erzurum Milletvekili Meral DANIŞ BEŞTAŞ'ın 7/21469 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
Milli Eğitim Bakanı
Strateji Geliştirme Başkanlığı YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Eğitim çağındaki çocuklara yönelik öğrenci, veli ve öğretmenlerin bağımlılıklara karşı farkındalıklarını arttırmak ve önlemek amacıyla "Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Programı" (TBM) uygulanmaktadır. Programda çocuk ve gençlerin bağımlılık riskinden uzak ve sağlıklı bir hayat sürdürmelerine katkıda bulunulması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda madde bağımlılığı, alkol bağımlılığı, tütün bağımlılığı ve sağlıklı yaşam başlıkları altında oluşturulan modüller, öğrenci, öğretmen ve velileri kapsamaktadır. Aynı zamanda eğitim çağındaki öğrencilerin bağımlılıklarını önlemek amacıyla "Okulda Bağımlılığa Müdahale Programı" (OBM), ortaokul ve lise öğrencilerinin sigara, alkol, bağımlılık yapıcı madde ve riskli internet kullanımına yönelik ikincil önleme bakış açısıyla Türkiye'de ilk defa geliştirilen okul temelli bireysel müdahale programıdır. Bu kapsamda program, rehber öğretmen/psikolojik danışmanlar tarafından okullarda uygulanmaktadır. Çocuk ve gençlere yaşam becerilerinin kazandırılarak onları bağımlılıklara karşı korumak ve zorlayıcı yaşam olayları karşısında onların başa çıkma becerilerini geliştirmek amacıyla "Yaşam Becerileri Eğitimi Programı" uygulanmaktadır.
Bakanlığımız ve Sağlık Bakanlığı arasında işbirliği içinde okullarımızda sağlık hizmetlerinin sunumunda ihtiyaç duyulan hususlar müştereken yürütülmekte olup sağlık kayıtları Sağlık Bakanlığınca takip edilmektedir.
Bakanlığımıza bağlı resmi ve özel okul/kurumlardaki tüm öğrencilerin ve okul çalışanlarının; bedenen, ruhen ve sosyal yönden tam bir iyilik hâlinde olmalarının sağlanması, sağlıklı bir çevrede gelişimleri, sağlık eğitimi verilmesi, ailelerin ve toplumun sağlık düzeyinin yükseltilmesine yönelik iş ve işlemler okul sağlığı hizmetleri kapsamında yürütülmektedir.
Eğitim kurumlarındaki gıda işletmeleri ve okul kantinleri; "Okul Kantinlerinde Satılacak Gıdalar ve Eğitim Kurumlarındaki Gıda İşletmelerinin Hijyen Yönünden Denetlenmesi" konulu 10.11.2020 tarihli ve 16476274 sayılı 2020/8 No'lu Genelge'nin yürürlüğe konulması sonrası, Genelge'nin etkinliğini artırmak amacı ile hazırlanan "Eğitim Kurumlarındaki Gıda İşletmelerinin Kontrol ve Denetimi Uygulama Kılavuzu" doğrultusunda valilik onayı kapsamında; il milli eğitim müdürlüğü, halk sağlığı müdürlüğü, tarım orman ve il müdürlüğü temsilcilerinden oluşan il/ilçe denetim ekipleri tarafından yılda en az bir kez denetlenmektedir.
Bakanlığımızca okul öncesinden ortaöğretime kadar çocuklarımızın geleceğe güvenle adım atmaları, fiziksel, bilişsel ve sosyal yönden gelişimlerinin en iyi şekilde sağlanması için "Okulumda Sağlıklı Besleniyorum " programı yürütülmektedir. Ulusal ve uluslararası standart ve şartlara göre güvenilir gıdaya erişim süreçlerinin yönetilmesi amacı ile çocuklarımıza güvenilir ve kaliteli gıda servis edilen ortamların geliştirilmesi, öğrenci, öğretmen, veli ve diğer paydaşların katılımı ile programın etkinliğinin artırılması, sunulan şartların sürekliğinin sağlanması ve geliştirilmesi, sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel aktivite alışkanlığı kazandırılmasının teşvik edilmesi, obezite ile mücadele, gıda güvenliği, gıda güvencesi ve sunulan gıdanın kalitesi konularında farkındalığın artırılması yönünde faaliyetler yapılmaktadır.
Bakanlığımız taşra teşkilatında 06/05/2023 tarihli ve 32182 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin ilgili hükümleri uyarınca diyetisyenler görev yapmaktadır. Okul çağı çocuklarının büyümesi, Strateji Geliştirme Başkanlığı gelişmesi, sağlığının korunması için bireysel ve toplu beslenme plân ve programlarının düzenlenmesi, okullarımızda öğrencilerimizin sağlıklı beslenmelerini sağlamak üzere okul gıda işletmeleri ve diğer beslenme alanlarının denetimlerinin yapılması, beslenme konusunda öğrencilerin, öğretmenlerin ve velilerin bilgilendirilmesi amacı ile Bakanlığımız taşra teşkilatının ilgili birimlerinde görevli diyetisyenlerimiz tarafından beslenme ve gıda okuryazarlığı eğitimi verilmektedir. Ayrıca diyabetle ilgi eğitim ve bilinçlendirme çalışmaları yapılmaktadır.
Bakanlığımız taşra teşkilatı birimlerinde görevli okul hemşirelerinin çalışma alanlarının standartlara dayalı yönetilmesi, okul sağlığı hizmetlerinin sunumunda yenilikçi yaklaşımların
• uygulamalara yansıtılması, geleceğimizin teminatı çocuklarımızın sağlığını etkileyebilecek acil durumların oluşumunun engellenmesi ve olası acil durumlara etkin müdahale edilmesi, sağlık hizmetlerinin yerinde ve etkin sunulması amacıyla "Okul Hemşiresinin Sağlık Hizmeti Sunumunun Geliştirilmesi" başlıklı çalıştay yapılmış ve çalışmalar bu doğrultuda yürütülmektedir.