Organize suç örgütleriyle mücadele konusunda yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Cem Avşar (Yeni Yol), 14 Mart 2025 tarihinde 7/25620 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 133 gün sonra, 25 Temmuz 2025).
Cem Avşar (Yeni Yol, Tekirdağ). “Organize suç örgütleriyle mücadele konusunda yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/25620, 14 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25620-organize-suc-orgutleriyle-mucadele-konusunda-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/81a297f1-723f-4bb4-829e-0195a3114745
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 133 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri geteğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim 14.03.2025 ein AVŞAR
Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre 2024 yılı itibarıyla ülkemiz 13 milyon civarında 15-24 yaş grubunda genç nüfusa sahiptir. Buna rağmen ülkemizde nüfus artış hızında yaşanan yavaşlama ve evlilik yaşının yükselmesiyle birlikte bu sayı giderek azalmanın yanında gençlerimiz birçok sorunla karşı karşıya kalmış ve toplumsal huzur ve güvene yönelik büyük risk oluşmuştur.
Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı "Güvenlik Birimine Gelen veya Getirilen Çocuk İstatistikleri? verilerine göre güvenlik birimlerine gelen veya getirilen çocukların karıştığı olay sayısı 2023 yılında 537 bin 583 olmuştur.
Gerekçenin tamamını göster (11 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bu olaylarda çocukların 242 bin 875'i mağdur olarak, 178 bin 834'ü suça sürüklenme sebebiyle, 84 bin 751'i bilgisine başvurma amacıyla, 15 bin 716'sı kayıp olması sebebiyle, 11 bin 179'u kabahat işlediği iddiasıyla, 4 bin 228'i ise bu nedenlerin dışında kalan diğer nedenlerden dolayı güvenlik birimlerine geldi veya getirildi.
Suça sürüklenme nedeni ile güvenlik birimine gelen veya getirilen çocukların 9439,8'ine yaralama, 9020,8'ine hırsızlık, "07,7'sine pasaport kanununa muhalefet, 964,9'una uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak, satmak veya satın almak, 04'üne ise tehdit suçları isnat edildi. Bu bağlamda; Daltonlar, Redkitler, Barış Boyun Grubu, Anucurlar, Camgözler, Gündoğmuşlar, Atız-Casperlar gibi çeşitli isimlerle irili ufaklı birçok suç grubu türemiş ve son yıllarda sık sık medyanın gündemine gelmiştir.
Yetkililer ve uzmanlara göre bu gruplar, birçok açıdan klasik suç örgütlerinden farklı özellikler göstermektedir. Söz konusu gruplar, yer altı suç örgütlerinden örgüt yapısı, hedef kitle ve suç işleme yöntemleri bakımından belirgin farklar göstermektedir. Bu tür yapılanmalar için "Yeni Nesil Suç Örgütü" veya "Z Kuşağı Mafya" tarifi yapılmaktadır. Bu tür grupların semt, semt; mahalle mahalle örgütlendiği, bunların önemli bir bölümünün İstanbul merkezli olduğu ve genelde şehrin gelir düzeyi düşük mahallelerinde ortaya çıktıkları görülmektedir.
Bu grupların sosyal medyada düzenli video paylaştıkları, bu sayede özellikle genç yaşta ve suça meyilli olan kitleyi örgütleyerek katılım sağladıkları belirtiliyor. Çeşitli platformlarda suç
• örgütlerine katılmayı cazip hale getiren içerikler üretiliyor ve gençler, bu yasa dışı grupların bir üyesi olmaya özendiriliyor. Sosyal medya mecralarında paylaştıkları içeriklerde güç, para ve Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA statü sembolleri ön plana çıkarılıyor. Suç faaliyetlerini normalleştiriliyor. Bu içerikler nedeniyle gençler, suç örgütlerine karşı bir sempati geliştirebiliyorlar.
Uzmanlar, dizilere de ayrıca dikkat çekerek "Bu tür yapımlar, suç dünyasını "kahramanlık? "kurtarıcılık" anlatılarıyla cazip gösteriyor. Bu dizilerdeki örgüt liderleri adalet dağıtan, güçlü, korkusuz karakterler olarak gösteriliyor. Ekonomik olarak zorluk çeken gençler, bu hikayelerdeki yaşam tarzını bir çıkış yolu olarak görebiliyor." sözleriyle yorumluyor.
Suç örgütlerinin seçtiği gençlerin bilgisayar oyunlarıyla yetiştikleri ve internet tabanlı dizilerden de çok etkilendiği belirtiliyor. Bu grupların hem söylemlerindeki "jargon" hem de kendilerince tabii oldukları racon? denilen kriminal ilkeler, intermet tabanlı dizilerin etkisini taşıyor. Haberleşmelerini, takibi güç olan Whatsapp, Face Time vb. programlar üzerinden yaptıkları öne sürülüyor. Uyuşturucu ticaretinden uzun namlulu silah ticaretine kadar işlerden gelir elde eden bu grupların gelir kaynakları arasında kaçak bahsin de bulunduğu görülüyor.
Uzmanlar, gençlerin kimlik gelişim sürecinde dış etkiye açık hale geldiğini, bu dönemde prestijli bir grubun üyesi olmak çok çekici gelebildiğini ve bu durum da gençlerin organize suç örgütlerinin ağlarına düşmesinin kolaylaştığını söylüyor. Suç dünyasına giren bir çocuğun suça karıştıktan sonra sadece suçlularla arkadaşlık yapar hale geldiğini, bireysel suçluluğu ister istemez çeteleşmenin takip ettiğini ve bahsettiği kesimlerin yoksul, dezavantajlı kesimler olduğunu da vurguluyor. Eskiden yanlış bulunan mafyanın genç kuşaklar için, içinde yer almak istedikleri bir boyuta dönüştüğünü, ortada bir değerler erozyonu olduğunu, sadece paranın değer olarak kaldığı bir durum bulunduğunu söylüyor. Ayrıca, Türkiye'de suça karışan çocukların ıslah sisteminde eksikler olduğu görüşündeler.
Bu örgütler, uyuşturucu madde imal ve ticaretini önemli bir gelir kaynağı olarak kullanıyor. Grubunun uyuşturucu ticaretini yönlendiren kişinin, çevresine genellikle uyuşturucu bağımlısı yaşı küçük şahısları toplayarak uyuşturucu madde vermek karşılığında bu şahıslara uyuşturucu madde imal ve ticareti, kasten yaralama, gasp, tehdit gibi suçları işlettiği öne sürülüyor. Madde bağımlılığı durumunun çocukları suç örgütlerinin eline ittiğini belirtiyor. Son dönemlerde metamfetamin kullanım artışına dikkat çekiliyor.
Bu kirli tezgahlarla, sadece polisiye tedbirlerle mücadele etmenin mümkün olmayacağı gerçeğiyle; sosyal ve ekonomik birçok tedbirin alınması ve gerekli yasal düzenlemelerin yapılarak ivedilikle çözüm önerilerin uygulamaya alınması önem arz etmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Yetkililer ve uzmanlar tarafından bu tarz suç örgütlerin şehirlerin çeperlerinde ve görece gelir düzeyi düşük semtlerde konuşlandığı ve faaliyet gösterdiği belirtilmektedir. Söz konusu suç örgütlerin bu yerlerde örgütlenmesinin sebeplerine ilişkin yapılmış bir araştırmanız var mıdır? Bu sorunu ortadan kaldırmaya yönelik nasıl bir yol haritanız bulunmaktadır?
Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA
5 625
Bahse konu suç örgütlerinin yaygın olarak faaliyet gösterdiği yerlerde gerek fiziki altyapı ve sosyal alanların düzenlenmesi ve gerekse ekonomik eşitsizliklerin giderilmesi bakımından ilgili diğer paydaşlarla ne tür çalışmalar yapılmaktadır? Bu hususta bir eylem planınız bulunmakta mıdır?
Bakanlığınız tarafından ülke genelinde ailelere yönelik il bazlı yapılmış bir sosyoekonomik gelişmişlik araştırması bulunmakta mıdır? Söz konusu araştırma sonuçlarına göre dezavantajlı durumda olan ailelerin bölgesel dağılımı nasıldır?
Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı verilere göre güvenlik birimlerine gelen veya getirilen çocukların karıştığı olay sayısı 2023 yılında 537 bin 583 olmuştur. Bu olaylara karışan çocuklara ilişkin rehabilitasyon ve topluma yeniden kazandırma bakımında ne tür çalışmalar yapılmaktadır?
Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
7128498 6
İlgi (o :a)24.03.2025 tarihli ve 1602858 sayılı yazınız.
b) 02.05.2025 tarihli ve 1620822 sayılı yazınız.
c) 21.05.2025 tarihli ve 1630684 sayılı yazınız.
ç) 28.05.2025 tarihli ve 1636603 sayılı yazınız,
İlgi yazılar ekinde alınan Tekirdağ Milletvekili Sayın Cem AVŞAR tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/25620, 7/27056, 7/28089 ve 7/28498 Esas Numaralı yazılı soru önergelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan
1. 725620 Cevap Metni (3 Sayfa)
2. 7/27056 Cevap Metni (5 Sayfa)
3. 728089 Cevap Metni (5 Sayfa)
4. 7/28498 Cevap Metni (4 Sayfa) — — — Telefon No:(312) 705 7330 iğ
Tekirdağ Milletvekili Sayın Cem AVŞAR'e Ait 7/25620 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımız tarafından çocuklarımızın ve gençlerimizin sağlıklı gelişimini temin etmek amacıyla; çocuklarımızın üstün yararı ilkesi doğrultusunda risklere karşı güçlü ve duyarlı nesiller yetiştirmek üzere koruyucu, önleyici ve destekleyici çalışmalar yürütülmektedir.
Bakanlığımızca çocuk refahını yükseltme hedefi çerçevesinde alandaki sorun ve ihtiyaçlar ile yapılması gereken çalışmaları belirlemek üzere ulusal bir belge ve eylem planının uygulamada birliği sağlayacağı ve faaliyetlerin izlenmesini kolaylaştıracağı değerlendirilmiş olup bu bağlamda "2023-2028 Türkiye Çocuk Hakları Strateji Belgesi ve Eylem Planı" hazırlanmıştır.
Çocuklara yönelik her türlü ihmal ve istismar riskinin önlenmesi için Bakanlıklar, Kurumlar, Kuruluşlar ve STK'lar olmak üzere sürece tüm birimler dahil edilmiş olup bahse konu Eylem Planında;
Çocukların terkedilmiş binaları kullanmalarını engellemek için gerekli önlemlerin alınması, e Çocuklara yönelik, istismar riskinden korunma eğitimi verilmesi, e Riskin çok sektörlü tespiti ve müdahalesi için düzenlemelerin yapılması, standart uygulama ve bilgi paylaşım prosedürlerinin geliştirilmesi, e Risk altındaki çocuklara ilişkin bildirimleri/başvuruları alma ve değerlendirme yapma sorumluluğu olan Kurum ve kuruluşların değerlendirme kapasitelerinin güçlendirilmesi, e Adli süreçlerde mağdur çocuğun şüpheli/fail/sanık/suça sürüklenen çocuk ile aynı ortamda bulundurulmamasına yönelik çalışmaların yürütülmesi, e Suça sürüklenen çocukların cezaevinden tahliye olmadan önce sosyal hayata uyum sağlayabilmelerine yönelik çalışmaların artırılması Faaliyet başlıkları yer almakta olup bahse konu faaliyetler kurumlar arası iş birliği ile yürütülmektedir.
Ayrıca Bakanlığımızca her ilde oluşturulmuş Çocuklar Güvende Ekipleri aracılığıyla farklı risk gruplarındaki çocukları korumaya yönelik tespit ve müdahale çalışmalarının yanı sıra izleme faaliyetleri yürütülmektedir. Yapılan alan taramaları neticesinde çocuk ve ailenin uygun sosyal hizmet modeline veya destek ve yardımlara yönlendirilmesi sağlanmaktadır.
Bu kapsamda; e Sokakta Risk Altında Bulunan Çocuklara Yönelik Çocuklar Güvende Ekipleri aracılığı ile alan taramaları yapılmakta, tespit edilen çocuk ve ailelere yönelik yürütülen çalışmalar sonucunda çocuk ve ailenin uygun sosyal hizmet modeline veya destek ve yardımlara yönlendirilmesi sağlanmaktadır. Ayrıca çocuğun ailesine rehberlik hizmeti sunulmakta, gerek görülmesi halinde aile hakkında adli işlem başlatılabilmekte ve çocuk kurum bakımına alınabilmektedir. e Risk Altında Bulunduğu Okullar Tarafindan Değerlendirilen Çocuklara Yönelik Çocuklar Güvende Ekip Çalışmaları kapsamında okullarda rehberlik servisi, okul yönetimi ve öğretmenlerle yapılan görüşmeler neticesinde okula devamsızlığı gibi göstergelerle yapılan değerlendirmeler sonucunda risk altında olduğu değerlendirilen veya sosyal hizmet müdahalesi gereken çocukların ihtiyaçlarının belirlenmesine yönelik ailelerle görüşmeler gerçekleştirilmektedir. Görüşmeler sonrası çocuğun ve ailenin ihtiyaçları belirlenerek, buna yönelik koruyucu, önleyici ve destekleyici tedbirler alınmakta, gerekli mesleki çalışmalar gerçekleştirilmekte, çocuğun aile ve okul ortamında takibi yapılmaktadır. Ayrıca okullarda ve aile görüşmelerinde Bakanlığımız hizmetlerine ve ALO 183 Şiddetle Mücadele Hattına ilişkin bilgilendirme çalışmaları gerçekleştirilmektedir. e Risk Altında Bulunan Çocukların İzlenmesine Yönelik Çocuklar Güvende Ekip Çalışmaları, çocukların önlenebilir risklerden korunması ve sağlıklı gelişimlerinin desteklenmesi amacıyla, koruma kararı kaldırılarak ailesine teslim edilen, suça sürüklenen, ihmal edilen, sokakta çalıştırılan veya diğer nedenlerle risk altındaki çocukların ve ailelerinin uzman ekipler tarafından düzenli aralıklarla izlenerek, durumlarına uygun desteklerden yararlanmalarının sağlanması amacıyla düzenli aralıklarla hane ziyareti yapılarak çocuğun ve ailenin risk ve ihtiyaçları değerlendirilmektedir. Gerektiğinde mesleki müdahale ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına da yönlendirme yapılmaktadır.
Bakanlığımız sağlıklı nesillerin yetişmesine katkı verebilmek için özellikle çocukları destekler nitelikle yardım programlarına önem vermektedir.
Ayrıca hanelerde çocukların hayat standartlarını yükseltmek ve gelişimlerini desteklemek amacıyla yapılan eğitim yardımları sosyal yardım harcamalarımızın önemli bir bölümünü oluşturmaktadır.
Bakanlığımızca çocukların ihtiyaçlarının karşılanması, ailelerin güçlendirilmesi, geçici olarak yaşanan sosyal ve ekonomik güçlüğün önüne geçilmesi yoluyla çocukların öz aileleri ve , yakınları yanında bakımlarının ve desteklenmelerinin sağlanması ile firsat eşitliğinin oluşturulması amacıyla Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmeti (SED) verilmektedir. SED Hizmeti bir sosyal yardım değil, sosyal hizmet modelidir. Ailelerin ekonomik olarak güçlendirilmesinin yanı sıra psikososyal açıdan da desteklenmesini de temel alır.
Bununla birlikte hizmetten yararlanan ailelerden istihdama katılabilecek durumda olanların İŞKUR meslek edindirme kurslarına yönlendirilerek (kendi hayatlarını sürdürebilecekleri iş ve meslek sahibi olmalarına çalışılmaktadır.
SED hizmetinin en önemli bileşeni alanda çalışan meslek elemanları tarafından ailenin ihtiyaç duyduğu konularda psikososyal müdahale bileşenidir. Yapılan inceleme ve değerlendirme sürecinde aile içinde sorunların çözümlenmesi, ailenin ve çocuğun çevreye uyumu, çocuğun okula uyumu ve eğitime devamı, kriz durumundaki kişilere psikososyal destek sağlanması, ailelerin ebeveynlik becerilerinin artırılması vb. konularında mesleki müdahalede bulunulmaktadır.
Ayrıca SED Hizmetinin etkinliğini artırmak, ailelerde çocuk ile ilgili farkındalık oluşturmak, çocuklara okul dışı zamanlarını kaliteli ve verimli kullanabilecekleri ortam ve imkânları sunmak, fırsat eşitliğini sağlamak amacıyla 2017 yılında başlatılan "SED Hizmetinin Etkinliğinin Artırılması (Okul Destek) Projesi" kapsamında 81 ilde SED Hizmetinden yararlanan ortaokul ve lise çağında bulunan çocukların sosyal, kültürel, sportif ve akademik faaliyetlerden faydalandırılması sağlanmaktadır.
Proje ile çocukların boş zamanları, gelişimlerini destekleyecek şekilde yapılandırılmakta, boş vakitlerinde olumsuz ortamlardan/sosyal çevreden ve bunların barındırdığı risklerden korunmaları ve toplum kaynaklarına erişim konusunda fırsat eşitliği sağlanmaktadır. Ayrıca ihtiyaç duyulan vakalarda 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu gereği danışmanlık, eğitim ve sağlık tedbiri alınabilmektir.
SED Hizmetine ihtiyaç duyan hanelere, doğrudan çocuklarımızın aile bütünlüğü içerisinde korunması, sağlıklı gelişimleri ve eğitim yaşantılarının desteklenmesi amacıyla Aile ve Sosyal Hizmet Bakanlığı tarafından çocuk odaklı sosyal ve finansal destek programı uygulanmaktadır. (Doğum ve Çoklu Doğum Yardımı (Doğum Yardımı kapsamında 2. ve 3. çocuklar için hiçbir koşul gerekmeksizin çocuklar 5 yaşını tamamlayıncaya kadar düzenli ödeme yapılır), Öksüz ve Yetim Yardımı, Asker Çocuğu Yardımı, Öğle Yemeği Yardımı, Engelli Yakını Aylığı, Şartlı Sağlık Yardımları (Sağlık ve Gebelik), Ücretsiz Ders Kitabı, Şartlı Eğitim Yardımları, Yabancılara Yönelik Şartlı Eğitim Yardımı (YŞEY), Engelli Öğrencilerin Ücretsiz Taşınması, Kur'an Kursu Destek Programı, Eğitim Yardımları Kapsamında Ulaşım Giderlerinin Karşılanmasına Yönelik Yardımlar, Öğrenci Barınma-Taşıma-Yemek Yardımı, Genel Sağlık Sigortası Prim Ödemeleri, Eğitim Materyali Yardımı)
Bakanlığımız suç mağduru olması, suça sürüklenmesi, madde bağımlısı olması ve refakatsiz olmaları nedeniyle hakkında koruma ve bakım kararı verilen çocukların kurum bakımından faydalanmalarını ve bu süreçte eğitim ve sağlık durumlarına ilişkin takiplerinin yapılarak alanında uzman meslek elemanlarından psikososyal destek almalarını sağlamaktadır.
Suç mağduru çocuk kavramı 5395 sayılı Kanun ile kurumsal hizmetlerimiz arasına girmiştir. Suç mağduru çocuk, korunmaya ihtiyacı olan çocuk kavramının içinde yer almakta olup 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununda korunma ihtiyacı olan çocuk "bedensel, zihinsel, ahlaki, sosyal ve duygusal gelişimi ile kişisel güvenliği tehlikede olan, ihmal veya istismar edilen ya da suç mağduru çocuk" şeklinde tanımlanmıştır.
Suça sürüklenmesi sebebiyle bakım tedbiri kararı verilen çocuklarımıza korunma, bakım ve psikososyal destek hizmeti vermek üzere Çocuk Evleri Sitelerimiz ihtisaslaştırılmıştır. Bu kuruluşlar, bahse konu çocukların olumsuz yaşam deneyimlerinden kaynaklanan travma ve/veya davranış bozukluklarını giderme amacıyla rehabilitasyon süreci tamamlanıncaya kadar geçici süre bakım ve korunmalarının sağlandığı, bu süreçte aile, yakın çevre ve toplum ile ilişkilerinin düzenlenmesine yönelik çalışmaların yürütüldüğü, kız ve erkek çocuklara yönelik ayrı ayrı yapılandırılan ev tipi sosyal hizmet kuruluşlarıdır.
Korunma ve bakım altında bulunan çocuklara ve ailelerine uygulanmak üzere Psikososyal Destek ve Müdahale Programı olan Anka Çocuk Destek Programı geliştirilerek uygulamaya konmuştur. Anka Çocuk Destek Programı ile çocukların bireysel farklılıkları ve ihtiyaçları dikkate alınarak olumsuz yaşam deneyimlerinden kaynaklanan travmanın en aza indirilmesi, olumlu tutum ve davranış değişikliği oluşturulması hedeflenmektedir.
Diğer taraftan Bakanlığımızca, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları (SYD) aracılığıyla başta 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu olmak üzere 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve diğer mevzuat hükümleri doğrultusunda çeşitli sosyal yardım programları yürütülmektedir. Yürütülmekte olan sosyal yardım programları düzenli ve süreli nitelikte olmak üzere aile yardımları, barınma ve gıda yardımları, engelli yaşlı yardımları, sağlık yardımları, eğitim yardımları ve proje destekleri olarak sınıflandırılmaktadır.
Bu kapsamda tematik ve kapsayıcı sosyal yardım programları aracılığıyla ihtiyaç sahibi vatandaşlarımız desteklenmekte olup Bakanlığımızca yürütülen sosyal yardım programlarına ilişkin detaylı bilgiler ve veriler Bakanlığımız internet sitesinden takip edilebilmektedir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan