Aflatoksin ve pestisit tespit edilmesi sebebiyle ülkemize iade edilen tarım ürünlerine ilişkin
Kaynak göster
Mahmut Tanal (CHP), 20 Mart 2025 tarihinde 7/25952 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 229 gün sonra, 4 Kasım 2025).
Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “Aflatoksin ve pestisit tespit edilmesi sebebiyle ülkemize iade edilen tarım ürünlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/25952, 20 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25952-aflatoksin-ve-pestisit-tespit-edilmesi-sebebiyle-ulkemize-iade-edilen-tarim-urunlerine-ili (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/058a426d-a5e1-430a-84ea-0195b875e83d
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 229 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Avrupa Birliği Hızlı Alarm Sistemi (RASFPF) verilerine göre, özeYikle son 2 yılda Türkiye? den ihraç edilen tarım ürünlerinde yüksek miktarda pestisit kalıntıSı , aflatoksin tespit edilmekte ve bu nedenle ürünler Avrupa Birliği sınır kapılarında iade edilmektedir. Bu durum, Türkiye"nin tarımsal ihracatını olumsuz etkilemekte ve ülkemizin uluslararası gıda güvenliği standartlarına uyumunu sorgulatmaktadır. Çiftçilerimizi ekonomik anlamda 7or duruma sokmaktadır.
Avrupa Birliği üyesi ülkelerin, pestisit kalıntıları nedeniyle gıda güvenliği standartlarına uymadığı gerekçesiyle Türkiye'ye iade ettiği tarım ürünlerinin akıbetinin ne olduğu konusunda kamuoyuna açıklanan net bir bilgi bulunmamaktadır. Bu durum, bu ürünlerin iç piyasaya sunulup sunulmadığı, imha edilip edilmediği veya başka ülkelere ihraç edilip edilmediği konusunda ciddi soru işaretleri doğurmaktadır. Halk-.sağlığını doğrudan ilgilendiren bu konuda şeffaflık sağlanması ve denetim mekanizmalarının işleyişinin kamuoyu ile paylaşılması büyük önem arz etmektedir. Tüketicilerin sağlıklı ve güvenli gıdaya erişim hakkı sağlanmalıdır. Bu ürünlerin akıbeti hakkında kamuoyuna düzenli bilgilendirme yapılması gerekmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
T.C. Anayasası'nın 56. Maddesine göre, herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevre sağlığını korumak Devletin başlıca ödevi ve sorumluluğudur. Devletin,
• toplum sağlığını tehdit eden unsurları önlemelidir. Ayrıca, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları
Evrensel Bildirgesi'nin 25. maddesine göre de herkesin gerek kendisi, gerek ailesi için sağlık koşullarına ve esenliğe uygun bir yaşam hakkına sahip olduğu belirtmektedir. Bu bağlamda aşağidaki sorularımın cevaplanması gerekmektedir:
SORULAR
Son 2 yılda Türkiye'den Avrupa Birliği'ne ihraç edilen tarım ürünlerinde -pestisit kalıntısı nedeniyle iade edilen ürünler nelerdir ve toplam iade edilen tarım ürünü miktarı nedir?
Türkiye'de tarımsal üretimde kullanılan pestisitlerin denetimi ve kontrolü nasıl ve hangi aralıklarla yapılmaktadır?
Limit üstü pestisit kullanımının önlenmesi için Bakanlığınızca yürütülen mevcut denetim ve yaptırım mekanizmaları nelerdir?
Avrupa Birliği tarafından iade edilen ürünlerin akıbeti ne olmaktadır? İç piyasada satışa sunulmakta mıdır?
Çiftçilerin bilinçlendirilmesi ve sürdürülebilir tarım yöntemlerine yönlendirilmesi adına yürütülen eğitim ve teşvik çalışmaları var mıdır? Şayet varsa nelerdir?
Türkiye'nin tarımsal ihracatının zarar görmemesi için pestisit kullanımına ilişkin denetimlerin artırılması ve AB standartlarına uyum sağlanması yönünde yeni bir düzenleme veya çalışma planlanmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizden 186 ülkeye 2.218 çeşit ürün ihraç edilmektedir. İhraç edilen ürün miktarlarına göre geri dönen ürün miktarları çok düşük seviyelerde olup bu oran 960,2 gibi diğer ülkelerce de kabul edilebilir derecede düşük bir orandır.
Ülkemizden ihraç edilen ve herhangi bir nedenle ülkemize geri dönen ürünlerin tamamında; öncelikle gümrükte ayniyat tespiti yapılmakta, ayniyat tespiti yapıldıktan sonra ürünler Bitki Karantinası Yönetmeliği/Türk Gıda Kodeksi/Yem Mevzuatı kapsamında 90100 bitki sağlığı ve gıda/yem güvenirliği yönünden resmi kontrollere tabi tutulmaktadır.
Yapılan resmi kontroller sonucunda, mevzuata uygun olmayan ürünlerin ülkemize girişine izin verilmemektedir.
Avrupa Birliği (AB) üye ülkeleri tarafından AB mevzuatına göre yapılan resmi kontroller sonucunda tespit edilen olumsuzluklar, AB Komisyonuna bildirilmekte ve Komisyon tarafından yapılan nihai değerlendirme sonucu Gıda ve Yemde Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) üzerinden ilan edilmektedir.
RASFF üzerinden ilan edilen bildirimler kısıtlama olmaksızın erişime açıktır. Ülkemiz menşeli ürünler hakkında da zaman zaman RASFF üzerinden bildirim alınabilmektedir. Her bir RASFF bildirimi için ayrı ayrı izlenebilirlik denetimleri gerçekleştirilmektedir. Bildirime konu ürünün birincil üreticisi tespit edilmekte ve ilgili birimlerimiz tarafından üreticiye yönelik gerekli eğitimler verilmektedir. Bakanlığımızca yapılan çalışmalar ve alınan önlemler AB Komisyona düzenli olarak iletilmektedir. Bildirim alan ihracatçı ve bildirime konu ürüne yönelik resmi kontroller de artırılmaktadır.
Bakanlığımızca yürütülen çalışmalar sonucunda RASFF bildirim sayısında son 3 yılda 960 düşüş sağlanmıştır.
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ve ilgili Yönetmelikler, AB mevzuatına uyumlu olarak hazırlanmış ve yürürlüğe konmuştur. Denetim ve kontrol mekanizmaları AB standartlarındadır. Gıda işletmelerine yönelik risk esaslı denetim sistemi geliştirilmiş ve uygulanmaktadır. Denetim ekiplerinin eğitimi düzenli olarak yapılmakta, AB standartlarına uygun denetim yöntemleri kullanılmaktadır.
Ülkemizde toplam 41 gıda kontrol laboratuvar müdürlüğü bulunmaktadır. Bunlardan 40'ı uluslararası standartlara uygun şekilde akredite edilmiş durumdadır. Bu laboratuvarlar, gıda güvenliği analizlerini doğru ve güvenilir bir şekilde yapmak için onaylanmış yöntemler kullanmaktadır. AB standartlarına uygun testlerin yapılabilmesi için laboratuvar altyapısı sürekli olarak modernize edilmektedir.
Bakanlığımız tarafından taze meyve ve sebzede tarladan sofraya güvenilir gıdayı temin etmek amacıyla hasat öncesi ve sonrasında, piyasaya arz edilmiş ürünlerde pestisit kalıntı kontrolüne ilişkin yıllık gıda numune alma planı ve bitkisel ürünler denetim programı uygulanmaktadır.
Bakanlığımızca uluslararası standartlar doğrultusunda pestisit kullanımına alternatif yöntemlerin kullanılması, çevre dostu mücadele yöntemlerinin yaygınlaştırılması amacıyla Entegre Zararlı Yönetimi (İPM), Entegre ve Kontrollü Ürün Yönetimi (EKÜY) projeleri teşvik ve tavsiye edilmekte olup bu yönde eğitim, proje ve kontrol faaliyetleri yürütülmektedir. Pestisit kullanımına alternatif yöntemlerden biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemlerini kullanan üreticilere destekleme ödemesi yapılmaktadır.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Denetim ve kontrollerde "Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği"nde belirtilen maksimum kalıntı limitlerinin üzerinde pestisit kalıntısı çıkması ya da tavsiye dışı pestisit kullanımının tespit edilmesi durumunda ürünler imha edilmekte veya uygunluk sağlanana kadar hasat geciktirilmektedir.
Ülkemiz mevzuatına uygun olmadığı tespit edilen ürünler nedeniyle gıda işletmesine ve birincil üreticiye 5996 sayılı "Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu" kapsamında yasal işlem uygulanmaktadır.
Ayrıca ülkemizde AB uyum çerçevesinde çevre ve insan sağlığı açısından olumsuz etkileri tespit edilen 223 aktif madde yasaklanmıştır.
2024 yılında il tarım ve orman müdürlüklerimiz aracılığıyla pestisit kalıntısı konusunda çiftçilere, üreticilere ve yetiştiricilere yönelik gerçekleştirilen 480 eğitim ve yayım faaliyetine 9.005 kişi katılmıştır.
Ayrıca Bakanlığımızca çiftçilerin pestisit kullanımı ile ilgili eğitim filmleri ve kısa filmler hazırlanmıştır. 2025 yılında pestisit konulu öncelikli yayın hazırlanarak Radyo ve Televizyon Üst Kurulu'nun onayı alınmış ve ulusal kanallarda yayınlanmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan