Son 5 yılda ülkemize iade edilen tarımsal ürünlere ilişkin
Kaynak göster
Doğan Bekin (Yeniden Refah Partisi), 11 Mart 2025 tarihinde 7/25222 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 70 gün sonra, 20 Mayıs 2025).
Doğan Bekin (Yeniden Refah Partisi, İstanbul). “Son 5 yılda ülkemize iade edilen tarımsal ürünlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/25222, 11 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25222-son-5-yilda-ulkemize-iade-edilen-tarimsal-urunlere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/69718ad6-2a99-49c7-8dae-019589728584
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 70 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi içtüzüğünün 96'ncı maddeleri gereğince saygılarımla talep ederim.
Son dönemde, Türkiye'den yurtdışına ihraç edilen bazı gıda ürünlerinin çeşitli ülkeler tarafından kalite standartlarına uymadığı, sağlığa zararlı olduğu veya eksik belgeyle gönderildiği gerekçesiyle iade edildiği basına yansımıştır. Türkiye'den Avrupa Birliği'ne (AB) ihraç edilen ancak kontroller sırasında limit üstü pestisit tespit edilen ürünlere ilişkin iadelerde rekor seviyeye ulaşılmıştır. Özellikle son günlerde basına da yansıdığı gibi Tunus'a ihraç edilen 2.500 ton patateste zararlı bakteri tespit edilmiş ve bakanlık yetkililerince imha edildiği belirtilmiştir. Bu durum Türkiye'nin tarım ürünleri ihracatına ve uluslararası itibarına zarar verebilecek ciddi bir sorun oluşturmuştur. AB, gıda denetimleri için Gıda ve Yemler için Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) adında bir uygulama kullanmakta olup RASFF tarafindan hazırlanan en güncel yıllık rapor olan 2024 analizinde, ilgili dönemde en fazla bildirimin yapıldığı kategorinin meyve ve sebzeler olduğu belirtilmiştir. 2024 yılı raporuna göre Türkiye'den 492 üründen 323'ü, 2023 yılında da ise 346 üründen 122'si pestisit kalıntıları ve aflatoksin seviyesindeki fazlalıklar gibi nedenlerle geri gelmiştir. En çok geri gönderilen ürün bildiriminin taze biber ve limonda yapıldığı, reddedilen ürünler arasında kuru incir, nar ve antepfıstığı yer almıştır. İade edilen ürünler Türkiye'deki mevzuata uygun değilse imha ediliyor. Ancak BAĞ EMİL RE TİE) REEL BER zi BAE ER nl ğ gem 1 Eee le m
EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR
2S5221. tonlarca gıdanın bu şekilde imha edilmesi günümüzün küresel sorunu olan gıda krizi ile beraber hem üretici hem de ülkemizin ekonomisine zarar vermektedir.
Bu Bağlamda;
SORULAR
Son 5 yılda hangi tarım ürünleri hangi ülkeler tarafından iade edilmiştir?
Tunus'tan iade edilen patateslerde hangi zararlı maddeler tespit edilmiştir? Türkiye'de yapılan analizlerle Tunus"taki analizler arasında yöntem veya standart farkı var mıdır?
Türkiye'den ihraç edilen tarım ürünlerinin, ihracat öncesi denetimleri nasıl yapılmaktadır? İhraç edilen ürünlerde pestisit kalıntısı ve aflatoksin seviyesi gibi kriterlere bakılmamakta mıdır?
AB ülkeleri gibi sıkı gıda standartlarına sahip pazarlarda, Türkiye'den gönderilen ürünlerin iade edilme oranı nedir?
Tarımsal ürün ihracatında yaşanan bu sorunları önlemek için Bakanlığınızın yürüttüğü bir çalışma var mı? Varsa nelerdir?
EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bakanlığımız tarafından taze meyve ve sebzede tarladan sofraya güvenilir gıdayı temin etmek amacıyla hasat öncesi ve sonrasında, piyasaya arz edilmiş ürünlerde pestisit kalıntı kontrolüne ilişkin yıllık gıda numune alma planı ve bitkisel ürünler denetim programı uygulanmaktadır.
Bakanlığımızca uluslararası standartlar doğrultusunda pestisit kullanımına alternatif yöntemlerin kullanılması, çevre dostu mücadele yöntemlerinin yaygınlaştırılması amacıyla Entegre Zararlı Yönetimi (İPM), Entegre ve Kontrollü Ürün Yönetimi (EKÜY) projeleri teşvik ve tavsiye edilmekte olup bu yönde eğitim, proje ve kontrol faaliyetleri yürütülmektedir. Pestisit kullanımına alternatif yöntemlerden biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemlerini kullanan üreticilere destekleme ödemesi yapılmaktadır.
Avrupa Birliği (AB) üye ülkeleri tarafından AB mevzuatına göre yapılan resmi kontroller sonucunda tespit edilen olumsuzluklar, AB Komisyonu'na bildirilmekte ve Komisyon tarafından yapılan nihai değerlendirme sonucu Gıda ve Yemde Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) üzerinden ilan edilmektedir.
RASFF üzerinden ilan edilen bildirimler kısıtlama olmaksızın erişime açıktır. Ülkemiz menşeli ürünler hakkında da zaman zaman RASFF üzerinden bildirim alınabilmektedir. Her bir RASFF bildirimi için ayrı ayrı izlenebilirlik denetimleri gerçekleştirilmektedir. Bildirime konu ürünün birincil üreticisi tespit edilmekte ve ilgili birimlerimiz tarafından üreticiye yönelik gerekli eğitimler verilmektedir. Bakanlığımızca yapılan çalışmalar ve alınan önlemler AB Komisyonu'na düzenli olarak iletilmektedir. Bildirim alan ihracatçı ve bildirime konu ürüne yönelik resmi kontroller de artırılmaktadır.
Bakanlığımızca yürütülen çalışmalar sonucunda RASFF bildirim sayısında son 3 yılda 9054 düşüş sağlanmıştır.
Ülkemiz Uluslararası Bitki Koruma Sözleşmesi (IPPCY'ne taraf olup ihracata konu ürünlerin analizleri, mevzuat hükümleri ve Avrupa Bitki Koruma Organizasyonu (EPPO) teşhis protokollerine uyumlu olarak yapılmaktadır. Ürünlerin analizinde standart metodlar arasında yer alan ve serolojik bir yöntem olan Immunofluorescence testi kullanılmaktadır.
Şüpheli durumlarda Immunofluorescence testi tekrarlanmakta ve PCR testiyle moleküler analiz yapılmaktadır. Ayrıca ilgili numuneye ait ürünler simptomolojik olarak incelenmektedir.
İhracata konu ürünlerden analiz için örnek alımında, rassal seçim yapılması nedeniyle aynı partiye ait bakteri ile bulaşık veya bulaşık olmayan ürünlerin seçilmesi sonuçlarda farklılıklara neden olabilmektedir.
Ülkemizden ihraç edilen ve herhangi bir nedenle ülkemize geri dönen ürünlerin tamamında öncelikle gümrükte ayniyat tespiti yapılmakta, ayniyat tespiti yapıldıktan sonra ürünler Bitki Karantinası Yönetmeliği/Türk Gıda Kodeksi/Yem Mevzuatı kapsamında 90100 bitki sağlığı ve gıda/yem güvenirliği yönünden resmi kontrollere tabi tutulmaktadır.
Bildirim alınan ürünler için üretim yerlerinde gerekli kontroller yapılarak denetimler sıkılaştırılmakta olup üreticiler bilgilendirilmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan