Sosyal yardımlara başvuru sayısındaki artışa ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 90 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Sayın Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Ülkemizde her geçen gün derinleşen ekonomik kriz nedeniyle vatandaş pahalılığı karşısında temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanmaktadır. Dar gelirli vatandaşlarımızın sosyal yardımlara olan bağımlılığı giderek artarken, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na bağlı Alo 144 Sosyal Yardım Hattı'na yapılan başvurular bu tablonun vahametini ortaya koymaktadır.
2024 yılında Alo 144 hattına 4 milyon 947 bin kişi başvurarak yardım talebinde bulunmuştur. Başvuran her kişinin ortalama 4 kişilik bir aileyi temsil ettiği varsayıldığında, yardıma muhtaç vatandaş sayısı yaklaşık 19 milyon 7590 bin olmaktadır. Bu da Türkiye nüfusunun yaklaşık dörtte birinin ekonomik olarak yardıma muhtaç hale geldiğini göstermektedir.
Oysa 2014 yılında bu hatta yapılan başvuru sayısı 1 milyon 815 bin olup, bu rakam yaklaşık 7 milyon 260 bin vatandaşımıza tekabül etmektedir. Son 10 yılda yoksulluk oranının yaklaşık 3 katına çıktığı anlaşılmaktadır.
Bu bağlamda,
SORULAR
Alo 144 Sosyal Yardım Hattı'na yapılan başvuruların yıllara ve illere göre dağılımı nasıldır? Bu müracaatların Bakanlığınızca karşılanma oranları nedir?
Son5yıl içinde Alo 144 hattına yapılan başvuruların gerekçeleri nelerdir? Gıda, barınma, eğitim, sağlık ve enerji faturaları gibi başvuru sebeplerinin oranları nedir?
Bakanlığınıza yapılan sosyal yardım taleplerinin reddedilme oranı nedir? Karşılanmayan başvuruların gerekçelerine ilişkin elinizde herhangi bir veri var mıdır?
Ekonomik yardım talebinde bulunan vatandaşlarımızın aile durumları (çocuk sayısı, çalışma durumu, hane halkı geliri) hakkında istatistiki veriler nelerdir?
Sosyal yardımlara olan başvuru sayısındaki artışın nedenleri hakkında Bakanlığınızın yapmış olduğu kapsamlı bir çalışma var mıdır?
Son 10 yıl içinde sosyal yardımlara ayrılan bütçenin yıllara göre artış oranı nedir?
Gelir dağılımındaki adaletsizliği azaltmak, vatandaşlarımızın sosyal yardımlara bağımlı kalmadan hayatlarını idame ettirebilmeleri için Bakanlığınızın yürüttüğü projeler nelerdir?
TBMM Halkla İlişkiler Binası
Kat, Oda: F-109
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi (o : 11.03.2025 tarihli ve 1595879 sayılı yazınız.
İlgi yazılar ekinde alınan Ankara Milletvekili Sayın İdris ŞAHİN tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/24796 ve 7/24797 Esas Numaralı yazılı soru önergelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan I - 7/24796 Cevap Metni (1 Sayfa) 2 - 7124797 Cevap Metni (2 Sayfa) Telefon No:(312) 705 7330
2124797
Ankara Milletvekili Sayın İdris ŞAHİN"e Ait 7/24797 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımız; sosyal yardım programlarını sosyal adalet ilkesi çerçevesinde hiçbir siyasi, ideolojik, etnik, felsefi veya dini ayrım gözetmeksizin muhtaçlık temelinde oluşturmakta ve sürdürmektedir. Bu temelden hareketle Bakanlığımızca uygulanan sosyal yardım programları objektif kriterler çerçevesinde Anayasamızda ifadesini bulan sosyal devlet ilkesi gereği "kamu hizmeti" olarak sunulmaktadır. 2003 yılından bu yana temel ilkeleri, yararlanma kriterleri ve tutarları belli "düzenli-kapsayıcı" sosyal yardım programları oluşturulmuş ve hizmetler geliştirilmiştir.
Bu kapsamda Bakanlığımızca, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma (SYD) Vakıfları aracılığıyla ihtiyaç sahibi vatandaşlarımıza yönelik olarak başta 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu olmak üzere 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve diğer mevzuat hükümleri doğrultusunda sosyal yardım programları yürütülmektedir. Söz konusu mevzuatta yer alan şartları taşıyan vatandaşlarımız sosyal yardım programlarından faydalanabilmektedir.
Sosyal yardım süreçlerinin yönetiminde kullanılan Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sistemi 29 kurum ile entegredir. Sosyal yardım başvurusunda bulunan vatandaşlarımızın sosyoekonomik bilgileri ile servet unsurları merkezi veri tabanlarından yapılmakta, tüm bu sorgulamalardan sonra da sosyal inceleme görevlilerince hane ziyareti yapılarak tekrar teyit alınmaktadır. Yardımın bağlanıp bağlanmamasına ilişkin son karar da belediye başkanlarının, sivil toplum kuruluşlarının, muhtarların ve kamu çalışanlarının yer aldığı, başkanlığını da mülki idare amirlerinin yaptığı SYD Vakfı Mütevelli Heyetlerince değerlendirilerek karara bağlanmaktadır.
Öte yandan sosyal yardım-istihdam bağlantısına özel önem gösterilmekte, çalışabilir durumda olan sosyal yardım yararlanıcısı vatandaşlarımız işgücü piyasasına yönlendirilirken Aile Destek Merkezi (ADEM) ve Sosyal Dayanışma Merkezi (SODAM) gibi projelerimizle meslek edindirme kursları sayesinde istihdam edilebilirlikleri artırılmaktadır.
Ayrıca mevzuat gereği muhtaçlık ölçütünde faydalanılan asgari ücretteki olumlu gelişmeler de sosyal yardımların kapsamını genişletmektedir. Bununla birlikte sosyal yardımlara başvuru kanalları çeşitlendirilmiş, vatandaşlarımızın sosyal yardımlar alanındaki farkındalık ve bilgi düzeyleri arttırılmıştır. Haliyle yararlanıcı sayısı artışı yoksulluğun artmasından ziyade daha fazla vatandaşımıza daha fazla yardım çeşidiyle ulaşan sosyal devlet uygulamalarının yaygınlaşmasından kaynaklanmakta olup Bakanlığımızca sayılardan ziyade ihtiyaç sahibi her bir bireye ulaşabilme önemsenmektedir.
Diğer taraftan Bakanlığımız Çağrı Merkezlerinden Alo 144 Sosyal Yardım Hattı aracılığı ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından yürütülen şartlı eğitim/sağlık yardımları, kömür yardımı, gıda yardımı, engelli aylığı, eşi vefat eden kadınlara yapılan yardımlar, barınma yardımı, doğum yardımı vb. yardımlar ile proje destekleri hakkında yapılan her türlü talep, öneri ve şikayetler alınmakta, veri tabanı incelenerek arayan kişiye başvurusunun durumu hakkında bilgi verilmekte, ilgili İVİlçe Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına yönlendirme yapılmaktadır.
Bakanlığımız hizmet modelleri kapsamında olan tüm aramalar anlık olarak takip edilip, ilgili birimlere iletilmesi sağlanmaktadır.
Alo 144 Hattı bir yönlendirme ve bilgilendirme hattı olup Alo 144 Hattına sosyal yardım konularına ve Bakanlık konu alanı içerisindeki farklı konulara ilişkin 2020 yılında 6.638.270, 2021 yılında 6.026.918, 2022 yılında 9.007.545, 2023 yılında 7.383.143 ve 2024 yılında 4.947.942 başvuru yapılmıştır.
Öte yandan Bakanlığımızca yürütülen sosyal yardım programlarına ilişkin detaylı veriler yıllık olarak yayımlanan Bakanlığımız faaliyet raporlarından takip edilebilmektedir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan