Çöp ithalatına ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI

SORULAR

Türkiye, Avrupa İstatistik Ofisi (EUROSTAT) 2023 verilerine göre, 12,2 milyon ton ithalat hacmiyle Avrupa Birliği'nin çöp ihracatında en büyük ortağı olarak öne çıkmaktadır. Bu miktar, ikinci sıradaki Hindistan'ın 5,2 milyon tonluk ithalatının iki katından fazladır.

İthal edilen bu atıkların büyük bir kısmı, geri dönüşüm süreçlerine dahil edilmeden doğrudan gömülmekte, yakılmakta veya çevreye bırakılmakta; bu durum, ekosisteme zarar verip insan sağlığını olumsuz etkilediği gibi, geleceğimizi de tehdit etmektedir.

Bu bağlamda;

1. Tüm bunlar göz önünde bulundurulduğunda, neden çöp ithalatına gerek duyulmaktadır?

2. Son 5 yılda ithal edilen atıklar türlerine göre oransal olarak nasıl bir dağılım göstermektedir?

3. Son 5 yılda ithal edilen atıkların işlenme ve geri dönüştürme oranı nedir? Geri dönüştürülemeyen atıklar için hangi süreçler uygulanmaktadır?

4. İthal edilen bu atıkların geri dönüşümü için ülkemizdeki mevcut tesisler ve altyapı yeterli midir?

5. Plastik atıkların imhası sırasında çevre ve halk sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri dikkate alındığında, bu etkileri azaltmak için herhangi bir çalışmanız bulunmakta mıdır?

6. Son 5 yılda yurtdışından ithal olarak gelen bu atıkların Türkiye ekonomisine katkısı yıllar bazında ne kadar olmuştur?

CEVAP

Tehlikesiz atık ithalatı işlemleri Ticaret Bakanlığı tarafından her yıl yayımlanan Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliğine göre yürütülmektedir. Atık ithalatı, Bakanlığımızdan Çevre İzin ve Lisans Belgesi almış geri dönüşüm tesislerinden Atık İthalatçısı Kayıt Belgesi almaya hak kazanan geri kazanım tesisleri tarafından yapılabilmektedir. Mezkur mevzuat kapsamında atık plastik haricinde geri dönüşüm yapılmak üzere metal hurda, atık kâğıt, atık cam, tekstil atıkları vb. atık çeşitleri de ithal edilip ekonomik değere haiz ürünler elde edilmektedir.

Türkiye'de faaliyet gösteren geri dönüşüm tesisleri, Bakanlığımız çevre izinleri portalı olan Entegre Çevre Bilgi Sisteminde yer alan Çevre İzin ve Lisans o(e-izin) sitemindeki httips://eizin,çevre.gov.tr/Rapor/BelgeArama.aspx linkten sorgulama yapılabilmektedir.

Yapılan mevzuat düzenlemeleri ile 2021 yılı başında karışık türde plastiklerin ithalatı yasaklanmıştır. Bununla birlikte; plastik atık gruplarının ithalatını yapacak geri kazanım tesislerine çevre kirliliğinin önlenmesi amacıyla mali teminat zorunluluğu, ilave belgelendirme ve tesis kriterleri getirilmiştir.

Ayrıca ithal edilecek atıklardaki kontaminasyon oranı "6l ile sınırlandırılarak, temiz ve geri dönüşüm verimi yüksek atık ithalatı yapılması sağlanmış olup, çevre kirliliğine neden olacak atıkların ithalatına izin verilmemektedir.