Aspartam kullanımına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 124 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98 ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. Maddeleri uyarınca T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. NN
Saygılarımla. 10.03.2025
Ömer Fethi Gürer
Gerekçenin tamamını göster (9 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Aspartam (E951 kodu ile bilinen) gıda ve içecek ürünlerinde kullanılan, şekere göre yaklaşık 200 kat daha tatlı ve düşük kalorili yapay bir tatlandırıcıdır. Diyet içecekler, sakızlar ve benzeri ürünler dahil olmak üzere dünyada 6.000'den fazla ürün içeriğinde yer aldığı ifade edilmektedir. Gelişmiş ülkelerde, aspartamın insan sağlığına olumsuz etkileri olup olmadığı bilim insanları arasında ciddi tartışmalara konu olabilmektedir.
Ülkemizde aspartam kullanımına izin verilen ürün sayısı nedir?
Aspartamın insan sağlığına olumsuz yansıması olup olmadığına yönelik yapılmış araştırma veya inceleme çalışmalarının nelerdir?
Bu çalışmalar hangi kurunlar tarafından gerçekleştirilmiştir?
Bu çalışmaların sonucunda elde edilen veriler nelerdir?
Aspartamın ülkemizdeki tüketim miktarının ne düzeydedir?
Aspartam hangi ülkelerden ithal edilmektedir?
Ülkemize ithal edilen ürünler arasında kaç tanesinde aspartam tespit edilmeştir? Aspartamın yasaklanması yönünde herhangi bir çalışma veya girişim olup bulunmakta mıdır?
PAYU PP
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Gıda katkı maddesi ile ilgili düzenlemelere Avrupa Birliği'nin ilgili tüzüğüyle büyük ölçüde uyumlu olan "Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği'nde yer verilmiştir. Bahse konu yönetmelik kapsamında katkı maddelerinin gıdalarda kullanımına izin verilmesi için öncelikle sağlık açısından olası risklerinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Risk değerlendirme aşamasını takiben katkı maddesi güvenilir bulunması halinde izin verilen gıda katkı maddeleri listesine eklenir. Mevzuatımızda yer alan tüm katkı maddelerinin risk değerlendirmesi EFSA tarafından gerçekleştirildikten sonra listeye eklenmektedir.
Gıda katkı maddelerinde Aspartam kullanımı izinli olduğu gıdalar adlarına göre değil ait oldukları kategorilere göre sınıflandırılmıştır. Aromalandırılmış fermente süt ürünleri, yenilebilir buzlar ve dondurma, işlenmiş meyve ve sebzeler, şekerlemeler, sakız, kahvaltılık tahıllar, hafif fırıncılık ürünleri, sofralık tatlandırıcılar, çorbalar, soslar, özel beslenme amaçlı gıdalar, aromalı içecekler, alkollü içkiler, tüketime hazır atıştırmalıklar, tatlılar ve takviye edici gıdalar gibi birçok kategoride yer alan gıdaların bileşiminde farklı limitlerde kullanımına izin verilmektedir.
Avrupa Birliği mevzuatında ve Codex Alimentarius standartlarında, E 951 Aspartam ve parçalanma ürünleri, kapsamlı güvenlik değerlendirmelerinin ardından güvenli bulunmuştur. Avrupa Birliği"nde, 2009 tarihinden önce kullanımına izin verilen tüm gıda katkı maddelerinin Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) tarafından yeniden güvenlik değerlendirmesi yapılmıştır. Bu kapsamda Aspartam, 2013 yılında EFSA tarafından tamamen yeniden değerlendirilen ilk gıda katkı maddelerinden biri olmuş ve güvenilir olduğu teyit edilmiştir.
FAO /WHO Gıda Katkı Maddeleri Ortak Uzman Komitesi'nin (JECFA) tarafından yapılan önceki değerlendirmelerde, hayvanlarda kronik toksisiteye dayalı olarak kilogram vücut ağırlığı başına günde 40 mg'lık bir Kabul Edilebilir Günlük Alım Miktarı (Acceptable Daily Intake) (ADI) değeri belirlenmiştir. ADI, insanların yaşamları boyunca sağlık açısından kayda değer bir risk oluşturmadan günlük olarak tüketebilecekleri madde miktarı genel nüfus için (bebekler, çocuklar, hamileler dahil) koruyucu olarak kabul edilmiştir.
Uluslararası İçecek Dernekleri Konseyi'nin talebiyle JECFA tarafından Aspartam ile ilgili yeniden güvenilirlik değerlendirmesi yapılmış ve 2023 yılında tamamlanan değerlendirmede Aspartam'ın kanserojen olduğuna dair herhangi bir sonuca ulaşılmamıştır.
Bakanlığımız EFSA ve JECFA dahil uluslararası risk değerlendirme otoritelerinin çalışmalarını takip etmektedir. İhtiyaç duyulması halinde ülkemiz verileri kullanılarak risk değerlendirme çalışmaları yürütülmekte ve ilgili birimlerimiz aracılığıyla mevzuat güncellemeleri yapılmaktadır.
Yapılan resmi kontroller sonucunda, ülkemiz mevzuatına uygun olmayan ürünlerin ülkemize girişine (piyasaya arzına) izin verilmemektedir.
Dış ticarete ilişkin veriler TÜİK'in kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan