Küçük esnafın korunması için yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
İdris Şahin (Yeni Yol), 4 Şubat 2025 tarihinde 7/23417 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 29 gün sonra, 5 Mart 2025).
İdris Şahin (Yeni Yol, Ankara). “Küçük esnafın korunması için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/23417, 4 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-23417-kucuk-esnafin-korunmasi-icin-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/5e665b5c-baec-4c7e-8ce5-0194d51bba1a
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 29 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Sayın Ömer BOLAT tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96"ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Ülkemizde son yıllarda hızla yaygınlaşan zincir marketlerle Türkiye'nin her ilçesine her semtine her mahallesine ve daha da ileri giderek her sokağında en az bir tanesine rastlar seviyeye ulaşmıştır. Zincir marketler ürün ve hizmet sunumlarında sınır tanımadan hemen hemen her sektördeki ürün ve hizmet sunumlarını kapsayan nitelikte ticari faaliyet yürütmektedirler. Bir zincir market mobilyasından beyaz eşyasına, cep telefonundan nevresim takımına, kâğıttan kalemden her türlü kıyafetine, kasaplık ürünlerden şarküteri ürünlere kadar, akıllara gelebilecek her türlü birbirinden farklı gruplarda satışların yapıldığı görülmektedir. Her alanda rekabetten uzak bu düzende mahallelerimizin abisi, gönüllü emlakçısı, bekçisi, emaneiçisi, aynı zamanda mahallenin feneri olan; bakkallarımız, manavlarımız, kasaplarımız başta olmak üzere küçük esnafımız rekabet edememekte ve bu esnaflarımızın gün geçtikçe bir bir işletmelerini kapatmak zorunda kaldığını tarafımıza yapmış olduğumuz ziyaretler çerçevesinde Amasya Merzifon'da, Tokat'ta, Yozgat'ta ve Çorum'da başta Esnaf ve Sanatkarlar Odaları olmak üzere hem sivil toplum kuruluşları hem de esnaflarımızca dile getirilmiştir.
Son yıllarda perakende sektöründe yaşanan dengesizlikler, küçük esnafın korunması, büyük zincir marketlerin rekabet koşulları ve tedarik zinciri süreçlerinde yaşanan sorunlar nedeniyle kamuoyunda geniş çapta tartışılan Perakende Yasası ile ilgili çeşitli düzenleme girişimlerinde bulunulmuş, ancak bugüne kadar kalıcı bir yasal çerçeve oluşturulamamıştır. Öyle ki Ticaret Bakanlığı'nın internet sitesinde 07 Ekim 2013 tarihli "Perakende Sektörüne Yeni Düzenleme Geliyor" başlıklı haberi halen durmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Kamuoyunun ve sektör paydaşlarının beklentileri doğrultusunda perakende ticaretin daha adil ve rekabetçi hale getirilmesi amacıyla atılacak adımlar konusunda kamuoyunun bilgilendirilmesi önem arz etmektedir.
Bu bağlamda,
TBMM Halkla İlişkiler Binası
SORULAR
Kat, Oda: F-109 âli m IYUlR Av. İdris ŞAHİN
Perakende ticareti düzenlemeye yönelik yeni bir yasa tasarısı veya değişiklik çalışması yürütülmekte midir? Eğer yürütülüyorsa, bu çalışmalar hangi aşamadadır?
Küçük esnaf ve yerel işletmelerin korunmasına yönelik somut tedbirler içeren bir düzenleme öngörülmekte midir?
Zincir marketlerin belirli günlerde kapalı olması veya nüfus yoğunluğuna göre açılış kriterleri belirlenmesi gibi öneriler daha önce kamuoyuna yansımıştı. Bu tür düzenlemelerle ilgili Bakanlığınızın bir çalışması var mıdır?
Marketlerin raf düzeni, fiyat istikrarı ve tedarikçi ilişkileri açısından daha adil bir piyasa oluşturulması için ne gibi denetim mekanizmaları getirilmesi planlanmaktadır?
Daha önce gündeme gelen haksız ticari uygulamalar, raf tahsis bedelleri ve küçük üreticilerin korunması gibi konulara ilişkin somut bir düzenleme yapılacak mıdır?
TBMM Halkla İlişkiler Binası
Kat, Oda: F-109
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi (O: 11.02.2025 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1581516 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Ankara Milletvekili Sayın Av. İdris ŞAHİN tarafından verilen 7/23417 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur. Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
ÜeBelek
Prof. Dr. Ömer BOLAT
Bakan
TİCARET BAKANLIĞI
Ankara Milletvekili Sayın Av. İdris ŞAHİN'e Ait 7/23417 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 5) o Perakende ticaretin düzenlemesine yönelik ilk olarak, 14.01.2015 tarihinde 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun yürürlüğe girmiş ve anılan Kanun'a dayanılarak; 29.02.2016 tarihinde Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmelik, 06.08.2016 tarihinde de Perakende Ticarette Uygulanacak İlke ve Kurallar Hakkında Yönetmelik yürürlüğe konulmuş olup, ihtiyaçlara cevap verebilecek değişiklikler zaman zaman gündeme gelmektedir. Geçmişte olduğu gibi bugün de kamu yararını en iyi şekilde gözetecek adımları atarak perakende sektöründe yer alan her ölçekten aktörlerin dengeli bir şekilde büyüme ve gelişmeleri amacıyla sektör ihtiyaçlarına cevap verebilecek çalışmalar yürütülmektedir.
6585 sayılı Kanun'un "Çalışma saatleri" başlıklı 13. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca üst meslek kuruluşlarının müşterek teklifi üzerine ülke düzeyinde perakende işletmelerin çalışma saatlerinin belirlenmesinde Bakanlığımız yetkilidir. Ancak, bahsedilen konuya ilişkin olarak Bakanlığımıza hâlihazırda üst meslek kuruluşları tarafından iletilen bir teklif bulunmamaktadır. Bununla birlikte, anılan Kanun'un 13. maddesinin birinci fikrası uyarınca, perakende işletmelerin bir kısmının veya tamamının çalışma saatleri, meslek kuruluşlarının müşterek teklifi üzerine yetkili idarenin görüşü alınmak suretiyle il düzeyinde valiler tarafından da belirlenebilmektedir.
Diğer yandan, perakende sektöründe organize ve geleneksel kesimler arasındaki dengenin gözetilmesi, sürdürülebilir rekabet şartlarının oluşturulması ve perakende işletmelerin dengeli şekilde büyüme ve gelişmesinin sağlanmasını teminen çalışmalarımızı sürdürmekteyiz. Ayrıca, bugüne kadar zincir mağazalara açılış kriteri getirilmesi, çalışma saatlerinin düzenlenmesi ve satışa sunulamayacak ürünler hususunda Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ve Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu'ndan da görüş alınarak çeşitli çalışmalar yürütülmüştür. Ancak bu konu, tüketiciler başta olmak üzere dağıtım kanalının tüm unsurları üzerinde etkileri olan, ayrıca istihdam ve rekabete ilişkin sonuçları da olabilecek çok boyutlu bir niteliğe sahiptir. Bununla birlikte, gerek üretici tedarikçi perakende işletmeler arası ilişkilerde gerekse e-ticarette rekabeti tesis etmek üzere haksız ticari uygulamaları ortadan kaldıracak düzenlemeler hayata geçirilmiştir. Dolayısıyla dağıtım kanalında bir uçtan bir uca, başka bir ifadeyle üreticiden, tüketiciye kadar tüm unsurlarıyla gözetme görevimiz çerçevesinde çalışmalarımız sürdürülecektir.
Fiyat istikrarının sağlanması hususu Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın temel amacı olmakla birlikte, Bakanlığımız tarafından üretici, tedarikçi ve perakendeci ilişkileri kapsamında 6585 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatta yer alan, tedarik zincirinde haksız ticari uygulamalar ile ödeme süresi başlıklı düzenlemelerle, aralarında ölçek farklılıkları bulunan tedarik zinciri oyuncuları da dahil olmak üzere, adil ticaretin sağlanması hususu hukuki zemine kavuşmuştur. Söz konusu hükümlere uygunluğun denetimi açısından, sektörden gelen şikâyetler üzerine, perakende işletmeler ile üretici ve tedarikçilere yönelik denetim ve inceleme faaliyetleri devam etmektedir.
Öte yandan, ülkemiz genelinde iki milyon iki yüz yirmi beş bini aşkın sayılarıyla esnaf ve sanatkârlarımız, Bakanlık olarak hizmet verdiğimiz en önemli kesimler arasındadır. Bakanlığımızca, içinden geçilen her zorlu süreçte, esnaf ve sanatkârlarımızın ticari faaliyetlerinin korunması ve gözetilmesi ve meslek kuruluşlarımızca iletilen sorunların çözüme kavuşturulması için tüm imkânlarımız dahilinde çalışılmaya devam edilmiştir. 2020 yılında ortaya çıkarak dünyayı etkisi altına alan, büyük ölçekli ekonomileri ve çok uluslu şirketlerin bilançolarını dahi aşınmaya uğratan pandemi sürecinde, Bakanlığımızca uygulamaya konulan farklı tiplerdeki hibe destekleri kapsamında 8,9 milyar TL"nin üzerindeki kaynak esnaf ve sanatkârlarımıza aktarılmıştır. Yine ilgili dönemde, nakit akışlarının devamlılığını temin etmek üzere, Bakanlığımıza bağlı bine yakın Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri (ESKKK) aracılığıyla veya doğrudan Türkiye Halk Bankası A.Ş kaynaklarından esnaf ve sanatkârlarımıza faiz indirimli krediler sunulmaya devam edilmiştir. 2002 yılından 2025 yılı Ocak ayı sonuna kadar olan dönemde kullandırılan Hazine sübvansiyonlu faiz indirimli kredilerin toplam tutarının 572 milyar TL'yi aşmış olması da esnaf ve sanatkârlarımızın ticari faaliyetleri sürecinde nakit akışlarının desteklenmesi ve uygun geri ödeme koşullarını haiz finansmana kolay erişimleri bakımından ne derece önemli adımlar atıldığının göstergesi niteliğindedir. Türkiye genelinde 2025 yılı Ocak ayında ise, ESKKK aracılığıyla 17.221 adet kullandırım kapsamında 8,7 milyar TL tutarında faiz indirimli (9050 ve Y0100 faiz indirimli) kredi kullandırılmıştır. Söz konusu dönemde ayrıca, Bakanlığımızın girişimleri ve yapılan koordineli çalışmalar ile diğer pek çok önemli düzenlemenin yanında, esnaf ve sanatkârların kredi geri ödemelerine yönelik erteleme ve yapılandırma uygulamaları hayata geçirilmiş, vergi ve SGK primi ödemeleri gibi yükümlülükleri de ertelemeye tabi tutulmuştur.
Pandeminin etkilerinin sona ermeye yaklaştığı dönemden itibaren ise farklı bölgelerde tırmanan jeopolitik gerilim ve ortaya çıkan çatışma ortamı nedeniyle ekonomiler yine olumsuz etkilenmiş, global düzeyde enflasyonist bir ortam hasıl olmuş olup, rekabetçi pazar koşulları ve teknolojik gelişmelere yönelik olarak esnafımızın güçlendirilmesi için Bakanlığımız çalışmalar yapmaya devam etmektedir.
Son olarak, Bakanlığımızca yürütülen rutin iş ve işlemlerin yanında, esnaf ve sanatkârlarımızın karşılaştıkları sorunlara diğer kurum ve kuruluşlar ile iş birliği içerisinde çözümler sunulması için çalışmalara aralıksız şekilde devam edilmekte, sektörlerimizdeki tüm gelişmeler meslek kuruluşlarımızla koordineli şekilde yakından takip edilmektedir. Bununla birlikte esnaf ve sanatkârların kısa, orta ve uzun vadeli sorunlarına çözümler üretmek ve rekabet güçlerini artırmak amacıyla Esnaf ve Sanatkârlar Stratejisi ve Eylem Planı hazırlık çalışmaları sürdürülmektedir.