Yoksulluk nedeniyle okulu bırakmak zorunda kalan çocuk sayısına ilişkin

Aşağıda yer alan sorularımın Anayasa'nın 98, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 96 ve 99. maddeleri uyarınca Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin tarafından, öngörülen yasal süresi içinde cevaplanması konusunda gereğini bilginize sunarım.

Kamuoyunun sık sık gündemine geldiği üzere, Türkiye'de giderek derinleşen yoksulluk, yalnız yetişkinleri değil çocukların da can güvenliğini tehdit ediyor. Yaşam mücadelesi çocukları iş güvenliğinin olmadığı, güç koşullarda çalışmaya zorluyor.

Ülkemizde yalnızca 2024 yılında 14 yaş ve altı 22 çocuk ile 15-17 yaş arası 46 işçileştirilmiş çocuk çalışırken yaşamını yitirdi. 2025 yılının ilk dört ayında ise en az 19 işçileştirilmiş çocuk iş cinayetlerinde hayatını kaybetti. Bunun son örneklerinden biri 7 Ağustos'ta Mersin'in Akdeniz ilçesinde yaşandı. 16 yaşındaki Emir Kılınç, çalıştığı sanayide bir tırın altında kalarak yaşamını yitirdi. Emir'in babası olaydan sonra çaresizce, "Oğlum 16 yıl yaşadı, 8 yılı sanayide geçti" diyerek çocuğun 8 yaşından beri çalıştığını ifade etmişti.

Yakın dönemde ayrıca Mesleki Eğitim Merkezi programı kapsamında çalışırken iş kazalarında hayatını kaybeden çocukların sayısının artması tabloyu daha vahim hale getirmiş bulunuyor. Bu durum çocuk yoksulluğu ile çocuk emeği sömürüsü arasındaki doğrudan bağlantıyı da açıkça ortaya koyuyor.

Can güvenliği yanında yetersiz beslenme ve yoksulluğa bağlı sosyal dışlama da çocukları tehdit ediyor. OECD'nin yayımladığı "Hayat Nasıl" 2024 raporuna göre Türkiye'de her 5 çocuktan Vi okula aç gidiyor. Türkiye İstatistik Kurumu'nun "İstatistiklerle Aile" verileri de yoksulluğun hane yapısına göre derinleştiğini gösteriyor. Hanelerin yüzde 21,2'si yoksulluk sınırının altında yaşıyor. Geniş ailelerden oluşan hanelerde bu oran yüzde 26,9'a çıkıyor.

Yine Ankara Tabip Odası'nın 2025 yılına ilişkin verilerine göre ailesinin yanında en temel ihtiyaçları karşılanamayan çocuk sayısı 2018'de 122 bin 489 iken 2025'in ilk yarısında 171 bin 895'e çıkmış ve bu sayı son 7 yılda yüzde 40 oranında artış göstermiştir. Yine aynı rapora göre 10 çocuktan 4'ü yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında bulunuyor. Her 10 aileden 1'i çocuklarına yeni giysi alamıyor. Her 10 aileden 1'i ise çocuklarının günlük taze meyve ve sebze tüketimini karşılayamıyor.

Yetersiz beslenme çocuklarda büyüme geriliğine, bağışıklık sistemi zayıflığına, vitamin ve mineral eksikliklerine, kansızlığa, raşitizme, diş sağlığı bozukluklarına, kas güçsüzlüğüne ve öğrenme güçlüğüne yol açıyor. Bu durum yalnızca çocukların sağlık hakkını değil aynı zamanda eğitim hakkını da doğrudan ihlal ediyor. Oysa çocuk yoksulluğunu önlemek devletin asli sorumluluğudur. Ancak bu sorumluluk yerine getirilmediği için çocuklar işçileştirilmeye devam ediyor.

Özellikle okulların açılmasına sayılı günler kala çocukların sağlıklı beslenmesini güvence altına alacak politikaların hayata geçirilmesi ertelenemez bir zorunluluk halini almıştır. Bu nedenle, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından tüm eğitim kurumlarında kalori değerleri hesaplanarak en az bir öğün sağlıklı ve ücretsiz yemek verilmesi programının başlatılması çocukların eğitim hakkının, sağlığının ve geleceğinin korunması için hayati önem taşıyor. Ayrıca gelişme çağındaki tüm çocuklara ücretsiz süt desteği sağlanması gerekiyor. Çocuğun yeri tarla, fabrika ya da atölyeler değil okuldur.

Çocuklar sağlıklı ve güvenli şekilde çocukluklarını yaşamalıdır. Çocuklar bütün koşullar tarafından işçiliğe zorlanıyorken, "Çocuk işçi" tanımıyla bu normalleştirilemez. Çocuğun işçisi olmaz. İşçileştirilmiş çocuklar bu ülkenin alışmamamız gereken gerçek bir sorunudur.

Bu bağlamda;