Kamuda ve özel sektörde engelli istihdamına ilişkin
Kaynak göster
Nermin Yıldırım Kara (CHP), 31 Ocak 2025 tarihinde 7/23002 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 74 gün sonra, 15 Nisan 2025).
Nermin Yıldırım Kara (CHP, Hatay). “Kamuda ve özel sektörde engelli istihdamına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/23002, 31 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-23002-kamuda-ve-ozel-sektorde-engelli-istihdamina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bab5d143-d55e-4e00-8108-0194cbc5ab17
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 74 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki soruların, Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
NERMİN YILDIRIM KARA
Ülkemizde engelli bireylerin çalışma yaşamını kolaylaştırmak üzere hem kamu sektörü hem de özel sektörü kapsayacak düzenlemeler yasal düzenlemeler yapılmıştır. 675 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre kamu işyerlerinin yüzde 2; 4857 sayılı İş Kanununa göre özel sektör iş yerlerinde yüzde 3, kamu iş yerlerinde yüzde 4 oranında engelli; yüzde 2 oranında eski hükümlü çalıştırılması hükmü bulunmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Konuyla ilgili bir bilgi eksikliğinin mevcut olduğu göze çarpmaktadır. Ülkemizde kaç engelli birey bulunduğuna ilişkin veriler ya güncel değildir ya da çelişkilidir. 2011 yılında yapılan Nüfus ve Konut Araştırmasına göre ülkemizde en az bir engeli bulunan yaklaşık 5 milyon vatandaşımız bulunurken, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının paylaştığı verilere göre Ulusal Engelli Veri Sistemi'nde kayıtlı kişi sayısı 2 milyon 511'dir.
Engelli bireyler, özellikle iş yaşamına katılım konusunda çeşitli sıkıntılarla karşılaşmakta; hem saha ziyaretlerinde hem de çeşitli ulaşım kanalları vasıtasıyla bu sıkıntılarının çözülmesi için talepte bulunmakta, yasal girişimler yapmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
1 — Engelli çalışanların kamu ve özel sektöre göre dağılımı nedir? 2 — 2024 yılında kamuda ataması yapılan engelli sayısı kaçtır?
3 — 2025 yılında kaç engelli personelin atamasının yapılması düşünülmektedir?
4 — Özel ve kamu iş yerlerinde istihdam edilen eski hükümlü sayısı nedir?
5 — Ülkemizde, 5378 sayılı kanunda belirtilen tanıma uyan engelli vatandaşlarımızın güncel sayısı kaçtır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi
AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI
Strateji Geliştirme Başkanlığı
E-72079556-610-15515174 Konu : Soru Önergesi (7/23002)
: 07.02.2025 tarihli ve 1579279 sayılı yazınız. vay e aray vk ava
Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığı
Tarih: 15/04/2023 09:09
Sayı E-120.07.03-1611734
2025 AİLE YILI
ACELE 3/117001.-
İlgi yazı ekinde alınan Hatay Milletvekili Sayın Nermin YILDIRIM KARA tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/23002 Esas Numaralı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi
İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur. Bilgilerinize arz ederim.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan
Çocuk Gelişimcisi Eği.
Telefon No:(312) 705 58 09 Ji
Hatay Milletvekili Sayın Nermin YILDIRIM KARA"ya Ait 7/23002 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Ülkemizde, engellilere yönelik istihdam politikaları 1970'lere kadar uzanan tarihçesinden günümüze büyük ölçüde kota ve kota/ceza sistemine dayanmaktadır. Engellilerin istihdam edilebilmelerinde kamu ve özel sektör işverenlerine çeşitli yükümlülükler getirilmiştir. Bu kapsamda engelli işçi istihdamı 1971 yılında yürürlüğe giren İş Kanunu ile düzenlenmiş ve kamu ve özel sektör işverenlerine 902 oranında engelli işçi çalıştırma yükümlülüğü getirilmiştir. 1997 yılında yürürlüğe giren 572 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile bu oran 963 üçe çıkarılmış, 2008 yılında yürürlüğe giren 5763 sayılı Kanun ile de bu oran kamu işyerleri için 964 olarak belirlenmiştir.
İş Kanunu uyarınca engelli istihdam etme yükümlüğünü yerine getirmeyen özel sektör işverenleri için bir cezai yaptırım söz konusudur. İşverenler her ay istihdam etmedikleri her engelli çalışan için belli bir miktar cezayı ödemekle yükümlüdür. Ülkemizde engelli işçi istihdamına ilişkin iş ve işlemler Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.
Engelli memur istihdamı ise yine 1997 yılında yürürlüğe giren 572 sayılı KHK ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda yapılan değişiklikle uygulamaya girmiş; kamu kurum ve kuruluşlarının çalıştırdıkları personele ait kadrolarda 93 oranında engelli memur çalıştırma yükümlülüğü getirilmiştir.
Cumhurbaşkanlığı Strateji Bütçe Başkanlı ğı e-uygulama sistemi üzerinden kamu kurum ve kuruluşları dolu kadro sayılarını, dolu kadrolarının 943'ünü (çalıştırması gereken engelli kadro sayısı), dolu engelli kadrolarını ve boş engelli kadro sayılarını kontrol edebilmektedirler. Cumhurbaşkanlığı Strateji Bütçe Başkanlığı kamu e- uygulama sisteminden alınan verilere göre kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan engelli memur sayısı 70.878'dir. Şubat ayında Bakanlığımız tarafından gerçekleştirilen 1.830 engelli bireyin kamuya yerleştirilmesi işlemi ile kamudaki engelli memur sayısı 73 bine yaklaşacaktır.
Bunun yanı sıra, engelli bireyler, EKPSS dışında, başta Milli Eğitim Bakanlığı olmak üzere kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan memur istihdam olanaklarından da yararlanabilmektedir.
Kamu kurum ve kuruluşlarına engelli memur atamaları 2011 yılında yapılan değişiklikle merkezi sınav (Engelli Kamu personeli Seçme Sınavı-EKPSS) ile yapılmaktadır. EKPSS 2012'den itibaren iki yılda bir yapılmakta ve 4 yıl geçerliliği vardır. EKPSS iki yılda bir yapılmasına rağmen kamu kurumlarının kadro taleplerine göre atamalar dönem dönem birkaç defa yapılmakta olup, atamaların istatistiki verileri sınav yıllarına göre düzenlenmektedir. Bu bağlamda; 2022 yılında yapılan EKPSS sınavı ile ilki 2023 yılında bir defada 2.215 engelli, 2024 yılında bir defada 2.210 engelli, 2025 yılında bir defada 1.830 engelli bireyin kamu kurum ve kuruluşlarına yerleştirilmeleri gerçekleştirilmiştir.
2024 yılının Nisan ayında Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS) yapılmış olup yıl sonuna kadar kamu kurum ve kuruluşlarının kamu personeli talepleri alınarak 6 Ocak 2025 tarihinde ÖSYM tarafından kılavuz açıklanmıştır. Akabinde engelli memur adayları tercihlerini 27 Ocak 2025 tarihine kadar yapmışlardır. 12 Şubat 2025 tarihinde 1.830 engelli memur adayının kamu kurumlarına yerleştirilmeleri gerçekleştirilmiştir.
Bakanlığımızda 657 sayılı DMK'nin 53 üncü maddesi kapsamında 4A (Memur) statüsünde engelli memur sayısı 1.295, 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesi kapsamında 4D (İşçi) statüsünde istihdam edilen engelli işçi personel sayısı 687'dir.
Ayrıca, Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilen hastanelerden alınan sağlık kurulu raporlarını baz alan Ulusal Engelli Veri Sistemi?nde kayıtlı hayatta olan engelli birey sayısı; 4.282.49tür.
Soru önergesinde yer alan diğer konular, Bakanlığımız görev ve faaliyet alanında olmadığından değerlendirilememiştir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan