Tokat Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin
Kaynak göster
Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti), 29 Ocak 2025 tarihinde 7/23286 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 370 gün sonra, 3 Şubat 2026).
Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti, Şırnak). “Tokat Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/23286, 29 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-23286-tokat-cezaevinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/406111fe-ae11-4711-9dc3-0194b604a94f
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 370 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasa'nın 98'inci İçtüzüğün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 28.01.2024.
Mileekli
Cezaevlerinde yaşanan insan hakları ihlalleri nedeniyle mahpus ve mahpus yakınları tarafından tarafıma birçok başvuru yapılmaktadır. Bu başvuruların bir kısmı Jandarmanın rutin uygulamasına dönüştürüldüğü belirtilen "ağız içi arama" uygulamasına ilişkindir. Hukuka aykırı ve kötü muamele olarak değerlendirilen bu uygulamayı kabul etmeyen mahpusların hastaneye sevk edilmediği gibi bazı cezaevlerinde ağız içi aramayı kabul etmeyen mahpuslara disiplin soruşturmaları açıldığı belirtilmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Örneğin Tokat Cezaevinde bulunan Mehmet Şirin Kaya, çapraz bağları koptuğu için ameliyat geçirmiş ancak ağız içi aramaya karşı çıktığından hakkında disiplin soruşturması açılmış ve hastaneye sevki gerçekleştirilmemiştir. Yine aynı cezaevinde çok sayıdaki hasta mahpusun ağız içi arama dayatması nedeniyle hastaneye sevk edil(e)medikleri ve tedavi olamadıkları belirtilmektedir. Bu mahpuslardan bazılarının sağlık sorunları hakkında tarafıma iletilen bilgilere göre;
Sağlık durumu ağır olduğu belirtilen Mehmet Tiryaki'nin hastaneye sevk edilmediği için hastalığına teşhis konulamadığı, Aydın Değirmenci'nin kolon kanseri olduğu, Ömer Yaman" ın 70 yaşında ve birçok sağlık sorununun bulunduğu, Adnan Çelebi'nin fıtık ameliyatı geçirdiği ve fizyoterapi tedavisi görmesi gerektiği, Hasan Demirtaş'ın Behçet Hastası olduğu ifade edilmektedir. Cezaevinde merdivenlerden düşerek ayağı kırıldığı belirtilen İlhan Talay'ın da jandarmanın uyguladığı ağız içi arama dayatması nedeniyle hastaneye sevkinin gerçekleştirilmediği tarafıma aktarılan bilgiler arasındadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Ağız içi arama dayatmasının yarattığı hak ihlallerinin önlenmesi için cezaevi idareleri ile yaptığımız görüşmelerde Tokat Cezaevi idaresinin de aktardığı üzere sorunun İçişleri f i | 2328b Bakanlığına bağlı jandarma personeli tarafından gerçekleştirildiği, sorunun bu nedenle çözülemediği belirtilmektedir. Mahpusların sağlık ve yaşam hakkını korumakla birinci dereceden görevli ve sorumlu olduğunuzdan hareketle sorunun çözülmesi için İçişleri Bakanlığı nezdinde bugüne kadar herhangi bir girişiminiz olmuş mudur?
Mahpusların haklarını ve onurlarını korumakla da görevli bakanlığınız, kötü muamele ve onur kırıcı bir uygulama olarak sürdürülen ağız içi aramayı kabul etmeyen hasta mahpuslara cezaevi idareleri tarafından disiplin soruşturması açılması talimatı mi vermiştir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1581516 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/23286 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden NCWFEDOR - YOugkly - jreBGgp - 16n1IHk ileerişebilirsin J Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı : E-56020453-610-272-702/863 Konu : Yazılı soru önergesi 01. M2026
Sayın Nevroz UYSAL ASLAN Şırnak Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/23286 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
I- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır.
Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir.
Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT), 27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca ziyaretler düzenlenebilecektir.
Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir.
Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir.
I- A) Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklular, özgürlüğünden yoksun olmayan her vatandaş gibi tüm sağlık hizmetlerinden tıbbi gereklilik çerçevesinde ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda faydalanmakta olup, her türlü muayene ve tedavileri Devletin teminatı altında ve ücretsizdir. Hükümlü ve tutukluların beden ve ruh sağlığının korunması ve hastalıklarının tanısı için ilk muayene ve tedavi hizmetleri ceza infaz kurumlarında verilmekte; ileri tetkik, tedavi ve rehabilitasyon gerekenler Devlet hastanelerine, daha ileri sağlık hizmeti gerekenler ise üniversite hastanelerine sevk edilmektedir.
B) Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutuklulara ilişkin sağlık
Rig ials
4 Mevzuat Genel Müdürlüğü koşullarının düzenlenmesi ve sağlık hizmetine erişimin daha da etkili ve verimli hale gelebilmesi için 30/04/2009 tarihli Sağlık Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı Arasında Ceza İnfaz Kurumlarındaki Sağlık Hizmetlerinin Düzenlenmesi Hakkında Protokol ve 26/01/2017 tarihli Adalet, İçişleri ve Sağlık Bakanlıkları Arasında Düzenlenen Protokol hükümleri dikkate alınarak her türlü çalışma ve düzenleme yapılmaktadır.
MI- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 37. maddesinin birinci fikrasında, kurumda, düzenli bir yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması bakımından kanun, yönetmelikler ile idarenin uyulmasını emrettiği veya gerekli kıldığı davranış ve tutumlar, kusurlu olarak ihlâl edildiğinde, hükümlüler hakkında eylemlerinin niteliği ile ağırlık derecesine göre Kanunda belirtilen disiplin cezalarının uygulanacağı hükmü yer almaktadır.
Kanunun 38. maddesinde hükümlü ve tutukluların belirtilen kurallara uymamaları hâlinde uygulanabilecek disiplin cezalarına yer verilmiş olup, 39 ilâ 44. maddelerinde disiplin cezalarının niteliği, uygulanma usulleri ile bu cezaları gerektiren eylemler, 47 ve 48. maddelerinde ise disiplin cezasını gerektiren eylemlerin tekrarı halinde belirlenecek disiplin cezaları ile disiplin cezalarının soruşturulması, infaz edilmesi ve kaldırılması usulleri düzenlenmiştir.
Ayrıca hükümlü ve tutukluların kurum idaresinin kendileriyle ilgili her türlü disiplin işlemine karşı infaz hâkimliği nezdinde şikâyet, infaz hâkimliği kararlarına karşı ise ağır ceza mahkemesi nezdinde itiraz hakkı bulunduğu malumlarıdır. Bu şekilde bağımsız yargı denetiminden geçerek kesinleşen disiplin cezası kararları infaz edilmekte olup bu kararların uygulanmasında herhangi bir keyfilik söz konusu değildir.
IV- Ceza infaz kurumlarının dış güvenliği ile hükümlü veya tutukluların kurum dışına sevk ve nakil işlemlerinde alınacak güvenlik önlemlerine ilişkin usül ve esasların 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun "Jandarmanın genel olarak görevleri" kenar başlıklı 7/a maddesi ve Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Yönetmeliğinin 24 ilâ 36. maddelerinde düzenlenmiş olduğu malumlarıdır.
V- Tokat Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 26/11/2025 tarihli cevapta;
A) Soru önergesinde adı geçen hükümlülerin Tokat T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırıldıkları, bunlardan üçünün 16/04/2025, 17/09/2025 ve 01/10/2025 tarihlerinde Kurumdan tahliye edildikleri,
Adı geçenlerin çeşitli hastalıkları nedeniyle Kurum revirinde muayene edildikleri gibi gerektiğinde diğer sağlık kuruluşlarına sevklerinin sağlanarak muayene, tetkik ve tedavilerinin yapıldığı, reçete edilen ilaçların kendilerine teslim edildiği,
B) Kurumda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü,
C) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı,
Bildirilmiştir.
Yılmaz TUNÇ Bakan
TELA
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş uyap.gov.ir adresinden M3XGPpZO - 8820VR5 - rfhRn5b - wVJ0)70- ile erişebilirsin
Yılmaz TUNÇBakan