Esnaf ve ticari işletmelerin ekonomik sorunlarına ilişkin
Kaynak göster
Mahmut Dindar (DEM Parti), 25 Temmuz 2023 tarihinde 7/2377 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 91 gün sonra, 24 Ekim 2023).
Mahmut Dindar (DEM Parti, Van). “Esnaf ve ticari işletmelerin ekonomik sorunlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/2377, 25 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-2377-esnaf-ve-ticari-isletmelerin-ekonomik-sorunlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e8476437-90ca-4a85-af95-0189910447d1
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 91 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Ömer BOLAT tarafından Anayasa'nın 98 inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Türkiye'de devam eden ekonomik kriz derin bir yoksullaşmaya neden olmaktadır. Bir yönüyle esnaf ve işletme sahipleri enflasyon, kredi ve borç yükü ile mücadele etmektedir öte yandan neredeyse tüm yurttaşlar artan fiyatlar ve yaşam maliyeti nedeniyle zor zamanlardan geçmektedir. 2018 Haziran döneminde yüzde 15,39 olarak açıklanan tüketici enflasyonu süreç içerisinde yüzde 85,51'e kadar yükselmiş ve hala tek haneli rakamlara indirilemiştir. Yine 2018 Haziran döneminde 4,63 TL bandında olan Dolar kuru, 2023 Haziran döneminde 23,65 bandına kadar yükselmiştir. Bu çoklu kriz durumları esnafın icra ve iflas riskini arttırmak dışında daha düşük fiyatlı ve niteliksiz ürün almasına neden olmaktadır. Birçok işletmenin ve esnafın envanterindeki ürünlerin aynısını alamadığı kamuoyuna yansımaktadır. Öte yandan yurttaşların da satın alma gücü azaldığından daha kalitesiz ve düşük fiyatlı ürünlere yöneldiği bilinmektedir. Bu durum orta ve uzun vadede yurttaşların yaşam kalitesinde, kullandıkları ürünlerin niteliğinde bir düşüşe neden olmaktadır. Beslenme ve barınma başta olmak üzere bazı ürünlerde niteliğin azalması yaşam hakkını risk altına sokmaktadır. Ayrıca daha ucuz ürün bulmak amacıyla online alışveriş yoluyla alışveriş yapan yurttaşların da daha çok mağdur olduğu bir süreç yaşanmaktadır. Fiyatı biraz daha düşük diye kullanma süresi geçen ürünlerin kullanımı, gerekli denetimlerden geçmemiş gıdaların, mamaların ve temizlik ürünlerinin kullanımı, fason imalat veya kayıtdışı üretim olan ürünlerin kullanımı ürün güvenliğini azaltan ve tüketici haklarını risk altına sokan etkenler olarak yaşanmaktadır. Yoksulluk derinleştikçe söz konusu riskli ürünlerin kullanımı artmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Ekonomik kriz nedeniyle yoksullaşan yurttaşların ve işletmesi risk altında olan esnafın niteliksiz, denetimsiz ve riskli ürünlere yöneldiğine dair bakanlığınızın yaptığı bir araştırma mevcut mudur?
2018-2023 yılları arasında iflas eden, üretime veya hizmete ara veren, kapanan veya tasfiye edilen işletme sayısı kaçtır?
3)
4)
2023 yılı Haziran dönemi itibariyle toplam esnaf içerisinde borcu olmayanların oranı nedir? İcra takibi devam eden esnaf sayısı kaçtır? Söz konusu esnafa yönelik hangi destek ve teşvikler sunulacaktır?
2023 yılı temmuz ayı itibariyle açlık sınırının altında hane geliri olan yurttaş sayısı kaçtır? Söz konusu yurttaşların riskli, denetimsiz ve güvenlikli olmayan ucuz ürünlere yönelmemesi için alınan tedbirler ve sunulan teşvik ve destekler nelerdir?
2018-2023 yılları arasında ürün güvenliği ve denetimi kapsamında kaç işyeri veya işletme denetlenmiştir? Bu denetimler kapsamında kullanım süresi geçen ürünleri satan kaç işletme tespit edilmiştir? Söz konusu işletmelere yönelik hangi yaptırımlar uygulanmıştır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi (o : 03.08.2023 tarihli ve 43452547-120.07-E.1259334 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Van Milletvekili Sayın Mahmut DİNDAR tarafından verilen 7/2377 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Prof. Dr. Ömer BOLAT
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Bakan Ek : Soru Önergesi Cevabı (1 sayfa) Telefon No: 3124491475 Faks No: 3124491475 a i
İnternet Adresi: www.ticaret.gov.tr
TİCARET BAKANLIĞI
Van Milletvekili Sayın Mahmut DİNDAR'a Ait 7/2377 Sayılı Yazılı Soru Önergesine
İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 55) o Bakanlığımız kayıtlarına göre; 2018-2023 (Ağustos sonu itibarıyla) yılları arasında 597.655 esnaf ve sanatkârın terkin işlemi, buna karşılık 1.489.840 esnaf ve sanatkârın ise tescil işlemi gerçekleştirilmiştir.
Öte yandan, Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri aracılığıyla ya da doğrudan Halkbank'tan kullandırılan Hazine sübvansiyonlu kredilerde 2023 yılı Haziran ayı itibariyle, 909.094 esnaf ve sanatkârın kredi bakiyesi bulunmaktadır. Bu sayı, bahse konu dönemde faaliyette olan esnaf ve sanatkârların yaklaşık 9©041'ine tekabül etmektedir. Bakanlığımızda icra takibi devam eden esnaf ve sanatkâr sayısına ilişkin veri bulunmamakla birlikte, esnaf ve sanatkârların Halkbank?a olan kredi geri ödemeleri 2020 yılında 2 kez ve 2021 yılında 1 kez olmak üzere 3 kez ertelenmiş, ayrıca esnaf ve sanatkârların kredi ve kefalet kooperatiflerine olan gecikmiş borçları içinse 2020 ve 2021 yıllarında birer kez olmak üzere 2 kez yapılandırma imkânı sağlanmıştır.
2018-2023 (Ağustos sonu itibarıyla) yılları arasında 97.185 şirket (anonim şirket, limited şirket, kollektif şirket ve komandit şirket) ve ticari işletme kurulmuş olup 36.071 şirket ve ticari işletme kapanmıştır. 132 şirket ve ticari işletme ise iflas başlatma tescili yapmıştır.
Diğer taraftan, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca Bakanlığımız; sorumluluğunda bulunan tekstil, ayakkabı, oyuncak, kırtasiye ürünleri, deterjan, çocuk bakım ürünleri gibi tüketici ürünlerini 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu kapsamında denetlemektedir. Bu faaliyetlerde; ürünlerin piyasaya güvenli şekilde arz edilebilmeleri için teknik düzenlemelerinde belirlenen koşullara yönelik incelemeler yapılmaktadır. Denetimlerde; test ve muayene yoluyla ürünlerin içerdiği kimyasalların analizi, etiketlerde bulunması gereken bilgilerin kontrolleri, belgeler üzerinden inceleme, ilgili mevzuat ve teknik düzenlemeler hakkında bilgilendirme gibi yöntemler kullanılmaktadır. Bu kapsamda 2018-2023 yılları arasında 15.771 imalatçı, ithalatçı ve dağıtıcıda 15.980 parti ürün denetlenmiştir. Güvensiz olduğu tespit edilen 411 parti ürünün piyasaya arz edilmesi yasaklanmış, piyasadan toplatılmış, imha edilmiş, tüketicilere duyurulması amacıyla ilan edilmiş ve 15.7 milyon idari para cezası uygulanmıştır. Güvensiz ürünlerin bilgileri, Bakanlığımızca 2018 yılı Eylül ayında devreye alınan Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS- www.guvensizurun.ticaret.gov.tr) aracılığıyla kamuoyuyla paylaşılmaktadır.
Bununla birlikte, ülkemizde piyasa gözetimi ve denetimi (PGD) faaliyetleri her biri ilgili ürün grubuna ilişkin teknik mevzuatı uyumlaştıran ve denetimleri üstlenen 9 farklı kamu kuruluşu tarafından yürütülmektedir. Söz konusu faaliyetlerin koordinasyonu Bakanlığımız tarafından yapılmaktadır. PGD faaliyetlerinin konusu ürünlerin teknik düzenlemelerine uygunluğu olduğundan denetimler kapsamında kaç işyeri veya işletme denetlendiğine yönelik istatistik Bakanlığımızda tutulmamaktadır. Bu minvalde; denetlenen işyeri sayısı ile kullanım süresi geçen ürünleri satan işletme sayılarına ilişkin bilginin ürün grubuna göre ilgili PGD kuruluşlarından temin edilmesi uygun olacaktır.