Uluslararası Anadili Günü'ne ve dil çeşitliliğinin korunmasına ilişkin
Kaynak göster
Yılmaz Hun (DEM Parti), 24 Şubat 2025 tarihinde 7/24532 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 31 gün sonra, 27 Mart 2025).
Yılmaz Hun (DEM Parti, Iğdır). “Uluslararası Anadili Günü'ne ve dil çeşitliliğinin korunmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/24532, 24 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24532-uluslararasi-anadili-gunu-ne-ve-dil-cesitliliginin-korunmasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9cf60295-04fd-412e-9128-01953c2c961e
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 31 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın * 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim
Yılmaz HUN Iğdır Milletv
UNESCO'nun 1999 yılında ilan ettiği ve 2000 yılından itibaren kutlanmaya başlanan 21 Şubat Uluslararası Anadil Günü, dünyada kültürel çeşitliliğin ve çok dilliliğin korunması açısından büyük bir öneme sahiptir. BM verilerine göre her iki haftada bir dil, içinde geliştiği entelektüel ve kültürel ortamla birlikte yok olmakta ve bugün dünya üzerinde 2.500 dil kaybolma tehlikesiyle karşı karşıyadır.
Türkiye'de ise Türkçe dışındaki anadillerin kullanımı dünya genelindeki duruma kıyasla daha büyük risk altındadır. UNESCO'nun tespitlerine göre Türkiye?de konuşulan üç dil tamamen kaybolmuş, 18 dil ise yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Türkiye'de anadil eğitimi konusunda en temel sorunlardan biri, Kürtçe başta olmak üzere çeşitli dillerin ancak 2012 yılında çıkarılan seçmeli dersler genelgesi kapsamında ilkokul 5'inci sınıftan itibaren seçmeli ders olarak okutulabilmesidir. Ancak bu uygulama, pedagojik ve sosyal açıdan birçok sakınca barındırmakta ve füliyatta büyük engellerle karşılaşmaktadır.
Kürtçe eğitimi başta olmak üzere; yeterli öğretmen atamasının yapılmaması, ders seçimi için en az 10 öğrencinin başvuruda bulunması şartı, ders kitaplarının ve eğitim materyallerinin eksikliği, okul idarelerinin öğrencileri ve velileri bilgilendirmemesi gibi nedenlerle anadil eğitimi hakkı kullanılamamaktadır. Ayrıca, velilerin ve öğrencilerin ayrımcılığa uğrama endişesi, anadilinde eğitim hakkının kullanımını daha da zorlaştırmaktadır. Bu bağlamda:
SORULAR
Bakanlığınız, Türkiye'de konuşulan anadillerin korunması ve geliştirilmesi adına ne gibi çalışmalar yürütmektedir? e
Anadillerin eğitimde yer almasını teşvik etmek için Bakanlığınızın hayata geçirdiği veya geçirmeyi planladığı projeler nelerdir?
Türkiye'deki yerel dillerin yaşatılması ve nesiller arası aktarımı için bilimsel ve akademik çalışmalar desteklenmekte midir? Eğer destekleniyorsa, bu çalışmaların kapsamı ve içeriği nedir?
UNESCO'nun yok olma tehlikesi altındaki diller listesinde yer alan Kürtçenin (Kurmanci ve Zazaki) korunması ve geliştirilmesi için Bakanlığınızca yürütülen bir çalışma var mıdır?
Anadil eğitiminin bilimsel olarak okul öncesinden başlaması gerektiği bilinmesine rağmen,
Kürtçenin sadece inci sınıftan itibaren seçmeli ders olarak okutulmasının gerekçesi nedir?
Seçmeli ders olarak okutulan Kürtçeye yönelik öğretmen atamaları neden yetersiz kalmaktadır? 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Kürtçenin Kurmanci ve Zazaki lehçeleri için kaç öğretmen atanmıştır?
Seçmeli ders olarak Kürtçe eğitim almak isteyen öğrencilerin sınıf açılması için en az 10 kişi olma şartı hangi bilimsel ve pedagojik gerekçelere dayanmaktadır? Daha az öğrenciyle de sınıf açılması için bir düzenleme yapılması düşünülmekte midir?
Anadilinde eğitim hakkının önündeki idari engellerin kaldırılması için Bakanlığınızca bir çalışma yapılmakta mıdır? Öğrencilerin ve velilerin bilgilendirilmesi, eğitim materyallerinin sağlanması ve öğretmen atamalarının artırılması yönünde herhangi bir planınız var mıdır?
Anadilinde eğitim almak isteyen öğrencilerin ve ailelerinin ayrımcılığa ve sosyal dışlanmaya uğramaması için Bakanlığınızın bir çalışması bulunmakta mıdır? Eğitim hakkını güvence altına almak adına hangi adımlar atılacaktır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
c) 14/02/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1583293 sayılı yazınız.
ç) 21/02/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1586827 sayılı yazınız.
d) 03/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1591250 sayılı yazınız.
e) 04/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1591763 sayılı yazınız. 8) 05/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1592895 sayılı yazınız.
g) 12/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1596911 sayılı yazınız.
R/20891 &X 7 7/00435 OK Ta 2/0938) © 75 7) 00482 €X 78 2)22923 6Y 105 72)1u0UZ GE 108 2/2U4L4233 Ev MA #04510) © uğ 7/2U53U ce M3 24603 Ge 119 2/2ubig ÖYNA3 2424925
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e-f-g)'de kayıtlı yazıyla İzmir Milletvekili Haydar ALTINTAŞ"ın 7/20821, Tekirdağ Milletvekili Faik ÖZTRAK''ın 7/20835 , Denizli Milletvekili Yasin ÖZTÜRK'ün 7/20981, Adana Milletvekili Sadullah KISACIK'"ın 7/20982, Tunceli Milletvekili Ayten KORDU'nun 7/23929, Eskişehir Milletvekili Jale Nur SÜLLÜ'nün 7(24048, Diyarbakır Milletvekili Ceylan AKÇA CUPOLO'nun 7/24433, Iğdır Milletvekili Yılmaz HUN'un 7724532, Diyarbakır Milletvekili Mehmet KAMAÇ'ın 7/24534, Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU'nun 7/24608, Şanlıurfa Milletvekili Ferit ŞENYAŞAR''ın 7/24610 ve İstanbul Milletvekili Suat ÖZÇAĞDAŞ"ın 7/24925 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
712u532 © M3
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 8 0) EĞİTİMİN
Strateji Geliştirme Başkanlığı YUZYILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Bakanlık olarak öncelikli amacımız; yetkin ve erdemli insan hedefine, ruh ve beden bütünlüğünü sağlayarak erişmektir. Sorgulayıcı, üretken, bilge, cesaretli, merhametli, vatansever, ahlaklı, estetik, sağlıklı, iradeli olarak tasnif edilmiş karakter, esasen tüm çözümlerin anahtarıdır. Bakanlığımızın eğitim politikaları, insanın bütün yönleriyle gelişimini esas alarak bir yandan çağın gerektirdiği dönüşümü gerçekleştirirken diğer yandan da mirasçısı olduğumuz medeniyet değerlerinin gelecek kuşaklara aktarılmasını hedeflemektedir.
Anayasa'nın 42. maddesinde yer alan "Türkçeden başka hiçbir dil, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez." hükmü gereği sınıf seviye farkı gözetilmeksizin Türkçe'den başka bir dilin anadili eğitimi kapsamında öğretimi mevzuat bağlamında mümkün değildir. Uygulanmakta olan İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesi'nde yer alan Yaşayan Diller ve Lehçeler dersi gerek kavramsal gerekse de mevzuat bağlamında ana dili eğitimi kapsamında ele alınabilir nitelikte değildir.
Bununla birlikte İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesi"nde yer alan ve öğrencilerin ortaokul kademesinde tüm sınıf düzeylerinde haftalık 2 ders saati, İmam Hatip Ortaokulu Haftalık Ders Çizelgesi'nde ise 5, 6 ve 7. sınıf düzeylerinde 1; 8. sınıf düzeyinde ise 1 veya 2 ders saati olarak seçebildikleri yaşayan diller ve lehçeler dersine ilişkin aşağıda yer alan öğretim programları, Bakanlığımıza bağlı resmi eğitim öğretim kurumlarında Talim ve Terbiye Kurulunun ilgili kararları doğrultusunda 2012-2013 eğitim öğretim yılından itibaren uygulanmaktadır:
Adığece ve Abazaca (Kiril Alfabesi); 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı,
2012/153 sayılı Karar
"Lazca; 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2013/119 sayılı Karar e Gürcüce 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2014/89 sayılı Karar e" Adığece (Latin Alfabesi) 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2015/18 sayılı Karar e Kürtçe (Kurmancca ve Zazaca);
5. Sınıf Öğretim Programı 2012/154 sayılı Karar 6. Sınıf Öğretim Programı 2014/5 sayılı Karar 7. Sınıf Öğretim Programı 2014/22 sayılı Karar 8. Sınıf Öğretim Programı 2015/100 sayılı Karar Arnavutça 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2017/8 sayılı Karar Boşnakça 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2017/9 sayılı Karar, doğrultusunda söz konusu öğretim programlarına uygun eğitim öğretim materyalleri hazırlanmış ve öğrencilerimize ücretsiz olarak dağıtılmıştır.
2024-2025 eğitim öğretim yılı için yaşayan diller lehçeler dersinde seçilen diller ve lehçeler: Abazaca, Boşnakça, Gürcüce, Kiril Alfabesi Esaslı Adiğece, Kurmancca, Latin Alfabesi Esaslı Adiğece, Lazca ve Zazaca'dır.
Yaşayan Diller ve Lehçeler dersinin sınıf düzeyinin değiştirilmesine yönelik gerekli ihtiyaç analizi, izleme ve değerlendirme ve bilimsel çalışmalarla desteklenerek sunulacak çizelge değişiklik teklifinin değerlendirilmesinin önünde bir engel bulunmamaktadır.
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı > YÜZYILI lenı Zam
Eğitim kurumlarının öğretmen ihtiyacı kullanım izni verilen öğretmen kadroları çerçevesinde karşılanabilmektedir. Milli Eğitim Bakanlığı 2023 yılında Yaşayan Diller ve Lehçeler (Kurmançi) alanında 39, Yaşayan Diller ve Lehçeler (Zazaki) alanında 18, 2024 yılında ise Yaşayan Diller ve Lehçeler (Kurmançi) alanında 6, Yaşayan Diller ve Lehçeler (Zazaki) alanında 4 öğretmenin ataması yapılmıştır.