Komşu Anne Projesi'ne ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 201 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasanın 98 inci ve İçtüzüğün 96 ve 99'uncu maddeleri uyarınca Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. enizli Milletvekili
Aile Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve UNICEF iş birliğinde "Nitelikli Çocuk Bakıcıları Aracılığıyla Ev Temelli Çocuk Bakım Hizmet Modeli Geliştirme Projesi" diğer adıyla "Komşu Anne Projesi" pilot eğitimlerine başlandığı Bakanlık web sayfasında paylaşılmıştır. Bakanlık projeyi "Uluslararası uygulamalarda "Childminding" olarak adlandırılan ve Türkçeye "Komşu Anne Uygulaması" olarak çevrilen bakım modelinde birden fazla çocuğun bakımının bakıcının kendi ev ortamında sağlanması hedefleniyor." diyerek duyurmuştur. Pilot eğitimlere başlanan ve ilgili bakanlık ve kurumlarla kısa sürede aceleyle hayata geçirilmeye çalışılan "Komşu Anne" projesi; sosyal devletin kamusal hizmetlerden, yardım temelli olmayan sosyal politikalardan feragat ettiğinin ilanı niteliğindedir. Kadın ve çocuklar için bir istihdam ve iyileştirme projesi olarak kamuoyuyla paylaşılan : "Komşu annelik" neoliberal ve neomuhafazakar düzende kadın emeğinin değersizleştirilmesi, esnek istihdam yoluyla kadınların kalıcı istihdamdan, özlük haklarından, sosyal haklar ve çalışma hayatından uzaklaştırılarak eve hapsedilmesini beraberinde getiren bir uygulama olarak görülmektedir. Yoksul aileler açısından bir gelir kapısı gibi sunulan bu projeyle yoksulluğun derinleşmesine, başta yoksul kadın ve çocuklar olmak üzere toplumun kırılgan gruplarının yardıma bağımlı halde yaşamasına, çocukların devredilen yoksullukla baş başa kalmasına da sebep olabilecek özellikler taşımaktadır. Pedagojik yönü ve yetkinlik niteliği tartışılmadan, kadın ve çocuk hakları örgütlerinin görüşleri dikkate alınmadan, risk analizleri yeterince yapılmadan başlatılan bu uygulama; çocuğa yönelik ihmal, istismar, denetimsizlik yönüyle de Türkiye'de hak ihlalleri ve mağduriyetlere sebep olabilecek büyük riskleri barındırmaktadır. Aile yılı ilan edilmesiyle, kadın ve çocukların birey olarak haklarını tırpanlayan, kadınları eve hapseden, emeği değersizleştiren, sosyal yardıma endeksli uygulamalar yaygınlaştırılmakta, devlet kurumsal hizmetlerden geri çekilmekte, bakım emeği yükü kadınlara yüklenmekte, lütuf temelli sosyal politikalar hız kazanırken, toplumsal cinsiyet eşitliği göz ardı edilmektedir. Denetimsizlik başta olmak üzere çocuğun üstün yararı ilkesi açısından uygulama çok boyutlu ele alınarak yeniden değerlendirilmelidir. Bu bağlamda;
SORULAR
Komşu Anne Uygulamasında; çocukların evlere, pedagojik niteliği olmayan ya da yetersiz olan bakımveren ve bakım ortamlarına yönlendirilmesinin risk analizi yapılmış mıdır? Çocuğun üstün yararına aykırılıklar yaşanabileceği öngörülmekte midir? E- Posta : gulizar.bicerkaraca((tbmm.gov.tr
Adres : TBMM Halkla İlişkiler Binası Oda No: E 112 TBMM/ANKARA
Adres
Uygulama; çocukların sosyalleşme, akranlarıyla bir arada öğrenme ve gelişme, pedagojik gelişimini uyum içerisinde tamamlama haklarını gözetmekte midir?
Kaç yaşındaki çocukları içerecektir? 0-3 yaş arası kurumsal bakım konusunda bir adım atılması düşünülmekte midir?
Uygulamaya ayrılan bütçe ne kadardır? Harcama kalemleri dağılımının ne şekilde gerçekleşmesi planlanmaktadır?
Uygulamadan kaç çocuk ve kadının yararlandırılması öngörülmüştür? Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliği çerçevesinde pedagojik eğitim verilen/verilecek kişi sayısı kaçtır?
Eğiticilerin eğitimi kimlerce hangi müfredat/içerik doğrultusunda sağlanmaktadır?
"Komşu anneler" (uzun vadeli sigorta kollarını içerecek biçimde) tam zamanlı sigortalanacak mıdır?
Bakanlığınız, kadınlar için kalıcı istihdam yaratmak görevini sağlamaktan uzaklaşmakta, esnek ve güvencesizliği içeren uygulama aracılığıyla kadın emeğini değersizleştiren bir teşvik politikasını mı sürdürmektedir?
Özellikle yoksul ailelerin hedeflendiği uygulamayla çok boyutlu yoksulluk yaşayan aileler için uygulamadan elde edeceği ücretin hane gelirine katkı için değerlendirilmek zorunda kalınabileceği gerçeği değerlendirilmiş midir? Çocuklar için bakım hizmetlerinin hane içinde sağlanamayabileceği gözetilmiş midir?
Komşu annelik yapacak bakımveren için ne kadarlık destek ne kadar süreyle sağlanacaktır?
Bireysel inisiyatife indirgenen Komşu Annelik Modeli uygulamasında kamusal denetim mekanizması var mıdır? Varsa ne şekilde işletilecektir? Uygulamadaki aksaklıklarda denetim sonucu bakımveren "komşu anne", bakım alan çocuklar ve ailelerini hangi sonuçlar beklemektedir?
Özel alan niteliğindeki evlerin müfettiş tarafından denetimine ilişkin bir düzenleme yapılmış mıdır?
Çocukların haklarını ihlal edebilecek her türlü uygulamada, Bakanlığınız devletin pozitif yükümlülüğünü yerine getirerek çocukların korunmasını sağlamanın garantörü olabilecek midir?
Devletin asli görevleri arasında yer alan tüm çocuklara güvenli eşit koşullar sunma, kamusal bakım kurumları açma, kreş ve okul öncesi kurumları yaygınlaştırma yönünde somut adımlar var mıdır? Varsa kaç kurum mevcuttur, kreş ve okul öncesi kurumların illere göre dağılımı nedir?
Daha önce çok sayıda örneği görülen istismar, ihmal ve şiddet vakalarına karşı hangi somut denetim mekanizmaları kurulacaktır? Denetim sorumluluğu kime ait olacak, yaşanacak bir olayda; bakım hizmeti sunan mı, yoksa Bakanlık mı şeffaf bir sorumluluk üstlenecektir?
:0(312)4202767—68
:0(312) 420 26 07
: gulizar.bicerkaraca(Dtbmm.gov.tr
: TBMM Halkla İlişkiler Binası Oda No: E 112 TBMM/ANKARA
Adres
:0(312)4202767—68
:0(312)4202607
: gulizar.bicerkaraca(Dtbmm.gov.tr
: TBMM Halkla İlişkiler Binası Oda No: E 112 TBMM/ANKARA
Çocuk gelişimi ve bakım gibi yüksek uzmanlık gerektiren alanlarda halk eğitim kurslarından alınacak kısa süreli sertifikalar "çocuğun üstün yararı" niteliği için yeterli olacak mıdır?
Üniversite diplomalarının bile sahte yollarla elde edilebildiği bir ülkede, bu sertifikaların güvenilirliği ve geçerliliği nasıl garanti edilecektir?
Çocuğa yönelik ihmal istismar vb. önleme görevi olan Bakanlığınızın çocukların haklarını güvence altına alamayacağı öngörülen, kadın emeğini değersizleştiren bu uygulamadan vazgeçmesi düşünülmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi (o : 19.09.2025 tarihli ve 1700705 sayılı yazınız.
İlgi yazı ekinde alınan Denizli Milletvekili Sayın Gülizar BİÇER KARACA tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/33754 Esas Numaralı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Bakan Ek: 7/33754 Cevap Metni (2 Sayfa)
Telefon No:(312) 705 58 09 "Ep
Denizli Milletvekili Sayın Gülizar BİÇER KARACA ya Ait 7/33754 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımız tarafından çocuklarımızın ve gençlerimizin sağlıklı gelişimini temin etmek amacıyla; çocuklarımızın üstün yararı ilkesi doğrultusunda risklere karşı güçlü ve duyarlı nesiller yetiştirmek üzere koruyucu, önleyici ve destekleyici çalışmalar yürütülmektedir.
Ebeveynlerin iş ve özel hayat dengesini kurma yolunda çocuk bakım hizmetlerine duyulan ihtiyacın karşılanabilmesi için alternatif bakım modelleri geliştirme ve süregelen kurumsal bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalarımız sürmektedir.
Bakanlığımızca yürütülen Aile Yılı çalışmaları kapsamında; erken çocukluk döneminde yer alan tüm çocukların gelişimlerinin fırsat eşitliği sağlanarak desteklenmesine yönelik erken çocuklukta bakım hizmetlerinin erişilebilirliğini artırmak amacıyla alternatif bir bakım hizmeti olarak tasarlanan "Ev Temelli Çocuk Bakım Hizmeti Modeli", diğer adıyla "Komşu Anne Hizmeti" çalışmaları başlatılmış, söz konusu çalışmalar neticesinde pilot uygulama için hizmetin usul ve esaslarını belirlemek üzere Ev Temelli Çocuk Bakım Hizmeti Hakkında Yönetmelik Taslağı hazırlanmıştır. Hazırlanan Yönetmelik Taslağı, Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri doğrultusunda diğer kamu kurum ve kuruluşlarının görüşüne sunulmuş olup diğer kamu kurum ve kuruluşlarından gelen görüş ve öneriler neticesinde Komşu Anne Hizmetine ilişkin usul ve esaslar netlik kazanacaktır. Yönetmeliğin yayınlanmasının ardından pilot çalışmalar başlatılacaktır.
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğinin 30.07.2025 tarihli ve 319496 sayılı "Kreş ve Gündüz Bakımevi Hizmeti" konulu yazısı ile kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan ailelerin çocuk bakım hizmetlerinden en yüksek düzeyde yararlanabilmesi amacıyla kreş ve gündüz bakımevlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmaların yürütülmesi gerektiğine dikkat çekilmiştir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile yapılan çalışmalar doğrultusunda Planlı Alanlar İmar Yönetmelik'inde 13.08.2025 tarihinde değişiklik yapılmış ve yapılan değişiklik kapsamında belirli bir büyüklüğün üzerindeki parsellerde yapı inşaat alanı 15 bin metrekareden büyük ve bağımsız bölüm sayısı 150'den fazla olan projelerde, 0-66 aylık çocukların eğitim, gelişim, bakım, korunma ve beslenme ihtiyaçlarını karşılayacak müstakil gündüz bakımevleri inşa edilmesi zorunlu hale getirilmiştir.
Diğer taraftan Bakanlığımız denetiminde faaliyet gösteren özel kreş ve gündüz bakımevleri, 30.04.2015 tarih 29342 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Özel Kreş ve Gündüz Bakımevleri ile Özel Çocuk Kulüplerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında hizmet vermektedir. Söz konusu kuruluşlar gerçek veya özel hukuk tüzel kişilikleri tarafından açılabilen özel teşebbüsler olup kuruluşun hizmet vereceği bölge, çalışma saatleri gibi kriterler kurucu adayının inisiyatifindedir.
Erken çocukluk döneminde yer alan tüm çocukların kreş hizmetlerinden eşit olarak yararlanabilmesi ve sosyal ve ekonomik düzey farklılığı olmadan fırsat eşitliğinin sağlanabilmesi amacıyla mevzuat doğrultusunda özel kreş ve gündüz bakımevleri kapasitelerinin yüzde üçü, il müdürlüklerimizce tespit edilerek Ücretsiz Bakım Hizmeti kapsamında çocukların ücretsiz yararlanması için kullanılmaktadır.
Aynı Yönetmeliğin 50 nci maddesi kapsamında ücretsiz bakım hizmetinden; e Ekonomik durumlarına bakılmaksızın şehit ve gazi çocukları,
Bakanlığımıza bağlı kuruluşlarda korunma ve bakım altında bulunan çocuklar, Cezaevlerinde hükümlü ve tutuklu olan anneleri ile birlikte kalan çocuklar,
Ekonomik gücü yeterli olmayan ailelerin çocukları,
Ekonomik güçlük içindeki anne veya babası vefat etmiş çocuklar, tek ebeveyni ile yaşayan çocuklar,
Engelli ebeveyni olan çocuklar,
Kadın konukevinde bulunan veya ayrılan kadınların çocukları yararlandırılmaktadır.
Söz konusu hizmetlere ilişkin sayısal verilere Bakanlığımız internet sitesinde yayınlanmakta olan Faaliyet Raporunda yer verilmektedir.
Ayrıca Bakanlığımız Rehberlik ve Teftiş Başkanlığınca Bakanlığımıza bağlı resmi ve özel kurum/kuruluşların belirli sürelerle teftişleri yapılmakta, Başkanlığımıza intikal eden ihbar/şikayet ve çeşitli bildirimler olması durumunda inceleme ve soruşturma işlemleri yürütülerek sonuçları ilgili birimlere gereği için gönderilmektedir.
Diğer taraftan kadınların istihdam edilebilirliklerinin sağlanması, istihdamının artırılması ve kadınların istihdamda kalması, Bakanlığımızın öncelikli çalışma alanları arasında bulunmaktadır. Bu kapsamda; kadın kooperatifleri, kadın girişimciliği ve NEET kadınlara yönelik projeler yürütülmektedir. Ayrıca, kadınların ekonomik güçlenmesine yönelik imzalanan ve aşağıda belirtilen protokoller kapsamında çeşitli çalışmalar devam etmektedir.
Geleceğini Kuran Genç Kadınlar Projesi
Türkiye'nin Mühendis Kızları Projesi
Kadın Kooperatiflerinin Güçlendirilmesi İş Birliği Protokolü
Finansal Okuryazarlığın Yaygınlaştırılmasına Yönelik İş Birliği Protokolü
Kadın Girişimciliğinin Geliştirilmesine Yönelik İş Birliği Protokolü
Bilimsel Araştırma-Geliştirme, Yenilik ve Bilimsel Etkinlik İş Birliği Protokolü
İş Pozitif Programı İş Birliği Protokolü
IPARD Programına İlişkin İş Birliği Protokolü
OSTİM İş Birliği Protokolü
Türkiye'nin Girişimci Kadınları İş Birliği Protokolü
Kadınların ve Engelli Bireylerin Ekonomik ve Sosyal Hayata Katılımlarının Güçlendirilmesine Yönelik İş Birliği Protokolü
Kadınlar için Enerji Okulu İş Birliği Protokolü
Halkbank iş birliğinde Yükselen Kadınlar Programı
Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) Arasında Turizm Sektöründe Kadın İstihdamının Artırılması ve Temsiliyetinin Güçlendirilmesine Yönelik İş Birliği Protokolü
Ticaret Bakanlığı iş birliğinde Sosyal Hizmetler ve Bakım Hizmetlerinin Sunulmasında Sosyal Kooperatifler Çalıştayı.
Bununla birlikte, Bakanlığımızca yürürlüğe konulan Kadının Güçlenmesi Siratejisi
Belgesi ve Eylem Planı (2024-2028)"nda kadınların ekonomik olarak güçlendirilmesine yönelik stratejiler ve çeşitli faaliyetlere yer verilmiş olup ilgili tüm taraflarla iş birliği içinde çalışmalar yürütülmektedir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan