Iğdır'da süt üreticilerinin yaşadıkları sorunlara ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 161 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Yılmaz H Iğdır Milletvekili
Tarım sektörünün temel sorunları, tarımın alt sektörü olan süt üretiminde de etkisini göstermektedir. Tarımın ayrılmaz bir parçası olan süt hayvancılığı adeta can çekişiyor. Hayvancılığın temel iki sorunu; girdi maliyetinin yüksekliği ve ürün satış fiyatının düşüklüğüdür. Bu iki husus sürekli süt üreticisinin aleyhine işliyor. Üstelik fiyatı devlet tarafından belirlenen sütün üreticisine alım ve fiyat garantisi de verilmiyor.
Tüm Türkiye" de olduğu gibi Iğdır'da süt üreticileri mağdur durumdadır. Ulusal Süt Konseyinin belirlediği süt fiyatı birim başına 17,30 TL iken Iğdır genelinde süt alım fiyatı birim başına 14,00 ve 15,00 TL arasındadır. 2018 yılına kadar çiftçilerden süt alımını tarım kredi kooperatifi aracılığıyla Ulusal Süt Konseyinin belirlediği fiyatlama ile alınırken 2018 yılından sonra süt alımı tamamen özel sektör firmaları aracılığıyla belirlenen fiyat biriminin altında gerçekleşmiştir. Firmaların belirlenen fiyatlamanın altında süt alması mağduriyet oluştururken, bu ödemeleri de düzensiz yapması Iğdır'lı süt üreticilerini tamamen süt üretimini yapamaz hale getirmiştir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Iğdır Tarım ve Kredi Kooperatifi çifiçilerinin yaşadığı bu mağduriyet karşısında herhangi bir çalışma ya da işlem başlatmış mıdır?
Iğdır'da çiftçilerden süt alımı yapan firmalar; rekabeti ortadan kaldırarak, düşük fiyatla piyasa da tekelleşme sağladıkları için bakanlığınız tarafından bu firmalar herhangi bir soruşturma açılmış mıdır?
Süt üreticilerinin Iğdır Tarım Kredi Kooperatifi ve Iğdır Tarım ve Orman Müdürlüğü hakkında yaptıkları CİMER şikayetleri hakkında bakanlığınızın. herhangi bir bilgisi var mıdır? Varsa soruşturma açılmış mıdır? i
Iğdır Valiliği, Iğdır Tarım ve Kredi Kooperatifi, Iğdır Tarım ve Orman Müdürlüğü süt üreticilerinin karşılaştıkları düşük fiyattan süt alımını ve ödemelerinin düzenli bir şekilde : yapılmaması sorununu bildikleri halde neden herhangi bir çalışma yürütmemiştir?
Bakanlığınız süt üreticilerinin daha fazla mağdur olmaması için, süt alımını kendi bünyesinde neden yapmamaktadır? Herhangi bir çalışması var mıdır?
Ulusal süt fiyatı 17,30 TL iken, Iğdır'da süt alımını 14,00 — 15,00 TL arası alan firmalar hakkında herhangi bir soruşturma açacak mısınız?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Tarım Kredi Kooperatifleri, ürün değerlendirme faaliyetleri kapsamında üreticilerden farklı ürün gruplarında yaklaşık 40 çeşit tarımsal ürünü satın alarak nihai tüketicilerle buluşturmaktadır.
Ülkemizin diğer illerinde olduğu gibi Iğdır ilinde de kooperatifin pazarlama imkanları, ihtiyaçları ile lojistik imkanları dahilinde üretilen uygun kalite ve standartlarda ürünlerin alımı yapılmaktadır.
Çiğ sütün tavsiye fiyatı Ulusal Süt Konseyince (USK) belirlenmekte ve ilan edilmektedir. Konseyin yapısında üretici, sanayici ve Sivil Toplum Kuruluşları temsilcileri yer almaktadır.
Bu kapsamda Ulusal Süt Konseyi tarafından 16.07.2025 tarihinde yapılan yönetim kurulu toplantısında; 1.08.2025 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere "63,6 yağ ve "63,2 protein içeriğine sahip çiğ inek sütü tavsiye satış fiyatının üreticinin eline litre başına net geçecek şekilde (çiğ süt desteği hariç) 18,35 TL olarak belirlenmesine karar verilmiştir. Soğutma, nakliye ve diğer cari giderler üretici tarafından karşılandığı takdirde bu giderler üreticiye ilave olarak ödenecektir. Baz alınan yağ ve protein oranlarındaki her bir dizyem (0,1'lik değişim) için * 27 kuruş fark uygulanacaktır.
Ulusal Süt Konseyi tarafından alınan karar tavsiye niteliğinde olup serbest piyasa şartlarında sütün yağı, proteini kuru maddesi ve diğer kalite kriterlerine göre litresi 18,35 TL üzerinde de fiyatlanabilmektedir. Bu bağlamda üreticilerimizin haklarının korunması ve piyasa koşullarından etkilenmemeleri amacıyla 15.9.2023 tarihli ve 32310 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Üretimin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik yayımlanmıştır.
Bu Yönetmelik ile sanayiye arz edilen çiğ sütün alım ve satımının sözleşmeli usulde yapılması, üretici/üretici örgütü ve alıcı arasında uyulması gereken kuralların belirlenmesi, üretim ve pazarlamada sürdürülebilirliğin sağlanması, arz talep dengesinin oluşturulması sağlanmaktadır. Söz konusu Yönetmelik kapsamında çiğ sütün alım ve satımında karşılıklı üretim sözleşmesi düzenlenerek süt fiyatını belirleme imkânı bulunmaktadır.
Ayrıca çiğ süt desteğinde 2025 yılında uygulanmaya başlanan yeni destekleme modeli ile çiğ süt desteğinde temel desteklerin yanında; yönlendirici ve verimlilik odaklı başlıklar altında kaliteli çiğ süt üretiminin artırılması, spekülatif piyasa hareketliliğinin önlenmesi, hayvancılık işletmelerinin gençleştirilmesi, kadınların üretimde aktif rol oynaması belirlenen üretim bölgelerinde üretim planlamasının teşvik edilmesi amacıyla, kadın üreticilerimize/genç üreticilerimize kalite kriterlerini sağlayan üreticilerimize ve özellikle ari işletmelerden elde edilen çiğ süte ilave destek primi ödenecektir.
Et ve Süt Kurumu (ESK), çiğ süt fiyatlarının USK tarafından belirlenen tavsiye fiyatın altına inmesini engellemek ve sektörde oluşan arz fazlası sütü değerlendirmek amacıyla çiğ süt regülasyonu yapmaktadır.
2016-2024 yılları arasında üreticilerden alınan yaklaşık 1,3 milyon litre çiğ sütten 103 bin ton süt tozu üretilmiştir. Bu kapsamda üreticilere yaklaşık 1,5 milyar TL ödeme yapılmıştır.
Çiğ süt alımı yapan işletmelerin, üretici aleyhine olacak şekilde fiyat düşürme yarışı içine girmeleri, toplumsal iktisadi gelişmeyi olumsuz etkileyecek iş birliklerinde bulunmaları ya da iktisadi güçlerini kullanarak üreticiye zarar verici ya da dışlayıcı faaliyette bulunmaları durumunda konu, belgeleri ile birlikte Rekabet Kurumu'na iletilmektedir.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Iğdır'da üretilen çiğ sütün daha iyi değerlendirebilmesi ve hak ettiği fiyat üzerinden satılabilmesini sağlamak amacıyla İl Özel İdaresi kaynaklı 5 adet 2.000 litre kapasiteli araç Üstü süt taşıma tankı, 2 adet 5.000 litrelik sabit soğutma tankı ve 12.000 litre kapasiteli süt taşıma aracı Iğdır Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği'ne hibe edilmiştir.
Bakanlığımıza ulaşan her türlü CİMER şikayet ve talepleri, titizlikle incelenmekte olup yasal süresi içerisinde çözüme kavuşturulabilmesi için gerekli çalışmalar yürütülmektedir.
15.09.2023 tarihli ve 32310 sayılı Sözleşmeli Üretimin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında tarımsal üretim sözleşmesinden doğan hukuki uyuşmazlıkların arabuluculuk yoluyla çözümlenmesine ilişkin dava şartı olarak arabuluculuk süreci 1.9.2023 tarihli ve 32296 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tarımsal Üretim Sözleşmesinden Doğan Hukuk Uyuşmazlıklarına İlişkin Arabuluculuk Yönetmeliği hükümlerine göre yürütülmektedir.
Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 7'nci maddesi (Ek:26/1/2023-7435/14 md.) ?[okunamadı]'nci fıkrasında "Üretim tarihinden itibaren otuz gün içinde bozulabilen tarım ve gıda ürünlerine ilişkin ödemelerin süresi; alacaklının küçük, borçlunun orta veya büyük ölçekli ya da alacaklının orta, borçlunun büyük ölçekli olması durumunda otuz, diğer durumlarda kırk beş günü geçemez." hükmü bulunmakta olup ödeme konusundaki anlaşmazlıklar ilgili hükme tabi bulunmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan