Muğla'nın Datça ilçesindeki badem üreticilerinin sorunlarına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 91 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 83 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarâk cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 14.02.2025 "
Muğla ilimizin Datça ilçesinde yetişen Datça bademi hem kendine özgü tatlılığı hem de kalite ve aroma zenginliği ile ulusal ve uluslararası pazarda önemli bir talep gören ilimizin ve ilçemizin en değerli tarımsal ürünlerinden biridir. Ancak, üreticilerimizin karşılaştığı bazı zorluklar, bu değerli ürünün dahâ fazla destek ve teşvik alması gerektiğini ortaya koymaktadır.
2023 yılında Datça'da 13300 dekar alanda, 302700 ağaçla, 4843 ton badem üretimi gerçekleşmiştir. Bu Türkiye toplam badem üretiminin 202,84'üne karşılık gelmektedir. 2011 yılında Datça'da 25500 dekar alanda, 370200 ağaçla, badem üretimi 6664 ton olarak gerçekleşmiştir. Bu rakam ise 2011 yılı Türkiye badem üretiminin 769,54'üne karşılık gelmiştir. 2011 yılından 2023 yılına geçen 12 yıllık süreçteki bu düşüş badem üretimine ve üreticilerine yönelik izlenen politikaların yanlışlığını ortaya koymaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Yukarıda verileri sunulan, 2011 yılından 2023 yılına gelen süreçte, badem üretiminin, badem üretim alanının ve badem veren yaşta ağaç sayısının düşmesinin nedenleri nedir? Ni
Bu düşüşü tersine çevirecek bir faaliyet planınız mevcut mudur?
Badem üreticilerinin karşılaştığı maliyet artışları ve iklim değişikliği gibi zorluklara karşı, almayı planladığınız önlemler nelerdir? Özellikle, gübre, ilaç ve diğer tarım ürünleri için sübvansiyonların artırılması konusunda bir düzenleme yapılması planlanmakta mıdır?
Badem üreticilerine yönelik özel bir teşvik programı oluşturulması planlanmakta mıdır? Eğer planlanmıyorsa, neden? Eğer planlanıyorsa, bu programın kapsamı ve süresi hakkında bilgi verebilir misiniz?
Badem yetiştiriciliğinin yaygınlaştırılması için eğitim ve bilinçlendirme çalışmaları yapılması konusunda bir programınız mevcut mudur? Eğer mevcutsa, bu çalışmaların içeriği nedir?
Datça bademinin kalitesinin artırılması ve daha geniş pazarlara açılması için, ihracat destekleri veya pazar erişimi alanlarında yeni bir strateji geliştirilmesi planlanmakta mıdır?
Datça bademinin tanıtılması ve ulusal ile uluslararası pazarda daha geniş bir alanda tanınması için bir tanıtım stratejisi oluşturulmamasının nedeni nedir?
Badem ağaçlarına zarar veren ve badem kaplanı (Monosteira unicostata) olarak bilinen zararlıyla mücadele konusunda yapılan çalışmalar nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde tarımsal üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla, üreticilerimize tarımsal desteklemeler verilmekte, hibe programları uygulanmakta ve projeler yürütülmektedir.
Bakanlığımızca bitkisel üretimin en önemli girdilerinden olan fidan maliyetinin düşürülerek çiftçi gelirlerinin artırılması, sürdürülebilirliğin sağlanması ve üretimin teşvik edilmesi amacıyla 2005 yılından itibaren Sertifikalı/Standart Fidan Kullanım Desteği verilmektedir. Bu kapsamda 2023 yılında 24,5 milyon TL, 2024 yılında da 49,7 milyon TL destekleme ödemesi yapılmıştır.
Sertifikalı/Standart fidan ile badem bahçesi tesislerinde; standart fidan kullanılması halinde 488 TL/da sertifikalı fidan kullanılması halinde ise 1.220 TI/da destekleme ödemesi yapılmaktadır. Destekleme kapsamında yer alacak kapama badem bahçe tesisleri için minimum alan büyüklüğü 5 dekar olup üst limit için bir alan sınırlaması getirilmemiştir.
2021 yılında başlatılan Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Projesi kapsamında "075 hibeli fidan dağıtımı gerçekleştirilmektedir. Ülkemiz badem üretimi 2011 yılında 69.898 ton iken 2024 yılında 200.000 ton olarak gerçekleşmiştir. Üretim miktarı anlamında bakıldığında 96286 oranında artış gerçekleşmiştir.
Gelir getirici tür ağaçlandırması kapsamında 2024 yılında 8.797 köyde badem, ceviz, kestane, dut, fistıkçamı, alıç, ahlat, kuşburnu, defne, keçiboynuzu vb. türlerle gelir getirici köy ormanları tesis edilmiş 32 milyon fidan toprakla buluşturulmuştur.
Üreticilerin tarımsal üretime yönelik kredi/finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla, 8038 ve 8039 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024- 31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda 9625-96100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir.
Üreticilerimiz temel bitkisel ve temel hayvansal üretim konularında 300.000 TLye kadar sıfır faizli, 300.000 TL'nin üzerindeki kredilerde ise 10 milyon TI*ye kadar 9650-94100 aralığında faiz/kar payı destekli kredi/finansman kullanabilmektedir.
Basınçlı sulama sistemleri ve tarımsal yenilenebilir enerji yatırımlarına 15 milyon TL üst limite kadar 90100"e varan faiz/kâr payı desteği sağlanmaktadır.
Datça Nurlu Bademi, 24.11.2023 tarihinde ülkemizde coğrafi işaret tescili almıştır. Bu kapsamda Bakanlığımızca coğrafi işaretlerin tanıtımı yapılmakta, üretici ve tüketici nezdinde farkındalık çalışmaları yürütülmektedir. Bununla birlikte, hazırlanan basılı ve görsel yayınlar ile üreticilerimizin ve tüketicilerimizin badem yetiştiriciliğinin yaygınlaştırılması ile ilgili bilinç düzeyinin artırılmasına yönelik katkı sağlanmaktadır. Ayrıca, Kalecikte bulunan ve 90.000 adet badem fidanından oluşan badem ormanına ilişkin bir film hazırlanmıştır.
Bakanlığımızca yürütülen eğitim ve yayım faaliyetleri kapsamında, badem üretiminin temel ilkelerinin yanı sıra bitkiye ait zararlılar hakkında da bilgilendirme çalışmaları yürütülmektedir. Bademin ana zararlısı olan badem iç kurdunun yanında 2015 yılında İzmir Bornova Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü tarafından Datça ilçesinde "Badem Kaplanı" olarak bilinen zararlı tespit edilmiştir. Bu kapsamda, 2016 yılında Datça ilçesinde badem üretiminin TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Sirateji Geliştirme Başkanlığı yoğun olarak yapıldığı 4 mahalleye 4 adet pülverizatör alınarak çiftçilerin kullanımı için muhtarlıklara zimmetlenmiştir. İl tarım ve orman müdürlüklerimiz tarafından Azadirachtin etken maddeli bitki koruma ürünü bu zararlıyla mücadele kapsamında üreticilere dağıtılmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan