İzmir'in Gaziemir ilçesindeki bir kurşun fabrikasında bulunan nükleer atıkların bertaraf sürecine ilişkin
Kaynak göster
Sevda Erdan Kılıç (CHP), 18 Mart 2025 tarihinde 7/25772 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 55 gün sonra, 12 Mayıs 2025).
Sevda Erdan Kılıç (CHP, İzmir). “İzmir'in Gaziemir ilçesindeki bir kurşun fabrikasında bulunan nükleer atıkların bertaraf sürecine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/25772, 18 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25772-izmir-in-gaziemir-ilcesindeki-bir-kursun-fabrikasinda-bulunan-nukleer-atiklarin-bertaraf-s (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7fae70e8-fff6-408c-ad61-0195ad32fba1
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 55 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İ Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98'inci TBMM, İçtüzüğünün 96'ncı Maddeleri gereğince Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Sevda ERDAN KILIÇ İzmir Milletvekili
İzmir'in merkez ilçelerinden Gaziemir'de Emrez ve Aktepe mahalleleri arasında bulunan eski kurşun fabrikasındaki nükleer atıklar 2007 yılından bu yana bilinmesine rağmen bugüne kadar temizlenebilmiş değildir.
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Nükleer Düzenleme Kurulu, TENMAK ve İzmir Çevre Müdürlüğü katılımı ile oluşturulan Komisyon gözetiminde 23 Temmuz 2024 tarihinde, temizlik çalışmaları başlatılmıştır.
Ancak, 5 Mart 2025 tarihinde, Nükleer Düzenleme Kurulu tarafından atıkların temizlenmesi işinin verildiği firmanın atıkları kamyonlarla Torbalı?daki boş bir araziye taşıdığı ortaya çıkmıştır. Bu olay İzmir Büyükşehir Belediyesi ekiplerinin, takibi sayesinde tespit edilmiştir. Büyükşehir Belediyesi İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü'ne konuyu yazıyla bildirerek, sorumlular hakkında gerekli yaptırımların uygulanmasını istemiştir.
Her ne kadar Bakanlık tarafından 2 hafriyat nakliyat şirketine toplam 11 milyon 218 bin
356 TI'lik ceza uygulanmışsa da nükleer atıkların bertarafı ve taşınma sürecine ilişkin olarak gerek çevre örgütlerinin gerekse de bölge halkının kaygıları giderilmiş değildir.
Nükleer atıkların bertarafı ve taşınma süreci ile ilgili olarak şeffaf bir politika izlenmesi gerekmektedir.
Bu kapsamda,
SORULAR
İzmir'in merkez ilçelerinden Gaziemir'de Emrez ve Aktepe mahalleleri arasında bulunan eski kurşun fabrikasındaki atıkların temizlenme işlemleri ile ilgili olarak hangi çalışmalar yapılmıştır?
Son olarak Nükleer Düzenleme Kurulu tarafından atıkların temizlenmesi işinin verildiği firmanın atıkları kamyonlarla Torbalı'daki boş bir araziye taşıdığı ortaya çıkmıştır. Söz konusu firma hangi firmadır? Bu firmaya atıkların temizlenmesi işi hangi şartlarda verilmiştir? Firma hakkında hangi işlemler yapılmıştır? Temizlik işi söz konusu firmadan alınmış mıdır?
Söz konusu firmaya ilişkin, atık temizleme işi verildiğinden bu yana hangi denetimler ve kontroller yapılmıştır? Konuyla ilgili sorumlu birimler Nükleer Denetleme Kurulu ve TENMAK hakkında bir işlem yapılmış mıdır?
Temizlik işine ilişkin yeni bir ihale yapılacak mıdır? Yeni ihale hangi şartlarda yapılacaktır?
Bölge halkı, çevre örgütleri ve hukukçular, sürecin şeffaf yürütülmesi talebinde bulunmaktadır. İhale ve temizlik süreçlerinin şeffaf yürütülmesi adına Bakanlık kamuoyuna bilgilendirme yapacak mı?
Gaziemir'de son yapılan radyasyon ölçümü değer sonuçları nelerdir? Torbalı'da radyasyon ölçümü yapılacak mıdır?
İzmir'in merkez ilçelerinden Gaziemir'de Emrez ve Aktepe mahalleleri arasında bulunan eski kurşun fabrikasındaki nükleer atıkların nasıl ve nereden getirildiği tespit edilmiş midir? Bu bilgiyi kamuoyu ile paylaşabilir misiniz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
/ DÖNEM | ESASNO . 283 |! 7psm
"Radyoaktif Kirliliğe Maruz Kalmış Alanların Çevresel İyileştirme F aaliyetlerinin Yetkilendirilmesine İlişkin Yönetmelik" (Yönetmelik) kapsamında mezkur alanın çevresel iyileştirme faaliyetlerini yürütmek üzere 2022 yılında EKOVAR şirketine NDK tarafından yetki verilmiş ve şirket tarafından alanda çevresel iyileştirme faaliyetlerine 2024 yılı Temmuz ayında başlanmıştır. Bu çerçevede yürütülen çalışmalar devam etmekte olup, yaklaşık 3 ton kontamine toprak içeren radyoaktif atık Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu'na (TENMAK) teslim edilmiştir.
Alanda yapılan ölçüm sonuçlarına göre radyoaktivite tespit edilmeyen toprak malzemeden TENMAK'a numuneler gönderilmekte olup, yapılan ölçüm ve analizler sonucu radyoaktif olmadığı kesinleşen atıklar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisans verilen firmalara sevk edilmektedir.
7381 sayılı Kanunun 9'uncu maddesinin sekizinci fıkrası; "Bu Kanun kapsamı dışında yürütülen bir Jaaliyet sonucunda radyoaktif kirliliğe maruz kalmış alanların çevresel iyileştirmesine ilişkin iş ve işlemler Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından Kurum ile iş birliği yapılarak yürütülür. Bu alanlarda ortaya çıkan radyoaktif atıkların yönetimi TENMAK tarafından yapılır. " hükmünü amirdir. Bu çerçevede NDK, ilgili hüküm gereği sürece ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile iş birliği yapmakta olup, 7381 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan mezkur Yönetmelik kapsamında yetkilendirme ve ilgili mevzuata göre denetim faaliyetlerini yürütmektedir. Bu kapsamda konuya ilişkin halihazırda 7 adet yerinde inceleme/denetim faaliyeti gerçekleştirilmiştir.
Radyoaktif kirliliğe maruz kalmış alanların çevresel iyileştirme faaliyetlerinin yetkilendirilmesi hususu ihale süreciyle gerçekleştirilmemekte olup, söz konusu faaliyet Yönetmelik kapsamında Nükleer Düzenleme Kurulu'nun kararı ile gerçekleştirilmektedir.
Sürecin şeffaf yürütülmesi ve kamuoyunun bilgilendirilmesi adına çeşitli kurum/kuruluş ve sivil toplum kuruluşları (STK) tarafından iletilen sorular/CİMER başvuruları/bilgi edinme başvuruları 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında cevaplanmaktadır.
Radyasyon ölçümleri ile ilgili olarak; EKOVAR Çevre Grup Geri Dönüşüm Atık Depolama İnş. Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. (EKOVAR) şirketi tarafından alan yüzeyinde radyasyon ölçümü yapılarak ölçüm sonuçları Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK)'na sunulmuştur. Bununla birlikte 2012 yılında adı geçen fabrika sahasının girişine Radyasyon İzleme ve Uyarı Sistemi ağının bir istasyonu kurulmuş ve 7 gün 24 saat esasına göre otomatik olarak yapılan ölçüm sonuçları da NDK'nın resmi internet sitesinden yayımlanmıştır.
İzmir ili, Gaziemir ilçesi, Emrez Mahallesinde bulunan bir kurşun döküm fabrikası, hurda akülerden külçe kurşun üretmek üzere Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan aldığı lisansla bölgede faaliyette bulunmuştur. Söz konusu tesis, nükleer tesis veya radyasyon tesisi olmadığı için tesis bünyesinde herhangi bir radyoaktif kaynak kullanılmamıştır.
Alanda bulunan radyoaktif atıklar dışındaki diğer atıkların yönetimine ilişkin iş ve işlemler ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı uhdesinde yürütülmektedir.
Bu çerçevede Önergede yer alan ve diğer bakanlıkların görev alanına giren diğer hususlara ilişkin bilgilerin ilgili kurum/kuruluşlardan alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.
Alparsla BAYRAKTARBakan