Antalya Havalimanında tespit edilen virüslü domates tohumlarına ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 10 Mart 2025 tarihinde 7/25549 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 71 gün sonra, 20 Mayıs 2025).
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Antalya Havalimanında tespit edilen virüslü domates tohumlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/25549, 10 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25549-antalya-havalimaninda-tespit-edilen-viruslu-domates-tohumlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/dd09a679-0ed8-4181-9812-01958a8103a6
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 71 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 60 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Av. Dr/M. İçin TANRIKULU iyarbakır Milletvekili
Basında çıkan haberlerde Antalya Havalimanı'nda ülkeye sokulmak istenen 11 kilo 500 gram Çin menşeli domates tohumunun Tarım ve Orman Bakanlığı. Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından yapılan kontroller sonucunda Tomato Mottle Mosaic Virüs (ToMMV) içerdiği tespit edilerek mahrecine iade edildiği kamuoyuna duyurulmuştur.
Bu olay, Türkiye'nin tarımsal üretimini, gıda güvenliğini ve biyolojik güvenliğini tehdit eden riskleri gözler önüne sermektedir. Tarımsal üretimde kaliteyi ve halk sağlığını koruma adına alınan önlemlerin etkinliği ve yeterliliği kamuoyunda merak konusu olmuştur.
Bu çerçevede;
SORULAR
Virüslü domates tohumlarının hangi yöntemle ülkeye sokulmak istenmiştir?
Virüslü tohumlar hangi mahrece iade edilmiştir?
Virüslü tohumların Türkiye" deki alıcısı muhatabı gerçek kişi kimdir/kimlerdir veya hangi tüzel kişidir/kişiliklerdir?
Virüslü tohumların ülkemize sokulmasında kast varsa o halde sebep olan yerel sorumlular hakkında Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmuş mudur?
"5. Virüslü tohumların ülkemize sokulmasında kast varsa o halde yerel sorumlular hakkında Bakanlığınızca herhangi bir cezai işlem uygulanmış mıdır veya uygulanacak mıdır?
2024 yılında ve 2025 yılı içerisinde benzer vakalar yaşanmış mıdır; yaşandıysa, bu vakalar — hangileridir?
Çin Halk Cumhüriyeti'nden doğrudan ithal edilen tarım ürünlerinin ve başka ülkelerden yapılan ancak Çin menşeli olan tarım ürünleri ve tohumlarının ithalatında özel bir kontrol veya kısıtlama uygulanmakta mıdır; eğer uygulanmaktaysa uygulamanın detayları nelerdir?
2024 yılında ve 2025 yılı içerisinde Çin Halk Cumhuriyeti'nden doğrudan yapılan domates tohumu ithalatının ve başka ülkelerden yapılan ancak Çin menşeli olan domales tohumlarının toplam miktarı ve TL. cinsinden toplam tutarı ne kadardır? 7 Ni
Virüslü olduğu tespit edilen tohumlar, Çin Halk Cumhuriyeti veya mahrecine iade edilmesi yerine neden imha edilmemiştir?
Virüslü olduğu tespit edilen tohumların imha edilmemesi yönünde uluslararası anlaşmalar ve yasal mevzuatlardan doğan zorunluluklar mı bulunmaktadır; bulunmaktaysa söz konusu uluslararası anlaşmalar ve yasal mevzuatlar nelerdir?
Türkiye'de tarımsal üretimi tehdit eden Tomato Mottle Mosaic Virüs (ToMMV/) gibi hastalıkların yayılmasını engellemek amacıyla ne tür denetim mekanizmaları yürütülmektedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bahse konu domates tohumları, Antalya Havalimanı'ndan bitki sağlık sertifikası eşliğinde ülkemize giriş yapılması esnasında rutin kontroller sırasında tespit edilmiştir. Söz konusu tohumlar, geldiği ülke olan Çin Halk Cumhuriyeti'ne iade edilmiştir.
İlgili tohumlar ticari faaliyet yürüten bir firma tarafından ithal edilmek istenmiştir. İlgili firma hakkında suç unsuru teşkil edecek bir durum tespit edilmemiştir. Karantina zararlısı tespit edilen sevkiyatla ilgili 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında işlemler uygulanmıştır.
Tarım ürünlerinin ithalatı, Bitki Karantinası Yönetmeliği çerçevesinde belirlenen kriterlere göre yapılmakta olup menşe ülkesi fark etmeksizin tüm ithalatlar sıkı denetim altındadır. İlgili yıllara ait ithalat verileri Ticaret Bakanlığı ve Türkiye İstatistik Kurumu tarafından raporlanmaktadır.
Uluslararası bitki sağlığı düzenlemeleri kapsamında, ithalatçı ülke mevzuatı doğrultusunda mahrecine iade veya imha işlemi uygulanmaktadır. Bu vakada, menşe ülkeye iade kararı verilmiştir.
Türkiye, Uluslararası Bitki Koruma Sözleşmesi (IPPCY'ne taraf olup, Avrupa Bitki Koruma Organizasyonu (EPPO) protokollerine uygun hareket etmektedir. Mevzuata göre, uygun görülen durumlarda iade işlemi uygulanmaktadır.
Bakanlığımız, tarımsal üretimde zararlı organizmaların yayılmasını önlemek amacıyla karantina tedbirleri, ithalat kontrol mekanizmaları ve saha denetimlerini artırarak sürdürmektedir. Tohum ithalatı sıkı denetimlerden geçirilmekte olup ülkeye giriş noktalarında rutin kontrol ve analizler yapılmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan