İçeriğe atla

28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME

Ara
YAZILI SORU ÖNERGESİ · 7/21552 GEÇ CEVAPLANDI · 252 GÜN

24 Aralık 2024 tarihinde Balıkesir'in Karesi ilçesindeki bir mühimmat fabrikasında meydana gelen patlamaya ilişkin

Kaynak göster

İskender Bayhan (EMEP), 27 Aralık 2024 tarihinde 7/21552 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 252 gün sonra, 5 Eylül 2025).

İskender Bayhan (EMEP, İstanbul). “24 Aralık 2024 tarihinde Balıkesir'in Karesi ilçesindeki bir mühimmat fabrikasında meydana gelen patlamaya ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/21552, 27 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21552-24-aralik-2024-tarihinde-balikesir-in-karesi-ilcesindeki-bir-muhimmat-fabrikasinda-meydana (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/de1862e6-0666-4934-8add-01941bfa5ebf

Sade metin (Markdown) →

ÖNERGENİN YOLCULUĞU

  1. TBMM'ye verildi
  2. 15. gün
  3. Bakanlık cevapladı

Verilişten cevaba 252 gün. Tarihler TBMM kaydından.

Önerge metni

PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından Anayasa'nın 98, TBMM İç Tüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 27.12.2024 9

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi'nin (İSİG) raporlarına göre, 2024 yılının ilk on bir ayında iş cinayetleri nedeniyle hayatını kaybeden işçi sayısı 1708 oldu. Bakanlığınız döneminde de en az 2350 işçi iş cinayetletinde hayatını kaybetti. "Büyük Türkiye Yüzyılı" söyleminin arkasında yatan sömürü ve iş cinayetleri düzeni, sermaye terörünün vahim tablosunu ortaya koyuyor.

Balıkesir'in Karesi ilçesinde faaliyet gösteren ZSR Patlayıcı Sanayi fabrikasında gerçekleşen patlama ve çökme, 11 işçinin yaşamını yitirmesine neden oldu. Sivil patlayıcı, av ve spor fişeği üretimi yapılan fabrikada yaklaşık 608 işçi çalışıyor. Zirve Holding ve Senta Madencilik Sanayi ortaklığındaki bu işletme, daha önce Yavaşçalar adıyla faaliyet gösterirken, 15 Temmuz 2016 sonrası TMSF'ye devredilmiş ve ardından Kalyon Holding'e satılmıştır. Aynı fabrikada 2014 yılında fişek sıkıştırma işlemi sırasında bir patlama yaşanmış ve 5'i kadın 6 işçi hafif yaralanmıştır.

Gerekçenin tamamını göster (12 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

BirGün'den İsmail Yılmaz'a konuşan işçi aileleri, fabrikanın insanlık dışı ve ağır çalışma koşullarını anlatarak bu katliamın nasıl göz göre göre geldiğini gözler önüne serdi. Patlamada hayatını kaybeden 28 yaşındaki işçi Enes Kırmızı'nın eşi Feyza Kırmızı, eşinin kullandığı makinenin dört haftadır bozuk olduğunu ve yapılan uyarılara rağmen tamir edilip çalıştırıldığını söyledi. Aileler, işçilerin günde 16 saate varan insanlık dışı mesâi saatleriyle ve izinsiz şekilde çalıştırıldığını dile getirdi.

Bakanlığınızın "Türkiye'de 100 bin işçide ölümlü iş kazası oranı yüzde 50 azaldı" açıklamasıyla övündüğü bu düzende, işçilerin yaptığı uyarılar dikkate alınmadığı için kazaların göz göre göre yaşandığı açıkça görülmektedir. Bilirkişi heyetinin patlamanın ardından fabrikada yaptığı incelemelerde, TMMOB Balıkesir İl Koordinasyon Kurulu'nun katılımının sağlanmadığı ve olay soruşturmasının kamuoyuna kapalı bir şekilde ve meslek odaları ile sendikaların sürece dahil edilmeden yürütüldüğü ifade edilmektedir.

Bu Bağlamda;

Bakanlığınıza bağlı müfettişler, adı geçen işletmeyi en son ne zaman denetlemiştir? Yapılan denetimlerde işçi sağlığı ve güvenliğine yönelik herhangi bir eksiklik tespit edilmiş midir? Eğer tespit edilmişse, bu eksiklikler doğrultusunda şirkete herhangi bir cezai yaptırım uygulanmış mıdır?

ZSR Patlayıcı Sanayi'nin web sitesindeki "Belgelerimiz" başlıklı bölümde, madenler için patlayıcı imalat izni ve yeraltı emülsiyon belgelerine yer verilirken, patlayıcı üretimi yapan şirketlerin Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik gereği hazırlaması zorunlu olan belgelerin yayınlanmadığı görülmektedir.

Bu belgenin eksik olmasına rağmen şirketin üretimini sürdürmesinde Bakanlığınızın bir sorumluluğu yok mudur?

Şubat ayında Balıkesir Valisi İsmail Ustaoğlu, işletmeyi detaylı olarak incelemiş ve yürütülen çalışmaları yakından takip ettiğini belirtmiştir. Patlayıcı sanayi alanındaki faaliyetleri ve işletmenin güvenlik önlemlerini gözlemlediğini ifade eden Vali Ustaoğlu, işletmenin başarıları ve gelecek planları hakkında olumlu izlenimler edindiğini açıklamıştır.

Bir valinin üretim faaliyetlerini incelemesi ve denetim yapma yetkisi olmamasına rağmen nasıl bu tür "olumlu izlenimler" edindiği konusunda bir açıklama yapılacak mıdır?

. 2019 Şubat ayında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı teşviklerinden yararlandığı bilinen şirkete, sırasıyla 8 milyon 862 bin TL, Mayıs 2019'da 1 milyon 305 bin TL ve 2020 yılında 118 milyon 800 bin TL değerinde kaynak aktarılmıştır. Bu teşviklerle şirket; KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, faiz desteği, çeşitli oranlarda vergi indirimleri ve en az 7 yıl sigorta primi işveren hissesi ödeneği elde etmiştir. Ayrıca, bu teşvikler sayesinde 2023 yılında yüzde 25 oranındaki kurumlar vergisini hiç ödememiş, 2022'de yalnızca 253 milyon TL matrah üzerinden yüzde 0,34 oranında, 2021'de ise 52,4 milyon TL matrah üzerinden yüzde 0,68 oranında vergi ödemiştir.

İlgili şirkette işçiler izinsiz ve günde 16 saate varan ağır koşullarda çalışırken, hükümetinizin bakanlarının ve bürokratlarının gerçekleştirdiği ziyaretler ile "olumlu bildirim"lerinin yanı sıra sağlanan teşvik ve vergi indirimlerinin sömürücüleri cesaretlendirdiğini düşünüyor musunuz?

. 2016 yılında TMSF'ye devredilen şirketin, ihale süreci işletilmeden Kalyon Holding'e satıldığı iddiaları gündeme gelmiştir. Akıl almaz teşviklerle kârına kâr katan ve kamuoyunda "beşli çete" olarak anılan sermaye gruplarından biri olan Kalyon Holding'in, Kalyon PV fabrikası başta olmak üzere birçok tesisinde işçilerin, işten atılma tehdidi altında çalıştıkları, işçi sağlığı ve güvenliği önlemlerinin yok sayılarak ağır koşullarda çalıştırıldığı bilinmektedir.

TMSF'ye devredilen şirketin Kalyon Holding'e satışı sırasında ihale sürecinin işletilip işletilmediği ve bu sürecin şeffaflığı neden kamuoyuyla paylaşılmamıştır? 215572.

SORULAR

  1. Bakanlığınız döneminde iş cinayeti ve yaralanma, sakatlanmaların olduğu fabrika ve iş yerlerinin listesini açıklamayı ve bunları özel olarak takibe almayı düşünüyor musunuz?

Bakanlığın cevabı

Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·

İlgi (o : 15.01.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1565759 sayılı yazınız.

İlgi yazınız ile İstanbul Milletvekili Sayın İskender BAYHAN tarafından yöneltilen 7/21552 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.

"6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun amacı; işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemek olup ilgili Kanun; kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanmaktadır.

Bununla birlikte, 6331 sayılı Kanunun "Güvenlik raporu veya büyük kaza önleme politika belgesi" başlıklı 29 uncu maddesi ve Kanun hükmüne ek olarak 2/03/2019 tarihli ve 30702 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre işletmeye yeni açılacak kuruluşun faaliyete geçmeden önce güvenlik raporunu hazırlayıp Bakanlığa yazılı bildirimde bulunacağı, Bakanlıkça yapılan inceleme sonucunda mevzuata aykırı bir durumun bulunmadığının tespit edilmesinden sonra kuruluşun faaliyete başlayabileceği hüküm altına alınmıştır.

Ayrıca, 19/04/2019 tarihli ve 30750 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Büyük Endüsriyel Kazalarla İlgili Hazırlanacak Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi Tebliği' ve "Büyük Endüstriyel Kazalarla İlgili Hazırlanacak Güvenlik Raporu Tebliği" uyarınca Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi ve Güvenlik raporlarının Bakanlıkça yapılan denetimler sırasında ibraz edilmek üzere işyerinde muhafaza edileceği hükmü yer almaktadır.

Öte yandan, Bakanlığımızca yıl içinde yürütülen iş teftişi faaliyetleri, geçmiş yıllara ait istatistiki veriler, ulusal politikalar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak, çalışma hayatının riskleri ve öncelikleri ile Bakanlığımızın kaynakları dikkate alınarak programlı teftişler ve program dışı teftişler şeklinde yürütülmektedir. Programlı teftişler, çalışma hayatındaki sorunların değerlendirilmesi ve önceliklendirilmesi sonucu belirlenen alanlarda veya sektörlerde yahut özel bir risk grubu hedeflenerek belirlenen işyerlerinde çalışma hayatı ile ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasının denetlenmesi amacıyla gerçekleştirilen teftişlerdir. İncelemelerden oluşan program dışı teftişler ise programlı teftişler dışında kalan ihbar, şikâyet vb. talepler üzerine veya Bakanlığa intikal eden evraklardan teftiş hizmetiyle bağdaşır nitelikte olanların teftiş programına alınması sonucu gerçekleştirilmektedir.

Soru önergesinde bahsi geçen konu ile ilgili olarak gerekli araştırma ve inceleme süreci başlatılmıştır. "

Prof. Dr. Vegffi IŞIKHAN

Bakan Çankaya / ANKARA Tek(312) 296 — 71 68

Metin otomatik okundu. Yanlış okunan bir yer görürseniz bildirin. Hata bildir