İzmir'de MESEM kapsamında çalıştırılan öğrencilerin çalışma koşullarına ilişkin
Kaynak göster
İbrahim Akın (DEM Parti), 12 Mart 2025 tarihinde 7/25691 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 58 gün sonra, 9 Mayıs 2025).
İbrahim Akın (DEM Parti, İzmir). “İzmir'de MESEM kapsamında çalıştırılan öğrencilerin çalışma koşullarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/25691, 12 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25691-izmir-de-mesem-kapsaminda-calistirilan-ogrencilerin-calisma-kosullarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b88cf749-1f5e-4ee9-8652-01958f4148a9
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 58 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki soruların Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98"inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN İzmir Milletvekili
Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM,), 2016 yılına kadar varlığını sürdüren Çıraklık Eğitim Merkezleri'nin devamı niteliğindedir. 2016 ve 2021 yıllarında 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nda yapılan değişikliklerle MESEM"ler yaygın hale gelmiştir. Özellikle 2021- 2022 eğitim öğretim yılından itibaren, 81 organize sanayi bölgesinde MESEM"ler aracılığıyla öğrenci kayıtları hızla artırılmıştır. Bugün 500 binden fazla öğrenci bu programa devam etmektedir. MESEM'lere ortaokul mezunu herkes kayıt yaptırabilirken, 9., 10. ve 11. sınıf öğrencilerine asgari ücretin en az Y630'u, 12. sınıf öğrencilerine ise kalfa statüsü kazandıkları için asgari ücretin en az 9650'si ödenmektedir. Ancak bu ücretler işverenler tarafından değil, doğrudan genel bütçe tarafından karşılanmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bu sistem, öğrencileri eğitim süreçlerinden uzaklaştırarak erken yaşta ucuz iş gücü olarak piyasaya sürmekte ve çocuk işçiliğini meşrulaştırmaktadır. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi?nin verilerine göre, 2023 yılında en az 54, 2024 yılında ise en az 71 çocuk işçi hayatını kaybetmiştir. 2013-2024 yılları arasında yaşamını yitiren çocuk işçi sayısı ise en aZ 742 olarak kaydedilmiştir. Ayrıca, sadece geçtiğimiz yıl MESEM kapsamında çalışan 13 öğrenci iş cinayetlerinde hayatını kaybetmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı'nın sorumluluğunda yürütülen bu program, çocuklarımızı ciddi tehlikelerle karşı karşıya bırakmaktadır. İş yerlerinde güvenlik önlemlerinin yeterince denetlenmemesi, öğrencilerin haklarını aramalarının neredeyse imkânsız hale gelmesi ve bu sistemin çocuk istismarına açık bir yapı oluşturması kamuoyunda büyük endişe yaratmaktadır. Çocukların eğitim hakkı Anayasa ve uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınmışken, MESEM programı bu hakkın ihlaliyle eşdeğer bir noktaya gelmiştir.
Eğitim sisteminin temel amacı, çocukların nitelikli ve güvenli bir eğitim sürecinden geçirerek geleceğe hazırlamaktır. MESEM uygulamalarının çocuk işçiliğini yaygınlaştıran bir mekanizma haline gelmemesi için gerekli denetimlerin yapılması ve öğrenci haklarının korunması elzemdir.
SORULAR
1091
Bu bağlamda;
İzmir'de kaç MESEM bulunmaktadır ve bu merkezlerde toplam kaç öğrenci eğitim görmektedir?
İzmir'de MESEM kapsamında çalışan öğrencilerin sektörel dağılımı nedir? Hangi sektörlerde daha fazla öğrenci istihdam edilmektedir?
MESEM kapsamında çalışan öğrencilerin çalışma saatleri nasıl denetlenmektedir? Öğrencilerin fazla mesaiye zorlanmasını engelleyen mekanizmalar nelerdir? 2021-2024 yılları arasında İzmir'de MESEM kapsamında çalışan öğrencilerin iş kazasına uğrama oranı nedir? Bu kazalar sonucu hayatını kaybeden öğrenci sayısı kaçtır? Yaralanan öğrenci sayısı kaçtır?
MESEM öğrencilerine yönelik iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri düzenlenmekte midir? Bu eğitimlerin içeriği ve etkinliği nasıl değerlendirilmektedir?
MESEM öğrencilerinin maruz kaldığı mobbing, kötü muamele veya cinsel istismar vakalarına ilişkin Bakanlığınıza ulaşan herhangi bir şikâyet bulunmakta mıdır? Bu şikâyetler nasıl değerlendirilmiştir?
İzmir'de MESEM kapsamında çalışan öğrenciler için bağımsız bir şikâyet ve destek mekanizması bulunmakta mıdır? Öğrenciler çalışma koşullarıyla ilgili hangi kanallar üzerinden başvuru yapabilmektedir?
Öğrencilerin tatil dönemlerinde çalıştırılmalarını önlemek için herhangi bir takip mekanizması oluşturulmuş mudur?
Çocuk işçiliğini önlemek adına, İzmir'de MESEM"lerin denetim süreçleri nasıl yürütülmektedir? Bakanlığınızın bu konuda geliştirdiği yeni bir denetim modeli var mıdır?
Aileler, çocuklarının çalıştığı iş yerleri ve çalışma koşulları hakkında bilgilendirilmekte midir? Ailelerin çocuklarının güvenliği ve eğitimi konusunda bilinçlendirilmesi için hangi çalışmalar yapılmaktadır?
MESEM öğrencilerinin, eğitimleriyle ilgisi olmayan ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılmasına yönelik herhangi bir inceleme veya yaptırım uygulanmış mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
N N VSA63 64133 İlgi :a)26/02/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1588682 sayılı yazınız. ,
b) 04/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1591763 sayılı yazınız. İ77f937. Ge 12.
c) 18/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1600185 sayılı yazınız.
ç) 24/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1602858 sayılı yazınız. M7 295 0S —2SğŞ d)24/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1602995 sayılı yazınız. o Ay 137
e) 26/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1603709 sayılı yazınız. DE ? 27/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1605457 sayılı yazınız. A/7618) Ni 24140
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e-f)"de kayıtlı yazıyla iletilen Bitlis Milletvekili Hüseyin OLAN'ın 7/24241, Balıkesir Milletvekili Serkan SARI'nın 7/24536, Mardin Milletvekili Beritan GÜNEŞ ALTIN"ın 7/25199, İzmir Milletvekili İbrahim AKIN'ın 7/25691, Ankara Milletvekili Mesut DOĞAN"'ın 7/25783, Diyarbakır Milletvekili M. Sezgin TANRIKULU"nun 7/25932, Hatay Milletvekili Nermin YILDIRIM KARA'"nın 7/25935, İstanbul Milletvekili A. Sibel YANIKÖMEROĞLU'nun 7/25936, Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/25937, Gaziantep Milletvekili Sevda KARACA"nın 7/26109 ve Bitlis Milletvekili Semra ÇAĞLAR GÖKALP'in 7/26110 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
Yu EKİN Milli E$itim Bakanı
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI OD Strateji Geliştirme Başkanlığı ho4 G0 sizin SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
İzmir ilinde 11 mesleki eğitim merkezi bulunmakta olup mesleki eğitim merkezi programında toplam 13.498 öğrenci eğitim görmektedir. Mesleki eğitim merkezi programında öğrenciler 28 farklı meslek alanında öğrenim görmekte olup en fazla öğrencisi olan ilk beş alan olan güzellik ve saç bakım hizmetleri alanında 3350, motorlu araçlar teknolojisi alanında 3176, makine teknolojisi alanında 2193, yiyecek içecek hizmetleri alanında 1539, elektrik-elektronik teknolojisi alanında 1245 öğrenci eğitim görmektedir.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre öğrencilere mesleki eğitim yaptırmak için iş yerinde usta öğretici bulunması şarttır. Öğrenciler, usta öğretici gözetiminde ve bir program dâhilinde işletmede beceri eğitimi alırlar. Öğrencilerin işletmede aldıkları beceri eğitimlerinin müfredata ve mevzuata uygunluğu, görevlendirilen koordinatör öğretmenler tarafından düzenli olarak kontrol edilmektedir. Mesleki eğitim merkezi programının haftalık ders çizelgesinde işletmede beceri eğitimi haftalık 32 saat olarak yer almakta olup haftada dört gün işletmede beceri eğitimi yapılmaktadır. Öğrencilerin beceri eğitimleri günde $ saattir. İşletmede beceri eğitimi, öğrenci veya yasal temsilcisi, işletme ve okul müdürlüğü arasında yapılan sözleşme esaslarına göre yapılmakta olup bu sözleşme esaslarına uyulmaması durumunda sözleşme feshi ve işletme değişimi söz konusu olmaktadır. İşletmede beceri eğitimi kapsamında öğrencilerin fazla sürelerle çalışması söz konusu olmamaktadır.
2023 yılından 26.03.2025 tarihine kadar olan süreler arasında İzmir ilinde üç öğrencinin hafif yaralanmalı iş kazası geçirdiği tespit edilmiştir.
İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin işletmelerde mesleki eğitim/staj faaliyetlerinde iş sağlığı ve güvenliği hususunda gerekli tedbirlerin alınması amacıyla Bakanlığımız 02.02.2024 tarihli Mesleki Eğitimde İş Sağlığı ve Güvenliği konulu ve 2024/36 sayılı Genelge'si yürürlüğe girmiş olup okulların ve işletmelerin öğrencilere yönelik iş sağlığı ve güvenliği konusunda vermesi gereken eğitimler ile alması gereken tedbirler ve okullarda öğrencilere yönelik yapılacak bilgilendirmeler Genelgede yer almıştır. Genelge kapsamında her bir öğrenci işletmede beceri eğitimine gitmeden önce iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri konusunda eğitim almaktadır. Diğer yandan mesleki ve teknik eğitim programlarında yer alan tüm kazanımlar iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini içerecek şekilde düzenlenmiştir. Bu doğrultuda okulda yapılan uygulamalı eğitimler sırasında alana özgü olarak öğretmenlerce öğrencilere iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine ilişkin kazanımlar aktarılmaktadır.
Mesleki eğitim merkezi öğrencilerine yönelik kötü muamele konusunda Bakanlığımıza ulaşan bir şikâyet olmamakla birlikte bu ve benzeri işletmelerde yaşanan olumsuz durumların tespit edilmesi veya şikâyet olması durumunda idari inceleme ve soruşturma mekanizmaları çalıştırılmakta, öğrencinin menfaati ve haklarının korunması konusunda her türlü tedbir valilikler düzeyinde alınmaktadır.
Bakanlığımız iletişim merkezi MEBİM ve CİMER kanallarıyla şikâyet ve destek konularında çözüm sunulmaktadır. Ayrıca öğrenciler işletmede beceri eğitimi yaptıkları sürece kayıtlı oldukları okul yönetimine, koordinatör öğretmenlerine yaşadıkları her türlü problemin çözülmesi konusunda başvuru ve talepte bulunabilmekte ve gereken tedbirler okul müdürlüğünden başlamak üzere gerekli tüm ilgililerce takip edilmektedir. asla MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI (O süz Strateji Geliştirme Başkanlığı ho G0 sizin
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve ilgili mevzuat uyarınca mesleki eğitim merkezi programı öğrencileri beceri eğitimlerini işletmelerde yapmak zorundadır. Uygulama eğitimi sırasında öğrencilerin her yıl için 1 ay ücretli 1 ay ücretsiz izin hakkı bulunakta ve bu izinlerini yaz tatillerinde kullanabilmektedirler. İşletmelerde tutulan devamsızlık takip formu aracılığıyla öğrencilerin devam durumu takip edilmektedir.
Mesleki ve teknik eğitim 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu uyarınca teorik ve uygulamalı olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Kanun'a göre öğrencilerin beceri eğitimlerini işletmelerde almaları esastır. Öğrencilerin mesleki bilgi ve becerilerini geliştirerek istihdama hazırlanmaları amacıyla işletmelerde yapılan bu beceri eğitimleri mesleki ve teknik ortaöğretim programlarının ayrılmaz bir parçasını oluşturmaktadır. İşletmelerde yapılan beceri eğitimleri işletmelerde görevli ve iş pedagojisi eğitimi almış usta öğrenciler nezaretinde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolü altında işletme, okul ve öğrenci arasında yapılan işletmelerde beceri eğitimi/staj sözleşmesine dayalı olarak yapılmaktadır. İşletmelerde yapılan söz konusu beceri eğitimleri mesleki eğitimin ayrılmaz bir parçası olarak ulusal mevzuata ve uluslararası sözleşmelerde belirtilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilmektedir. Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 138 No.lu Asgari Yaş Sözleşmesinin 6'ncı maddesi asgari yaşa ilişkin hükümlerin mesleki eğitimin ayrılmaz bir parçası olan işlerde uygulanmayacağını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda öğrencilerin mesleki eğitim kapsamında işletmelerde bulunması ve burada beceri eğitimi almaları çocuk işçiliği kapsamında değerlendirilmemektedir. Öğrencilerin işletmede aldıkları beceri eğitimlerinin müfredata ve mevzuata uygunluğu, görevlendirilen koordinatör öğretmenler tarafından düzenli olarak kontrol öğrenci velileri öğrencilerin güvenliği ve eğitimi konusunda bilgilendirilmektedirler.
Mesleki eğitim merkezi programı kapsamına alınacak meslekler Mesleki Eğitim Kurulunun görüşü doğrultusunda Bakanlığımızca belirlenmektedir. Öğrenciler okulda kayıtlı oldukları ve mesleki eğitimini aldıkları alanın müfredatına uygun işler üzerinde beceri eğitimlerini sürdürmek durumundadır. Öğrencilerin işletmede aldıkları beceri eğitimlerinin müfredata ve mevzuata uygunluğu, görevlendirilen koordinatör öğretmenler tarafından düzenli olarak kontrol edilmektedir. Öğrencilerin bu koşullara uygun olmayan durumlarla karşılaşması ve bu durumun şikâyet ya da tespit edilmesi durumunda sözleşmesinden doğan hakları güvence altında olup gerekli tedbirler okul yönetimlerince alınmaktadır.