Cezaevlerindeki hasta mahkumların haklarına ilişkin

Mahpusların sağlık hakları, Anayasa, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun (CGTİHK) ve ilgili yönetmeliklerle güvence altına alınmıştır. Anayasa'nın 17. Maddesi, herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını güvence altına alır ve bu hak mahpuslar için de geçerlidir.

CGTİHK Madde 16, hükümlülerin hastalıkları nedeniyle infazın ertelenmesine ilişkin hükümler içermektedir. Cezaevinde kalması hayati tehlike arz eden mahpusların infazının ertelenmesi yasal bir zorunluluktur. Ayrıca, 5275 Sayılı Kanun, sağlık sorunları nedeniyle cezaevi koşullarında yaşamını sürdüremeyen mahpusların infaz erteleme hakkını düzenler. Bu doğrultuda, hasta mahpusların sevk talepleri, ilgili mevzuata uygun olarak insani ve hukuki çerçevede değerlendirilmelidir. Abdullah Yılmaz gibi ağır hasta mahpusların, ailesine yakın cezaevlerine sevk edilmesi gerektiği hem insani hem de hukuki bir gereklilik olarak karşımıza çıkmaktadır.

Ülkenin taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmeleri de mahpusların sağlık hakkını güvence altına almaktadır. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi Madde 25, sağlık hakkını temel bir insan hakkı olarak tanımlamaktadır. Ayrıca, Birleşmiş Milletler Mahpusların Muamelesine Dair Asgari Standart Kuralları (Nelson Mandela Kuralları), mahpusların sağlık hizmetlerine erişimini garanti altına almayı amaçlamaktadır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi"nin (AİHS) 3. Maddesi, insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağını düzenlemekte olup, ağır hasta mahpusların uygun koşullarda tutulmasını zorunlu kılmaktadır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararları da sağlık hizmetlerine erişimin sağlanmaması halinde, devletlerin mahpuslara yönelik insan hakları ihlali gerçekleştirdiğini ortaya koymaktadır.

Bu bağlamda, ağır hasta mahpus Abdullah Yılmaz'ın tüm sağlık kontrollerinin eksiksiz yapılması ve gerekli tedavilerinin sağlanması gerekmektedir. Ayrıca, cezaevi koşullarında yaşama şansı bulunmayan ağır hastaların infazlarının ertelenmesi hususunda mevzuata uygun hareket edilmesi gerekmektedir. Hasta mahpusların ailelerinden uzak cezaevlerinde tutulmasının, mahpus ve ailesi için yaratacağı mağduriyetin göz önünde bulundurularak, aileye yakın bir cezaevine sevk edilmesi gerekmektedir. Cezaevlerinde bulunan tüm ağır hasta mahpusların düzenli aralıklarla sağlık durumlarının raporlanması ve kamuoyuyla paylaşılması önemlidir.

Bunların yanı sıra, cezaevlerinde sağlık hizmetlerine erişimin yetersiz olduğu yönündeki iddiaların incelenmesi ve sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi gerekmektedir. Bu, doktor erişiminin kolaylaştırılması ve hasta mahpusların sağlık hizmetlerine kesintisiz ulaşabilmesi için gereklidir. Ülkenin taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmeleriyle uyumlu hareket edilmesi, hasta mahpusların haklarının korunması adına elzemdir.

Konunun ivedilikle ele alınması ve hasta mahpusların sağlık hakkına erişiminin sağlanması, insan hakları açısından büyük bir önem arz etmektedir.

Bu bağlamda;