2025 yılı Ocak ayı ithalat oranında yaşanan artışa ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 7 Mart 2025 tarihinde 7/25371 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 144 gün sonra, 29 Temmuz 2025).
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “2025 yılı Ocak ayı ithalat oranında yaşanan artışa ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/25371, 7 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25371-2025-yili-ocak-ayi-ithalat-oraninda-yasanan-artisa-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/dc438095-fb08-4a28-8f0c-01957f07cd68
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 144 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 130 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafından Anayasa'nın . 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak yahıtlanmasını arz ederim.
Av/Dy. M. Sezgin TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili
SORULAR
. 2025 yılı Ocak ayı ithalat verilerinde büyük bir ithalat kalemi artışı gözlenmemekle birlikte, kıymetli ve yarı kıymetli taşlar, eczacılık ürünleri, canlı hayvan, otomobil ve elektrikli makineler, cihazlar gibi birçok farklı fasılda artış yaşanmıştır. Artışlar sınırlı olmalarına karşın pek çok kalemi kapsadığından aylık bazda (2025 yılı Ocak ayı) ithalatta yüzde 10.2 artış meydana getirmiştir. Bu küçük ama yaygın artışların nedenleri hakkında bakanlığınızın analizi nedir?
Söz konusu artışların Türkiye dış ticaret dengesine orta ve uzun vadeli etkileri üzerine bir değerlendirme raporu hazırlanmış mıdır; hazırlandıysa değerlendirme raporunun özeti nedir?
Türkiye'de dezenflasyon politikası yürütülürken ithalatta yaşanan artışın, döviz kurunun reel olarak gerilemesi, üreticilerin stoklarını yenilemesi veya iç talebin canlanması gibi üç ana nedenden kaynaklanabileceği anlaşılmaktadır. Bakanlığınız bu etkenlerin ithalat artışındaki reel ağırlığını tespit etmek için bir çalışma yapmışsa çalışmanın ana başlıkları nelerdir?
2025 Ocak ayında açıklanan TÜFE bazlı Reel Efektif Döviz Kuru (REDK) 75.44'e yükselmiş ve TL'nin son üç yılda yüzde 50 değer kazandığı gözlemlenmiştir. Ancak, TÜFE bazlı reel kur tarihsel ortalamasının hâlâ altında seyretmektedir. Bu bağlamda, ihracatçılar açısından rekabetçiliğin korunması adına 2025 yılında yeni önlemler alınması planlanmakta mıdır?
ÜFE bazlı reel kurun 99.03 seviyesine ulaşarak 2003 yılındaki nötr değerini yakaladığı belirtilmektedir. ÜFE bazlı reel kurun yükselmesi 2025 yılında iç piyasadaki üreticiler açısından nasıl bir etki yaratmaktadır?
ÜFE bazlı reel kurun yükselmesi 2025 yılında ithalat ve ihracat dengesine nasıl yansıyacaktır?
2025 yılı itibarıyla dış ticaret açığında büyüme eğilimi görülmekte olup, cari işlemler açığının hizmet gelirleri o ile dengelenmesi beklenmektedir. Ancak, ihracatçılar açısından döviz kurunun baskılanmasının zorluk yarattığı bilinmektedir. Bakanlığınız 2025 yılında kur dışı finansman yöntemleri ile ihracatçılara yönelik ne gibi destekler planlamaktadır?
Döviz kuru enflasyonla mücadelenin kilit unsurlarından biri olarak öne çıkmaktadır. Ancak kur seviyesinin rekabetçi bir ihracat ortamı sağlama açısından kritik olduğu da bilinmektedir. Bakanlığınız hem enflasyon hedeflerini koruyarak hem de ihracatı destekleyecek dengeli bir kur politikası için 2025 yılında hangi stratejileri uygulamayı planlamaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU'na ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Maruf.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7125371 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
İthalatta 2025 yılı ocak ayında geçici dış ticaret verilerine göre yüzde 10,2 olan yıllık artış oranı nihai veriler çerçevesinde yüzde 9,6 olmuştur. Bu artışın yaklaşık 2,6 yüzde puanı tüketim malları, 6,7 puanı ara malları kaynaklı gerçekleşirken yatırım mallarının katkısı sıfır düzeyinde kalmıştır. Ara mallarındaki artışlar büyük oranda işlenmemiş altın ve enerji hariç hammadde ürünlerinde gözlendiği için söz konusu artışlar firmaların üretim gereksinimleri kaynaklı gerçekleşmiş görünmektedir. Diğer taraftan, yıllık değişimler daha önceki aylardaki gelişmeleri de barındırdığı için sadece ilgili aya indirgenmiş analiz ve açıklamalar yanıltıcı veya eksik olabilecektir. Nitekim mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış olarak ocak ayı verileri değerlendirildiğinde, ithalatta bir önceki aya göre yıllık değişimlerin ima ettiğinin tam tersi yönünde belirgin düşüş gözlenmiştir. Bu durum, ocak ayında gözlenen yüksek yıllık artışın daha önceki aylardaki gelişmeler kaynaklı olduğuna işaret etmektedir.
2023 yılı Ocak ayında ithalat yıllık yüzde 20,8 artmışken, 2023 yıl genelinde yıllık yüzde 0,5 azalmıştır. Bu nedenle dış ticaret gelişmelerine ilişkin analizlerde uzun vadeli eğilimlere bakmak daha sağlıklı sonuçlar vermektedir. Bununla birlikte OVP çerçevesinde, sürdürülebilir cari işlemler açığı hedefi doğrultusunda ihracattaki artışı teşvik eden, ithalatın sürdürülebilir seviyelerde kalmasını sağlayan politikalar uygulanmaktadır.
Bu kapsamda, yüksek katma değerli üretimi artırmaya, yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarını yaygınlaştırmaya odaklanılmaktadır. Ürün ve pazar çeşitliliğini artıracak, ihracatın finansmanını önceliklendirecek ve hizmet ticaretini geliştirecek adımlar devam edecektir. Katma değerli üretimi ve rekabet gücünü artırmak için sanayi sektöründe yapısal bir dönüşüm gerçekleştirilecektir. Beşeri sermayeyi güçlendirmek, Ar-Ge ve inovasyon ekosistemini geliştirmek, yeşil ve dijital dönüşümü hızlandırmak ve iş ile yatırım ortamını iyileştirmek için gerekli çalışmalar devam edecektir.
Diğer taraftan, reel kurdaki yükselişin ihracat üzerinde oldukça sınırlı bir etkisi olduğu çeşitli çalışmalarla ortaya konmuştur. İhracatın temel belirleyicisi olan dış talebin 2025 yılında önceki seneye kıyasla daha olumlu gerçekleşmesi beklenmektedir.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan