6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli depremlerden sonra alınan önlemlere ve yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti), 7 Şubat 2025 tarihinde 7/23483 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 81 gün sonra, 29 Nisan 2025).
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş). “6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli depremlerden sonra alınan önlemlere ve yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/23483, 7 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-23483-6-subat-2023-tarihli-kahramanmaras-merkezli-depremlerden-sonra-alinan-onlemlere-ve-yapilan (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ae6d7f1d-a340-45f9-93a1-0194f019c1e7
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 81 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 74 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet ŞİMŞEK tarafından Anayasa'nın 98'inci İçtüzüğün 96"ncı ve 99*uncu mâddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler, ülkemizde ekonomik ve mali anlamda büyük bir krize yol açmış, deprem bölgelerinde kamu kaynaklarının kullanımı, yardım ve yeniden inşa süreçleri konusunda etkinlik ve şeffaflık tartışmalarını gündeme getirmiştir. Depremin üzerinden bir yıl geçmesine rağmen, afet sonrası harcamaların ne kadarının doğrudan depremzedelere ulaştığı ve yeniden inşa sürecinde kaynakların etkin ve adil bir şekilde kullanılıp kullanılmadığına dair kamuoyunda çeşitli endişeler bulunmaktadır.
Anayasa'nın 166'ncı maddesi, devletin ekonomik kalkınmayı planlama ve doğal afetlere karşı gerekli tedbirleri alma sorumluluğunu ortaya koyarken, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu da kamu kaynaklarının etkin, ekonomik ve verimli kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, Devlet İhale Kanunu ve diğer ilgili mevzuat, afet durumlarında yapılacak harcamaların hukuki çerçeveye uygun olmasını ve .hesap verilebilirliğin sağlanmasını gerektirir.
Deprem sonrası toplanan bağışların miktarı, ulusal ve uluslararası finansman kaynaklarının nasıl değerlendirildiği ve bu kaynakların hangi projelere tahsis edildiği konusunda yeterli bilgi paylaşımı yapılmamış olması, şeffaflık ve hesap verilebilirlik konusunda soru işaretleri doğurmaktadır. Ayrıca, deprem bölgesinde ekonomik toparlanmayı sağlamak amacıyla küçük ve orta ölçekli işletmelere (KOBİ) yönelik teşvik ve desteklerin ne kadar etkin olduğu da incelenmelidir.
Bu bağlamda:
SORULAR
6 Şubat 2023 depreminin ardından devlet bütçesinden afet bölgesine tahsis edilen toplam kaynak ne kadardır? Bu bütçeden hangi projelere ne kadar harcama yapılmıştır? Harcamalara ilişkin detaylı rapor kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?
Deprem sonrası düzenlenen bağış kampanyaları ile toplanan toplam bağış miktarı nedir? . Bu bağışların hangi alanlarda ve projelerde kullanıldığına dair detaylı bilgi verir misiniz?
Deprem bölgelerinde yeniden inşa ve iyileştirme çalışmaları için uluslararası finans kuruluşlarından sağlanan kredi veya hibelerin toplam miktarı ne kadardır? Bu fonların hangi projelere tahsis edildiği ve kullanım süreçleri şeffaf bir şekilde denetlenmiş midir?
Deprem sonrası bölgede faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli işletmelere (KOBİ) yönelik sağlanan vergi indirimi, kredi teşvikleri ve hibeler nelerdir? Bu desteklerden faydalanan toplam işletme sayısı ve desteklerin toplam tutarı ne kadardır?
Depremden etkilenen vatandaşlara sağlanan doğrudan nakit yardımların toplam miktarı ne kadardır? Bu yardımlar kaç aileye veya bireye ulaştırılmıştır ve yardımlar hâlen devam etmekte midir? i
Deprem sonrası konut ve altyapı projeleri için yapılan ihalelerde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine uyulmuş mudur? Acil ihale yöntemleri kapsamında herhangi bir usulsüzlük tespit edilmiş midir?
Deprem bölgelerinde vergisel (oyükümlülüklerin ertelenmesi ve borçların yapılandırılması kapsamında sağlanan kolaylıkların toplam maliyeti ne kadardır? Vergi erteleme veya silme kararlarından yararlanan kişi ve işletme sayısı nedir?
Deprem bölgesinde tarım, hayvancılık ve sanayi sektörlerinin yeniden canlandırılmasına yönelik hangi ekonomik destek paketleri devreye alınmıştır? Bu desteklerden yararlanan kişi veya kurumların sayısı ve bu desteklerin etkinliği konusunda yapılan bir değerlendirme mevcut mudur?
Deprem sonrası harcamaların ve bağışların kullanımına ilişkin Sayıştay denetimi yapılmış mıdır? Bu denetimlerin sonuçlarına göre herhangi bir usulsüzlük veya kayıp kaynak tespit edilmiş midir?
Depremden etkilenen bölgelerde sosyal ve ekonomik toparlanmayı hızlandırmak amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan orta ve uzun vadeli bir plan mevcut mudur? Bu planın detayları ve uygulanma süreci hakkında bilgi verir misiniz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Muş Milletvekili Sayın Sümeyye BOZ'a ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7123483 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Sümeyye BOZ, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Bakanlığımızca, "asrın felaketi" olarak da adlandırılan 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen deprem felaketlerinin akabinde depremin etkilerini azaltmak ve mağduriyetleri önlemek amacıyla depremden etkilenen bölge başta olmak üzere tüm ülkeyi kapsayan birçok tedbir hayata geçirilmiştir.
Öncelikle depremden yoğun şekilde etkilenen Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye, Şanlıurfa, Elazığ illeri ile Sivas ili Gürün ilçesinde deprem tarihi itibarıyla mücbir sebep hali ilan edilmiş, mükelleflerin beyanname ve bildirim verme süreleri, bunlar üzerine tahakkuk edecek vergilerin ödeme süreleri ertelenmiş, mücbir sebep hali kapsamında bulunan yerlerdeki borçluların vergi dairelerine olan borçlarının faiz alınmaksızın 24 ay süreyle taksitlendirilebilmesine imkan tanınmış, mücbir sebep hali ilan edilmiş bulunan yerlerdeki vergi dairelerine borçlu olan mükelleflerin 7256 ve 7326 sayılı Kanunlar kapsamında yapılandırılan borçları için kolaylıklar sağlanmış, 7440 sayılı Kanunun ise başvuru ve ödeme koşullarında esneklik tanınmış, bölgede barınma ihtiyacının kolaylaştırılması amacıyla bir dizi vergisel tedbir alınmış, yine bölgeye özel olarak KDV iade uygulamaları kolaylaştırılmıştır.
Bununla birlikte, mükelleflerin deprem tarihi itibarıyla taksit ödemeleri devam eden 7256 ve 7326 sayılı yapılandırma kanunlarının taksit ödeme sürelerine yönelik çeşitli düzenlemeler yapılmış, 6831, 7405, 7918, 8515 ve 9078 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ile mücbir sebep hali ilan edilen yerlerdeki vergi dairelerine borçlu olanların, anılan Kanunlar kapsamında ödenmesi gereken ve mücbir sebep halinin devam ettiği süreye rastlayan taksitlerinden; birincisinin ödeme süresi, mücbir sebep halinin sona erdiği tarihi izleyen ayda, sonraki taksitlerin ödeme süreleri de bu ayı takip eden aylık dönemler halinde ödenmek üzere uzatılmıştır.
Diğer taraftan, deprem bölgesinde eğitim ve sağlık başta olmak üzere zarar gören içme suyu, kanalizasyon, enerji, haberleşme ve ulaşım altyapısının yeniden yapımı veya güçlendirilmesine ilişkin yürütülen çalışmalar kapsamında 2023-2024 döneminde depremin yol açtığı kayıp ve zararın telafi edilmesi ile afet risklerinin azaltılmasına yönelik toplam 2,6 trilyon TL (yaklaşık 75 milyar dolar) tutarında harcama yapılmıştır.
Hazine destekli kefalet sistemi kapsamında, halihazırda 9 adet aktif destek paketi ile ülke genelinde firmalar desteklenmeye devam ediliyor. Bu kapsamda, halihazırda yürürlükte bulunan 27 milyar TL kefalet limitini haiz 6 Şubat Depremleri İşletme Giderleri Destek Paketi ve 6 Şubat Depremleri Yatırım Destek Paketi (Deprem Destek Paketleri) kapsamında
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
14.02.2025 tarihi itibarıyla 10.793 adet kredi işlemi ile yaklaşık 16,3 milyar TL kefalet karşılığı 18,3 milyar TL kredi kullandırılmıştır. İlave olarak, söz konusu paketler ile halihazırda 10,7 milyar TL kefalet karşılığı kullandırılabilecek 12,1 milyar TL kredi imkânı bulunmaktadır. Söz konusu kullandırımlarda; 9.201 adet kredi işlemi ile 11,3 milyar TL kefalet karşılığı 12,6 milyar TL kredi kullandırımı KOBİ'lere sağlanmıştır. Ayrıca, Deprem Destek Paketleri dışında KGF aracılığıyla yürütülen 6 adet aktif destek paketi ile bölge firmalarına 308 adet kredi işlemi ile ll milyar TL kefalet karşılığı 1,4 milyar TL kredi kullandırılmıştır. Söz konusu kullandırımlarda; 201 adet kredi işlemi ile 900 milyon TL kefalet karşılığı 1,1 milyar TL kredi kullandırımı KOBİlere sağlanmıştır.
Uluslararası kuruluşlardan ve hükümet kuruluşlarından uygun koşullu finansman sağlama çalışmalarımız devam etmektedir. Bu kapsamda altyapı ve sağlık hizmetleri ihtiyacı, kırsal bölgelerde evleri hasar gören vatandaşlarımızın konutlarının yeniden inşası ile mikro, küçük ve orta ölçekli işletmeleri desteklenmesi amacıyla hâlihazırda deprem finansmanı kapsamında kamu sektörüne toplam yaklaşık 5 milyar ABD doları tutarında finansman sağlanmıştır. Buna ek olarak, AB Dayanışma Fonu (EUSF) kapsamında ülkemize 400 milyon avro tutarında hibe tahsis edilmiştir. Finansman sağlanan projelere ilişkin denetim her yıl Sayıştay tarafından gerçekleştirilmekte olup projenin niteliğine göre ayrıca Bakanlık denetim birimi ve Bağımsız
Denetçiler tarafından denetimler gerçekleştirilmektedir.
Ayrıca, önergede bahsi geçen hususlara ilişkin ayrıntılı bilgiler "h11p5://sbb. gov.ir/wpconteni/uploads/2025/02/Kahramanmaras-ve-Hatay-Depremleri-Yeniden-İmar-ve-Gelişme-Raporu.pdf" internet adresinde yayımlanmış ve kamuoyu ile paylaşılmıştır.
Öte yandan, önergede yer alan diğer hususlar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı uhdesinde bulunmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan