Et fiyatlarındaki artışın önlenmesi amacıyla alınan tedbirlere ilişkin

Hayvancılıkta sürdürülebilirliğin sağlanması, geliştirilmesi, verimliliğin artırılması, üreticinin korunması ve hayvansal ürün piyasalarında istikrarın sağlanarak tüketicinin yeterli ve sağlıklı gıdaya erişimi sağlamak Bakanlığımızın öncelikleri arasında yer almaktadır.

Besilik sığır ithalatına, alt yapı yatırımını tamamlayan yetiştiricilerimizin boş besi kapasitelerini değerlendirmek ve üretim sürecini hızlandırmak amacıyla Bakanlığımızca belirlenen kriterlerde, izin verilen ülkelerden sınırlı sayıda canlı hayvan temini gerçekleştirilmektedir.

Kırmızı ette kendi kendine yeterlilik oranımız 9695,2 olup hayvan arzında herhangi bir sorunumuz bulunmamaktadır. Buna karşın Bakanlığımızca mevcut kırmızı et arz ve talebi dikkate alınarak yerli üreticimizi zarara uğratmadan artan et tüketimini karşılayacak arzın oluşturulması, aynı zamanda besi işletmelerindeki boş kapasitenin değerlendirilmesi, piyasada meydana gelen spekülatif hareketlerin önlenerek istikrarın sağlanması, yurt içi kırmızı et fiyatlarının kontrol altında tutulması, tüketicinin daha uygun fiyatla kırmızı ete erişiminin sağlanması amacıyla kırmızı et tüketiminin yoğun olduğu dönemleri de planlayarak kontrollü bir besilik hayvan ithalat yönetimi uygulanmaktadır.

2024 yılında 600.000 baş besilik canlı hayvan ithalat izni verilmiş iken 2025 yılında bu sayı 520.000 başa düşürülmüş olup tarımsal üretim planlaması kapsamında belirlenen besi havzası illeri öncelikli olmak kaydıyla ülke genelinde uygulamaya konulan "Kırsalda Bereket, Hayvancılığa Destek Projesi" ve yeni destekleme modelinin uygulamaya konulmasıyla (besilik erkek sığır, buzağı, malak, kuzu ve oğlak desteklemeleri) önümüzdeki yıllarda ithalatın tamamen sonlandırılması planlanmaktadır.

Bakanlığımızca 2024-2028 hayvancılık yol haritası açıklanarak buna uygun politikalar hazırlanmıştır. Bu kapsamda stratejik tarımsal ürünler, üretim, tüketim, stok değişimi, ihracat, ithalat ve dünya piyasaları verilerini içerecek şekilde takip edilmekte olup risklere karşı gerekli tedbirler ivedilikle alınmaktadır.

Bakanlığımızca, küçük aile işletmelerinin, kadın ve genç çiftçilerin, Bakanlığımızca belirlenen et ve süt üretim havzalarında hayvancılık yapanların ve ari işletmelerin öncelediği yeni bir destekleme modeli oluşturulmuştur. Bakanlığımızca oluşturulan bu yeni destekleme modeli ile; besilik erkek sığır desteğinde 500 TL/baş olan temel desteğe, yetiştiricilerin ve besilik sığırların taşıdıkları özelliklere göre yapılan ilave ödemeler ile 3250 TL/baş'a kadar destekleme ödemesi yapılmaktadır. Böylece, besilik erkek sığır desteğinde 2023 yılına göre 6550'ye varan artış sağlanmıştır.

Besilik materyal üretimini artırmak amacıyla 19 il besilik materyal üretim planlama bölgesi olarak belirlenmiştir. Tarımsal üretimi planlaması kapsamında ilan edilen bu iller iklim özellikleri, su kısıtı, mera varlığı ve kalitesi ile yetiştirici alışkanlıkları gözetilerek besi yetiştiriciliği bölgesi olarak belirlenmiştir.

Spekülatif fiyat hareketlerinin ve fiyat dalgalanmalarının önlenmesi amacıyla sözleşmeli üretimin yaygınlaştırılması hedeflenmekte olup bu kapsamda hazırlanan Kasaplık Canlı Hayvan ve Gövde Karkas Et Üretim Tip Sözleşmeleri Bakanlığımız internet adresinde yayımlanmıştır.

Büyükbaş hayvan besiciliği konusunda, yetiştiricilerin finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla, Ziraat Bankası ve tarım kredi kooperatifleri aracılığı ile hazine faiz/kâr payı destekli işletme ve yatırım kredisi/finansmanı kullandırılmaktadır. Söz TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı konusu uygulamanın indirim oranları, yatırımcı ve yatırımın taşıdığı şartlara göre 9030 ile 95100 arasında değişmektedir. Ayrıca, sözleşmeli üretim yapanlara 9615, üretim planlaması kapsamında üretim yapanlar da "020 ilave faiz/kâr payı indirimi sağlanmaktadır.

Et ve Süt Kurumu (ESK) tarafından piyasada oluşan spekülatif fiyatlara karşı sektörle durum değerlendirilmiştir. Bu kapsamda fiyat hareketliliğini dengelemek için canlı kesimlik ve besilik sığır ile sığır eti ithalatı yapılmaya başlanmıştır. ESK tarafından 2023 yılında 64 bin, 2024 yılında ise yaklaşık 100 bin ton et ve et eş değeri canlı hayvan piyasaya sürülmüştür. Gerçekleştirilen ithalat ülkemiz yıllık toplam tüketiminin yaklaşık 905'i kadardır.

ESK vatandaşlarımızın et ihtiyaçlarını uygun fiyata karşılamak ve daha geniş tüketici kitlesine ulaşmak amacıyla kurum satış mağazalarının yanı sıra Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri iştiraki kooperatif marketleri aracılığıyla perakende olarak halkımıza hizmet vermektedir. Ayrıca İstanbul ve Ankara illerinde faaliyet gösteren Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Perakendeciler Derneği (PERDER) üyesi zincir marketler, ülke genelindeki et sanayicileri, endüstriyel yemek üreticileri ve kasaplar aracılığıyla vatandaşlarımıza et ve et ürünleri ulaştırılmaktadır. Bunlara ilave olarak et sanayicilerine kesimlik hayvan tedarik edilmektedir. Et piyasası regülasyon faaliyetlerine üretici maliyetleri göz önünde tutularak ve iç üretimi daraltmayacak fiyat politikası uygulanarak devam edilmektedir.

Ayrıca ithalatı azaltmak ve et üretimini geliştirmek amacıyla Bakanlığımızca yeni projeler uygulanmaktadır. Bu doğrultuda ESK ve Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM) arasında iş birliği protokolleri imzalanmıştır. Protokoller ile TİGEM işletmelerine damızlık, kasaplık ve besilik hayvan tedarik edilmiştir. Kasaplık ve besilik hayvan temini ile piyasaya anlık müdahale imkânı sağlayacak canlı stok oluşturulmuştur. Damızlık hayvan temini ile de ülkemiz hayvan varlığının ve kırmızı et üretiminin artırılması hedeflenmektedir.

İbrahim YUMAKLIBakan