Komşu anne çocuk bakımı modeline ilişkin
DEM Parti
Muhatap:
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 277 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş tarafından Anayasa'nın 98*inci ve İçtüzük 'ün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Kezban KONUKÇU İstanbul Milletvekili
Türkiye'de 2000'li yıllarda muhafazakâr kodlarla sürdürülen neo-liberal hükümet politikalarıyla yürürlüğe sokulan yeni bakım rejimi, temel yörüngesine aileyi oturtarak, ailenin kadın üyelerini bakımdan sorumlu bir konuma getirmiştir. Bir taraftan muhafazakâr söylemlerle kadın doğurganlığı teşvik edilirken, diğer taraftan ayrılan kaynakların kisıtlanmasıyla kadınların bakım hizmetinden sorumlu oluşları değişmez bir kurala dönüşmüştür.
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Devlete ait kreşlerin yetersizliği, mevcut kreşlerin "tasarruf" adı altında kapatılması veya özelleştirilmesi kadınları yüksek fiyatlı kreşlere mahkum etmektedir. İktidarın patriyarkal kapitalist yaklaşımı sonucu kadınların doğal görevi olarak kabul edilen bakım emeğinin kadının üzerine yıkmasının, kadınlara istihdam vaadiyle güvencesiz ve esnek istihdam yaratmasının yeni adımlarından birisi de çocuk bakımına dair kreşlere ek olarak hayata geçirileceği ifade edilen komşu annelik uygulamasıdır.
Komşu annelik uygulamasıyla birlikte iktidar kamusal olarak sağlanması gereken bakım hizmetlerinden elini hızlıca çekerken bakıcılık yapacak olan kadınlar açısından esnek bir istihdam modeli ortaya koymaktadır. Öyle ki; komşu anne çocuk bakımı modeli projesinde; kadınların, yetkili kurumun kurallarına göre düzenlenmiş olan kendi evinde, gereellikle yakın konumdaki ebeveynlerin çocuklarına (5 çocuğa kadar), eğitimli sertifikalı veya diplomalı ve kayıtlı bir şekilde bakım hizmeti sağladığı çocuk bakım modeli olduğu, politika belgesinde bu modelin çocuk bakıcıları ve kreşlere göre "daha az maliyetli" olduğu, uygulama ile "3 bin 700 annenin ve 3 bin 700 çocuk bakıcısının kayitlı istihdamının desteklenmesi ve 6 bin kadına çocuk
— bakımı alanında eğitim teşviki verilmesi" hedeflendiği ifade edilmektedir. Özel kreşlerde aylık çocuk başı ödenen miktar en az 20 bin liradan başlarken kendi evinde kendi hesabına çalışacak olan kadınların neredeyse 33 bin liraya 5 çocuğun bakımını üstlenmesi ile görünmez olan kadın emeğinin sömürülmesinin bir yolu daha açılmış olmaktadır.
Öte yandan, projeye ilişkin olarak böyle bir uygulamanın kreş ya da anaokulları yerine geçemeyeceğini vurgulayan uzmanlar; iktidarın genel politikaları açısından sıbyan mekteplerini popüler hale getirmeye çalıştığını ifade ediyorlar. Tekirdağ'ın Malkara ilçesinde annesi tarafından komşusuna bırakılan ve defalarca istismar ve şiddete maruz kalan 2 yaşındaki Sıla bebeğin yaşamını yitirmesi örneğinde olduğu gibi gün geçtikçe artan çocuğa karşı şiddet ve bunların arasında yer alan çocuk istismarları göz önüne alındığında çocukların güvenliği ve ihtiyaçlarının karşılanmasında çeşitli sorunlar yaşanabileceği açıktır.
Komşu annelik uygulamasıyla iktidar bir yandan kamusal olarak sağlanması gereken bakım hizmetlerinden elini hızlıca çekerken diğer taraftan cinsiyetçi iş bölümünü derinleştirmektedir. Bu proje kadın emeğini kölelik koşullarına mahkum etmekte, kadınların kamusal alanda bir işte çalışmalarından ziyade evlere hapsolarak çok düşük ücretler karşılığında bakım hizmeti sunmasına neden olmaktadır.
Bu bağlamda;
I- Komşu annelik kapsamında kadınlara verilecek eğitimin kapsamı nedir? Nasıl bir eğitim verilmesi düşünülmektedir?
SORULAR
Kısa bir sürede verilecek olan sertifika eğitimi çocukların bakımı ve gelişimi için yeterli olacak mıdır?
Proje kapsamında 4-5 çocuğa bakacak her komşu annenin denetimi nasıl mümkün olacaktır?
Gün geçtikçe artan çocuğa karşı şiddet ve bunların arasında yer alan çocuk istismarları göz önüne alındığında çocukların şiddetten ve istismardan korunmaları nasıl mümkün olacaktır? i
Komşu annelerin evlerine gelecek olan kişilerin denetimleri nasıl sağlanacaktır?
Patriyarkal kapitalist yaklaşım sonucu kadınların doğal görevi addedilen ve kadınların istihdama katılmalarının önündeki en büyük engellerden biri olan bakım emeğinin kadınların üzerinden alınması amacıyla devlet tarafından kreşlerin arttırılması ve ücretsiz bir hak olarak sunulmasına olanak sağlayacak bir proje üretilmesi neden düşünülmemektedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi (o : 21.02.2025 tarihli ve 1586827 sayılı yazınız. '
İlgi yazı ekinde alınan İstanbul Milletvekili Sayın Kezban KONUKÇU tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/23998 Esas Numaralı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan Ek: 7723998 Cevap Metni (2 Sayfa)
Telefon No:(312) 705 5809 eN
İstanbul Milletvekili Sayın Kezban KONUKÇU 'ya Ait 7/23998 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımız tarafından çocuklarımızın ve gençlerimizin sağlıklı gelişimini temin etmek amacıyla; çocuklarımızın üstün yararı ilkesi doğrultusunda risklere karşı güçlü ve duyarlı nesiller yetiştirmek üzere koruyucu, önleyici ve destekleyici çalışmalar yürütülmektedir.
Uluslararası uygulamalarda Childminding ve Türkçe'de Komşu Anne Uygulaması olarak adlandırılan bakım modelinde birden fazla çocuğun bakımının ev ortamında sağlanması hedeflenmektedir. Bakanlığımız ve UNICEF iş birliğinde "Nitelikli Çocuk Bakıcıları Aracılığıyla Ev Temelli Çocuk Bakım Hizmet Modeli Geliştirme Projesi" kapsamında; çalışma hayatında yer alan kadınların çocuklarının nitelikli ve eğitimli bakıcılar aracılığıyla bakımlarının yapılacağı ve ev temelli çocuk bakım hizmetlerinin yürütülmesini sağlayacak bir sistem oluşturulması amaçlanmaktadır. Söz konusu sistemin bir diğer amacı da özellikle kadınlar için iş ve aile yaşamı uyumunun sağlanmasıdır. Uluslararası uygulamalarda söz konusu sistem gerek bakım ekonomisi içerisindeki kadınların kayıtlı istihdama alınması, gerekse bu sayede çocukları için bakım hizmetinden faydalanan kadınların istihdama kazandırılması açısından etkili bir model olarak değerlendirilmektedir. Proje içerisinde her aşamanın pilot çalışmalarla değerlendirmeye alınması planlanmış olup sistemin Bakanlığımızın rehberliğinde erken çocukluk dönemine yönelik bakım hizmetlerinin ailelerin ve bakıcıların öz değerlendirmesini de içerecek şekilde oluşturulması hedeflenmektedir.
Komşu Anne Uygulaması kapsamında bakım hizmeti sunacak kadınlara yönelik olarak çocukların bakım ve gelişimi konusunda temel bilgi ve becerileri kazandırmak amacıyla sertifika eğitim programı hazırlanmıştır. Eğitim programı, alanında uzman kişiler tarafından hazırlanmış olup çocukların ihtiyaçlarına yönelik güncel, pratik ve uygulanabilir içerikler sunmaktadır. Katılımcılar, bu eğitim sayesinde hem çocukların güvenliğini sağlama hem de onların sağlıklı gelişim süreçlerine destek olma konusunda gerekli donanıma sahip olacaklardır.
Bakanlığımız, Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve UNICEF tarafından sunulacak eğitim programlarında çocuk sağlığı, beslenme, güvenlik, sosyal ve duygusal gelişim ile ilk yardım konularının yanı sıra ailelerle etkili iletişim ve sorumluluk bilinci gibi uygulamaya yönelik hususlara da yer verilmiştir. Bu sertifika programları temel ve uygulanabilir bilgiler sunmayı amaçlamakta olup, deneyimli eğitmenler ve rehberlik mekanizmalarıyla desteklenerek çocukların güvenliğini ve gelişimini koruyacak bir altyapı oluşturulmaktadır.
Proje kapsamında Bakanlığımızca kurulan düzenli rehberlik mekanizmaları ile hem ailelerin hem de çocukların güvenliğinin sağlanmasına yönelik ev ziyaretleri, raporlama sistemleri ve geribildirim süreçleri ile izleme sağlanacaktır.
Diğer taraftan Bakanlığımız denetiminde faaliyet gösteren özel kreş ve gündüz bakımevleri, 30.04.2015 tarihli ve 29342 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Özel Kreş ve Gündüz Bakımevleri ile Özel Çocuk Kulüplerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında hizmet vermektedir. Erken çocukluk döneminde yer alan tüm çocukların kreş hizmetlerinden eşit olarak yararlanabilmesi ve sosyal ve ekonomik düzey farklılığı olmadan fırsat eşitliğinin sağlanabilmesi amacıyla mevzuat doğrultusunda özel kreş ve gündüz bakımevleri kapasitelerinin yüzde üçü, il müdürlüklerimizce tespit edilerek Ücretsiz Bakım Hizmeti kapsamında çocukların ücretsiz yararlanması için kullanılmaktadır.
Aynı Yönetmeliğin 50 nci maddesi kapsamında ücretsiz bakım hizmetinden;
Ekonomik durumlarına bakılmaksızın şehit ve gazi çocukları,
Bakanlığımıza bağlı kuruluşlarda korunma ve bakım altında bulunan çocuklar, Cezaevlerinde hükümlü ve tutuklu olan anneleri ile birlikte kalan çocuklar, Ekonomik gücü yeterli olmayan ailelerin çocukları,
Ekonomik güçlük içindeki anne veya babası vefat etmiş çocuklar, tek ebeveyni ile yaşayan çocuklar,
Engelli ebeveyni olan çocuklar, Kadın konukevinde bulunan veya ayrılan kadınların çocukları yararlandırılmaktadır.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan