İznik Gölü'nde yaşanan kuraklığa ve sanayi tesislerinin gölden su temin etmesinin önlenmesi talebine ilişkin
Kaynak göster
Orhan Sarıbal (CHP), 11 Mart 2025 tarihinde 7/25168 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 135 gün sonra, 24 Temmuz 2025).
Orhan Sarıbal (CHP, Bursa). “İznik Gölü'nde yaşanan kuraklığa ve sanayi tesislerinin gölden su temin etmesinin önlenmesi talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/25168, 11 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25168-iznik-golu-nde-yasanan-kurakliga-ve-sanayi-tesislerinin-golden-su-temin-etmesinin-onlenmes (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/584e8ca3-c137-4d18-bf07-0195892c6659
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 135 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum (tarafından yazılı olarak o cevaplandırılmasını ederim.
Orhan Sarık Bursa Milletvekili
Bursa'nın en önemli doğal su kaynaklarından biri olan İznik Gölü, su seviyesindeki kritik düşüş gerekçesiyle tarımsal sulamaya kapatılmıştır. Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı Devlet Su İşleri 1. Bölge Müdürlüğü tarafından hazırlanan "Kurak Şartlarda Sulama Yöntemi Faaliyetleri" raporunda 2025 yılına girerken Marmara Bölgesi'nde ciddi bir su krizi yaşandığı belirtilmektedir. 2024 yılı Ocak ayına göre yağışlarda 9642 azalma görülmüş. Özellikle Haziran 2024, son 23 yılın en kurak Haziran ayı olarak kayıtlara geçmiştir. Küresel ısınma ve yetersiz yağışların etkisiyle İznik Gölü'nü besleyen kaynaklar giderek azalmakta, 2022'de 9016, 2023'te 9040 ve 2024'te 9030 oranında su kaybı yaşanmaktadır. Buharlaşma nedeniyle İznik Gölü'ne giren toplam su miktarı yetersiz kalmakta ve su açığı yıllık 65 milyon metreküpe ulaşmaktadır. Gölün minimum işletme kotu 83,30 metre olmasına rağmen, 28 Şubat 2025 itibarıyla su seviyesi 82,80 metreye kadar düşmüştür. Bu durum, gölden su çeken pompaların işlevsiz hale gelmesine ve 16 bin 28 hektarlık tarım arazisine sulama suyu verilememesine neden olacaktır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bu veriler ışığında, İznik Gölü'nden su alan tüm pompaj sulamaları iptal edilmiştir. Keramet, Gölyaka-Balarım-Orhangazi ll, İznik ve Boyalıca pompaj sulamaları askıya alınmıştır. İznik Gölü'nden su tahsisi durdurulmuştur. Göl seviyesi '83,30 metreye ulaşmadıkça tarımsal sulama yapılmayacağı belirtilmiştir. İznik Gölü ile birlikte Çakırlı Göleti ve Çavuşköy Göleti'nde de su kısıtlamasına gidilmiştir. 2025 sulama sezonunda: Tarım arazilerinde 650 oranında kuru tarım uygulanacağı ifade edilmiştir. Sulama alanı dışındaki bölgelere su verilmeyecektir.
Buna rağmen, İznik Gölü çevresinde faaliyet gösteren sanayi tesislerinin su kullanımıyla ilgili herhangi bir kısıtlama getirilmemiştir. İznik Gölü Koruma Bölgesi'nin yıllar içinde sanayi bölgesi olduğu, onlarca tesisin ya gölden su çektiğini ya da gölü besleyen su kaynaklarını kullandığı, Başta Cargill, Heltaş ve diğer fabrikaların gölden su çekmeye devam ettiği bilinmektedir. Kuraklık nedeniyle çiftçiye yasak getirirken, sanayi tesislerinin , gölden su çekmeye devam etmesi çevresel adalet ve sürdürülebilir su yönetimi açısından büyük bir çelişki oluşturmaktadır.
Bu kapsamda:
SORULAR
İznik Gölü'nden kaç sanayi tesisi su temin etmektedir? Bu tesisler arasında hangi firmalar yer almaktadır?
5 025168
Sanayi tesislerine tahsis edilen su miktarı yıllık bazda ne kadardır? Son 5 yılın verileri nedir?
Tarımsal sulama yasaklanırken, sanayi tesislerine su tahsis edilmesinin gerekçesi nedir?
Sanayi tesislerinin İznik Gölü'ne bıraktığı atık sular denetlenmekte midir? Son 5 yılda yapılan denetimlerde hangi kirlilik oranları tespit edilmiştir?
Göl seviyesinin kritik eşiğin altina düştüğü göz önüne alındığında, sanayi tesislerinin su kullanımına kısıtlama getirilmesi planlanmakta mıdır?
İznik Gölü ve çevresinin koruma altına alınması için bakanlığınızın herhangi bir çalışması var mıdır? Eğer yoksa bu konuda ne gibi önlemler alınması düşünülmektedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Murat Kurum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI
SORULAR
1. İznik Gölü'nden kaç sanayi tesisi su temin etmektedir? Bu tesisler arasında hangi firmalar yer almaktadır?
2. Sanayi tesislerine tahsis edilen su miktarı yıllık bazda ne kadardır? Son 5 yılın verileri nedir?
3. Tarımsal sulama yasaklanırken, sanayi tesislerine su tahsis edilmesinin gerekçesi nedir?
4. Sanayi tesislerinin İznik Gölü'ne bıraktığı atık sular denetlenmekte midir? Son 5 yılda yapılan denetimlerde hangi kirlilik oranları tespit edilmiştir?
5. Göl seviyesinin kritik eşiğin altına düştüğü göz önüne alındığında, sanayi tesislerinin su kullanımına kısıtlama getirilmesi planlanmakta mıdır?
6. İznik Gölü ve çevresinin koruma altına alınması için bakanlığınızın herhangi bir çalışması var mıdır? Eğer yoksa bu konuda ne gibi önlemler alınması düşünülmektedir?
CEVAP
İznik İlçesinden kaynaklanan kentsel atıksular, BUSKİ Genel Müdürlüğü İznik Atıksu Arıtma Tesisinde arıtıldıktan sonra İznik Gölüne deşarj edilmektedir. Bu atıksu arıtma tesisinden deşarj edilen atıksular, Bakanlığımız Sürekli Atıksu İzleme Sistemi (SAİS) tarafından 7/24 esasına göre sürekli olarak izlenmekte, ölçülen değerler SAİS portalında kayıt altına alınmakta, limit aşımı olması halinde otomatik olarak numune alınmakta, Bursa Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğümüz mail adreslerine numune alındı bilgisi gelmekte ve İl Müdürlüğümüzce numune mühürlü dolaptan alınarak akredite laboratuvara gönderilmektedir.
Ayrıca, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Numune Alma ve Analiz Metodları Tebliği uyarınca, İl Müdürlüğümüz tarafından ani denetimlerle, deşarj edilen atıksudan 24 saatlik atıksu numunesi alınarak akredite laboratuvara analize gönderilmekte olup; BUSKİ Genel Müdürlüğü İznik Atıksu Arıtma Tesisine son beş yıl içinde yapılan denetimler sonucunda 287? sayılı Çevre Kanunu 20 nci maddesi kapsamında | defa idari yaptırım uygulanmıştır.
Diğer taraftan, Ankara, Balıkesir, Bursa, Edirne, Eskişehir, İstanbul, İzmir, Kocaeli Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyon İlleri Mevcut Potansiyel Doğal Sit Alanlarının Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Projesi kapsamında "Bursa İli, İznik ve Orhangazi İlçeleri, İznik Gölü Potansiyel Doğal Sit Alanı Sonuç Raporu" çerçevesinde ilgili Kurumların görüşleri talep edilmiş, görüşlerin toplanması aşamasında Bursa Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunca arazi incelemesi yapılmış ve tescil işlemleri başlatılmış olup; İznik Gölü ve etrafının doğal sit alanı olarak tescili için süreç devam etmektedir.
Önergede yer alan diğer hususlarla ilgili olarak Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan (DSİ Genel Müdürlüğü) bilgi alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.