MESEM kapsamında çalıştırılan öğrencilere ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 56 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 42 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mesleki Eğitim Merkezi Programı MESEM kapsamında çocukla / ful "sıralarından koparılarak işyerlerine yönlendirildiği, bu kapsamda çocuk işçiliğini a gınlaştığı, uzun ve ağır çalışma süreleri ile iş sağlığı ve güvenliği koşullarının yetersizliği nddniyle çok sayıda iş kazası, ağır yaralanma ve ölüm yaşandığı kamuoyuna yansımaktadır.
Bakanlığınız açıklamalarında MESEM kapsamındaki öğrenci sayısının her yıl arttığı ifade edilmekte, buna karşın bu çocukların uğradığı iş kazalarına, yaralanmalara, kalıcı sakatlıklara ve ölümlere ilişkin ayrıntılı veriler kamuoyu ile paylaşılmamaktadır. 2023 yılına kadar meydana gelen olayların yanı sıra 2024 ve 2025 yıllarında da MESEM kapsamındaki çocuk ölümlerinin ve kazalarının devam ettiği basına ve raporlara yansımıştır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Öte yandan Türkiye'nin taraf olduğu Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, BM Ekonomik Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi ve ILO'nun çocuk işçiliğine ilişkin sözleşmeleri devlete açık yükümlülükler getirmekte, Anayasanın 41, 42 ve 50. maddeleri çocukların korunması, eğitim hakkı ve çalışma şartları konusunda devlete sorumluluk yüklemektedir. Buna rağmen MESEM uygulamasının çocukları ucuz iş gücü haline getirdiği, eğitim hakkını fiilen zayıflattığı ve ağır risk içeren işkollarında istihdama yol açtığı yönündeki iddialar, 2025 yılına gelinmiş olmasına rağmen tatmin edici biçimde yanıtlanmamıştır.
Bu çerçevede MESEM"in başlangıcından 31.12.2023 tarihine kadar olan tüm dönem ile 2024 yılı ve önerge tarihine kadar olan 2025 yılına ilişkin verilerin ayrı ayrı ortaya konulması, hem kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi hem de çocukların yaşam ve eğitim hakkının korunması açısından zorunludur.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile 4857 sayılı İş Kanunu, çocuk ve genç işçilerin yalnızca belirli yaş, süre ve işkollarında çalıştırılmasına izin vermekte; eğitim hakkının önceliğini güvence altına almaktadır. MESEM uygulamasının fiiliyatta bu sınırları aşarak çocukları ağır ve tehlikeli işlere yönlendirdiği iddiaları, ilgili mevzuatın hem lafzı hem de amacıyla çelişen bir tablo ortaya koymaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
MESEM uygulamasının başladığı tarihten itibaren, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yılları sonu itibarıyla ve 2025 yılı için önerge tarihine kadar ayrı ayrı olmak üzere MESEM?e kayıtlı toplam öğrenci sayısı kaçtır? Bu öğrencilerin yaş gruplarına 14 yaş altı, 14— 15, 16-17, 18 ve üzeri ile cinsiyetlerine göre dağılımı nasıldır?
Aynı dönemler itibarıyla MESEM kapsamındaki öğrencilerden fiilen işyerlerinde çalıştırılanların sayısı kaçtır? Bu öğrencilerin il, ilçe ve sektör bazında inşaat, metal, maden, tekstil, gıda, lojistik, hizmet vb. dağılımı nedir?
MESEM kapsamındaki öğrencilerin 2019'dan önerge tarihine kadar Geçirdiği toplam iş kazası sayısı, Hafif yaralanma, Ağır yaralanma, Uzuv kaybı veya kalıcı sakatlık, Ölüm vakalarının sayısı kaçtır ? Bu veriler 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yılları için yıllar itibarıyla ve 2025 yılı için önerge tarihine kadar ayrı ayrı olmak üzere illere, yaş gruplarına ve işkollarına göre nasıl dağılmaktadır ?
MESEM kapsamında hayatını kaybeden çocukların her bir yılı ayrı ayrı göstermek suretiyle Kaçı kız, kaçı erkektir ? Kaçı 18 yaş altındadır? Hangi illerde ve hangi işyerlerinde ölmüşlerdir? Ölüm nedenleri trafik kazası, servis kazası, makineye sıkışma, yüksekten düşme, elektrik çarpması, patlama, boğulma vb başlıklar itibarıyla nasıl dağılmaktadır?
MESEM kapsamında ağır yaralanma ve kalıcı sakatlık yaşayan çocukların 2019'dan bu yana yıllar itibarıyla sayısı kaçtır? Bu çocukların yaralanma türleri uzuv kaybı, felç, ağır kırık, yanık, görme kaybı vb. nasıl dağılmaktadır? Bu çocuklara yönelik rehabilitasyon, psikolojik destek, eğitim telafisi ve mesleki yeniden yönlendirme programları Bakanlığınız tarafından yürütülmekte midir? Yürütülüyorsa kapsamı nedir?
MESEM öğrencilerinin çalıştığı işyerlerinde 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında ve 2025 yılı için önerge tarihine kadar Kaç iş sağlığı ve güvenliği denetimi yapılmıştır? Kaç işyerinde mevzuata aykırılık tespit edilmiştir? Bu işyerlerine uygulanan idari para cezası, faaliyetten men veya kapatma kararı sayısı kaçtır? Bu denetimlerin sonuçları kamuoyu ile paylaşılmış mıdır? Paylaşılmadıysa gerekçesi nedir?
2019'dan önerge tarihine kadar MESEM kapsamındaki ölüm ve ağır yaralanma vakaları nedeniyle Bakanlığınızca kaç idari soruşturma açılmıştır? Bu soruşturmalar sonucunda görev ihmali tespit edilen kaç kamu görevlisine hangi disiplin cezaları verilmiştir? Hakkında ceza soruşturması yürütülen kamu görevlisi var mıdır?
MESEM uygulamasına ilişkin olarak 2019-2023 ve 2024 yılları için ayrı ayrı, 2025 yılı için ise önerge tarihine kadar olmak üzere Bakanlığınızca hazırlanmış bir risk analizi veya etki analizi raporu var mıdır? Varsa bu raporlarda çocuk işçiliği, iş kazası riskleri ve eğitimden kopma oranları hakkında hangi tespitlere yer verilmiştir? Bu raporlar kamuoyu ile neden paylaşılmamaktadır?
MESEM'e kayıtlı öğrencilerden 2019-2023 ve 2024 yıllarında ve 2025 yılı önerge tarihine kadar Programa hiç başlamayan, İş kazası veya başka nedenlerle programdan ayrılan, Okulu tamamen bırakan çocuk sayısı kaçtır? Bu çocuklardan kaçı örgün eğitime geri döndürülmüştür?
o 2019'dan bu yana MESEM kapsamındaki ölüm ve ağır yaralanma vakaları nedeniyle aileler tarafından Bakanlığınız veya devlete karşı açılan tazminat davalarının sayısı kaçtır? Bu davalardan sonuçlananlarda Bakanlığınız aleyhine hükmedilen toplam tazminat tutarı ne kadardır? Devletin hizmet kusurunun yargı kararlarıyla tespit edildiği dosya sayısı nedir?
O MESEM uygulamasının Türkiye'nin taraf olduğu Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, BM Ekonomik Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi ve ILO'nun çocuk işçiliğine ilişkin sözleşmeleri ile uyumu konusunda Bakanlığınız tarafından hazırlanmış bir uyum raporu veya eylem planı bulunmakta mıdır? Bulunuyor ise bu belgeleri kamuoyu ile paylaşmayı düşünmekte misiniz?
(o 2019'dan önerge tarihine kadar MESEM kapsamında meydana gelen ölüm ve ağır yaralanma vakaları, çocuk işçiliği iddiaları ve eğitim hakkı ihlalleri karşısında, Milli Eğitim Bakanı sıfatıyla şahsınızın veya Bakanlığınızın kamuoyuna yönelik bir özür açıklaması yapmayı düşünüp düşünmediği hususunda görüşünüz nedir? Mevcut tablo karşısında MESEM uygulamasını durdurmayı, köklü biçimde revize etmeyi veya çocukların tam zamanlı okulda kalacağı alternatif bir model geliştirmeyi planlıyor musunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
1 53629-2/ 3265!
Bakanlığımıza İlgi"de kayıtlı yazıyla iletilen Şanlıurfa Milletvekili Mahmut TANAL"'ın 7137618, İstanbul Milletvekili Turan Taşkın ÖZER'in 7/37619, 7/37620, 7/37621, 7/37622, 737623, 7137624, 7137626, 7137627, 7/37639 ve 7/37631 ile Hatay Milletvekili Nermin Yıldırım KARA'nın 737629 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
Milli Eğitim Bakanı Ek: Bilgi (4 Sayfa)
Elektronik Ağ: www.meb.gov.tr Faks: (0312)418 7539
GR > o TC. e du Da MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI (00 sözi N İğ 5 EN Strateji Geliştirme Başkanlığı Od sizi
• Na e 7 RO
• 2131018 YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
MESEM programı, örnekleri farklı ülkelerde de bulunan iş yeri tabanlı mesleki eğitim programı olarak örgün eğitim kapsamındadır. Öğrenciler teorik eğitimlerini okulda, pratik eğitimlerini ise işletmelerde usta öğretici gözetiminde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolünde belirli bir program dâhilinde almaktadırlar. Bu programda öğrencilerin işletmelerde yaptıkları beceri eğitiminin süresi haftalık 32 saat (haftanın 4 günü) olarak uygulanmaktadır. Bu programda isteyen öğrenciler eğitim süresi boyunca fark derslerini de tamamlayarak mezun olduklarında ustalık belgesi yanında ortaöğretim diploması almakta ve yükseköğrenimlerine devam edebilmektedirler.
Mesleki eğitim yapılacak işletmelerin eğitim uygulamaları yönüyle uygun olup olmadığı, il ve ilçelerde oluşturulan işletme belirleme komisyonları aracılığıyla tespit edilmektedir. İşletmelerin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki yükümlülükleri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilgili mevzuatıyla düzenlenmiş olup bu kapsamdaki denetim yetkisi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı uhdesindedir.
İşletmelerde eğitim gören öğrencilerin iş sağlığı ve güvenliğini korumak ve güçlendirmek amacıyla 02 Şubat 2024 tarihinde "Mesleki Eğitimde İş Sağlığı ve Güvenliği" konulu 2024/36 sayılı Genelge yayımlanmıştır. Genelge kapsamında işletme denetimlerinin artırılması, işletmelerin uygunluğunun iş güveliği uzmanlarının desteğiyle değerlendirilmesi, uygun olmayan işletmelere beceri eğitimi için öğrenci gönderilmemesi, işletmelerin öğrencinin eğitiminden sorumlu usta öğretici bulundurması, öğrencilere iş sağlığı güvenliği bilincinin kazandırılması için gerekli seminerlerin verilmesi hususlarında kapsamlı kurallar getirilmiştir. İşletmelerde öğrencilerin maruz kaldıkları iş kazalarının önlenmesi amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile iş birliğinde çalışmalar yürütülmekte, Bakanlığımız taşra teşkilatında konuyla ilgili kişilere iş sağlığı ve güvenliği konularında eğitimler verilmekte ve bilinçlendirme faaliyetleri yürütülmektedir. Genelge'nin yayımlanmasını müteakip 2024 yılı sonu itibarıyla 253.940 işletme incelenmiş, 23.252 uygunsuz işletmeyle sözleşme sonlandırılmış ve 2025 yılında da uygunsuz işletmelerle yeni sözleşme yapılmamıştır.
Mesleki eğitim merkezi öğrencileri Bakanlıkça belirlenmiş olan meslek alanlarında eğitim almaktadırlar. Öğrencilerin işletmelerde yaptıkları mesleki eğitim uygulamaları öğretim programının bir parçasını oluşturmakta ve bu beceri eğitimleri işletmelerde görevli ve iş pedagojisi eğitimi almış usta öğreticiler nezaretinde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolü altında işletme, okul ve öğrenci ve veli arasında yapılan işletmelerde beceri eğitimi/Staj sözleşmesine dayalı olarak yapılmaktadır. İşletmelerde yapılan beceri eğitimleri mesleki eğitimin tamamlayıcısı olarak ulusal mevzuata ve uluslararası sözleşmelerde belirtilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilmektedir. Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 138 No'lu Asgari Yaş Sözleşmesinin 6'ncı maddesi asgari yaşa ilişkin hükümlerin mesleki eğitimin ayrılmaz bir parçası olan işlerde uygulanmayacağını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda öğrencilerin mesleki eğitim kapsamında işletmelerde bulunması ve burada beceri eğitimi almaları çocuk işçiliği kapsamında değerlendirilmemektedir.
Soru önergesinde Resmi İstatistik Programı kapsamında talep edilen veriler; Bakanlığımızın "https://sgb.meb.gov.tr/www/resmi-istatistikler/icerik/64" internet adresinde yayımlanan Milli Eğitim İstatistikleri Örgün Eğitim adlı yayında yer alan "2.10 Ortaöğretim
A W A MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 100 EĞİTİMİN LEE * .. . Ni YÜZYILI e e Strateji Geliştirme Başkanlığı ho4
Sadi kurumlarında okul türlerine göre okul, öğrenci, öğretmen ve derslik sayısı" başlıklı tabloda mevcuttur. Geçmişe dönük verilere aynı internet adresi üzerinden ulaşılabilmektedir.
MESEM Programı kapsamında 31.12.2025 tarihi itibarıyla 10'u ölümlü 2.068 kaza meydana gelmiş, bu kazalarda öğrencilerin 9096,1'i ya ayakta tedavi edilmiş ya da tedaviye ihtiyaç duyulmamıştır.