Hazır giyim ürünleri ve ayakkabıda ithalata bağımlılığın azaltılması için yürütülen çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Doğan Bekin (Yeniden Refah Partisi), 25 Mart 2025 tarihinde 7/26246 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 71 gün sonra, 4 Haziran 2025).
Doğan Bekin (Yeniden Refah Partisi, İstanbul). “Hazır giyim ürünleri ve ayakkabıda ithalata bağımlılığın azaltılması için yürütülen çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26246, 25 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26246-hazir-giyim-urunleri-ve-ayakkabida-ithalata-bagimliligin-azaltilmasi-icin-yurutulen-calism (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6bef900e-01f2-43c2-ba35-0195d1999fae
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 71 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Ticaret Bakanı Sayın Prof. Dr. Ömer BOLAT tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi içtüzüğünün 96'ncı maddeleri gereğince saygılarımla talep ederim.
Ülkemizde artan girdi maliyetleri nedeniyle sanayicilerimiz ve ihracatçılarımız üretimde zorluk yaşarken hazır giyim-konfeksiyon, ayakkabı gibi sektörlerimizde yürütülen üretim çalışmaları artık farklı ülkelerde gerçekleşmeye başlamıştır. Diğer bir değişle Türkiye'de son dönemde artan işçilik, enerji gibi birçok girdi maliyeti üreticiyi yurtdışında alternatif üretim merkezleri aramaya yöneltmiştir.
Hazır giyim-konfeksiyonun ardından, ayakkabı sektörü de üretim rotasını Mısır'a çevirmiştir. Mısırda üretim gerçekleştiren birçok firma Çin'den alınan saya ve ayakkabı tabanını montajlayarak Türkiye'ye ihraç etmektedir. Bu şekilde Mısır'ın Türkiye'ye ayakkabı ihracatı ocak ayında 12 kat artmıştır. Bunun en büyük sebeplerinin başında düşük işçilik maliyeti gelmektedir. Türkiye'de işçilik ücretleri bin doları aşarken Mısır'da bu rakam 150 dolar seviyelerindedir. 2024'ün ilk 11 ayında Mısır'dan toplamda 50-60 bin dolarlık bir ayakkabı ithalat varken aralık ayında bu rakam 750 bin dolara çıkmıştır. Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK) verilerine göre bu yılın ocak ayında Mısır'dan ayakkabı ithalatı bir önceki yılın aynı dönemine göre Yo 1223 artarak 794 bin dolara çıkmıştır.
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
1 TMM
He GeL İENea İİİ Ere EE BERE mmm alimli mim) E
EL AMA m
8 Tİnanma
EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR
Mısır Çin'den saya ve taban getirerek küçük işletmelerde montaj yaparak menşei değiştirmekte 96 40'ı bulan gümrük vergisini de bertaraf etmektedir. Ayrıca ürünün referans fiyatı da dikkate alındığında Mısır, yaklaşık " 60-70'lik bir vergiyi ortadan kaldırmış olmaktadır. Bu durumla özellikle hazır giyim-konfeksiyon ürünlerinin üretiminde yoğun bir şekilde karşılaşılmaktayken şu an ayakkabı üretiminde de yaşanmaktadır. Son veriler göstermektedir ki gerekli önlemler alınmaması halinde hazır giyim-konfeksiyon, ayakkabı gibi üretim sektörlerimizde yerli üretimin tamamen durması ve ithalata dayalı bir hal alması kaçınılmazdır. Bu bağlamda;
SORULAR
Hazır giyim-konfeksiyon, ayakkabı gibi emeğin yoğun olduğu üretim sektörlerimizde hammadde ve ara mamul temininde karşılaşılan yüksek gümrük vergi oranlarında indirime gidilmesine ilişkin bir çalışmanız var mıdır? Varsa nelerdir?
Artan işçilik, enerji gibi birçok girdi maliyetlerinin düşürülmesi konusunda ilgili Bakanlıklar ile birlikte yürütülen çalışmanız var mıdır? Varsa nelerdir?
Hazır giyim-konfeksiyon, ayakkabı gibi Mısır'dan ithal edilen ürünlerde, Mısır menşei kazandırılması konusunda gerekli kurallara uyulup uyulmadığına yönelik denetimler yapılmakta mıdır? Bu ülkeden artan ithalat dikkat çekmektedir.
Son beş yılda Hazır giyim-konfeksiyon, ayakkabı üretim sektöründe menşei kazandırma konusunda gerekli kurallara uymayan kaç firma tespit edilmiştir? Bu firmalara ne gibi yaptırımlar uygulanmıştır?
Başta Hazır giyim-konfeksiyon, ayakkabı gibi emek yoğun üretim sektörlerinde Mısır'a karşı bozulmaya başlayan dış ticaret dengesinin sağlanması amacıyla Anti-Damping uygulaması planlamanız var mıdır?
Hazır giyim-konfeksiyon, ayakkabı gibi üretim sektörleri başta olmak üzere, aleni sahte ve taklit ürünler üreten ve satan firmalara yönelik denetim ve yaptırım konularında yürütülen çalışma Var mıdır? Varsa nelerdir?
Yerli üretim yapan, ithalatı azaltan, ihracata katkı sağlayan hazır giyim-konfeksiyon, ayakkabı gibi üretim sektörlerinde karşılaşılan sorunların çözüme kavuşturulması bakımından ilgili Bakanlıklar ve sektör temsilcileri ile birlikte yürüttüğünüz çalışmalar var mıdır? Varsa nelerdir?
EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi (O: 09.05.2025 tarihli ve 43452547-120.07.04-E. 1608670 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, İstanbul Milletvekili Sayın Doğan BEKİN tarafından verilen 7126246 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
ÜreBelk
Prof. Dr. Ömer BOLAT
Bakan Ek: Soru Önergesi Cevabı (5 sayfa)
Soru Önergeleri Şubesi ei
9.km,No:151,Çankaya/ANKARA
Faks No: (0312) 449 1341
İnternet Adresi: www.ticaret.gov.tr
TİCARET BAKANLIĞI
İstanbul Milletvekili Sayın Doğan BEKİN'e Ait 7/26246 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 7) oSanayicilerimizin ithalat baskısına karşı rekabet gücünü artırmak, yerli üretimi desteklemek ve bu suretle cari açığımızı azaltmak amacıyla yeni yatırım ve istihdam imkânı yaratılabilmesini teminen ulusal ve uluslararası yükümlülüklerimiz göz önünde bulundurularak, Avrupa Birliği ülkeleri ile Mısırın da içerisinde bulunduğu ülkemizin Serbest Ticaret Anlaşması imzaladığı ülkeler hariç olmak üzere yapılan, İthalatta İlave Gümrük Vergisi (İGV) uygulaması bulunmaktadır. Bu kapsamda, tekstil ve konfeksiyon ürünlerinden iplik, mensucat, hazır giyim ve ayakkabı ithalatında İGV uygulanmaktadır.
Bu çerçevede, tekstil ve konfeksiyon sektöründe dünyadaki gelişmeler ve ithalatımızın seyri yakinen izlenmekte olup, yerli sanayimizin ithalat baskısı ile karşı karşıya kaldığı, istihdam ve ihracata önemli katkılar sağlayan bu sektörlerimizin artan ithalata karşı savunmalarının azaldığı gözlemlenmiştir. Bu çerçevede, üreticilerimize zarar verdiği tespit edilen ve üretim maliyetlerinin altında kalan birim fiyatlı ithalata karşı yerli sanayimizin korunması için bazı adımlar atılmıştır. İGV oranları belirlenirken yerli sanayicilerimizin menfaatleri çerçevesinde hammadde, ara mamul ve nihai ürün dengesi gözetilmektedir.
Diğer taraftan, her yıl sonunda yayımlanan İthalat Rejimi Kararında Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kararlar kapsamında, takip eden yıl için eşyanın ithalinde uygulanacak gümrük vergisi oranları tespit edilmekte olup, bu çerçevede 2025 yılına ilişkin olarak ithalinde indirimli veya 960 oranında gümrük vergisi uygulanacağı tespit edilen veya gümrük vergisinden muafiyet tanınan eşyaya, 31/12/2024 tarihli ve 32769 (3. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "İthalat Rejimi Kararında Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (Karar Sayısı: 9391)" eki listeler vasıtasıyla ulaşılması mümkün bulunmaktadır.
Ayrıca, hammadde ve ara girdi niteliğini haiz sanayi ürünlerinin gümrük vergisi Türkiye ve Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerde üretimi bulunmamak veya üretimi yetersiz olmak şartıyla geçici olarak Gümrük Birliği kapsamında askıya alınarak ya da tarife kontenjanları açılarak sıfirlanabilmekte ya da indirimli gümrük vergisi oranına tabi tutulabilmekte olup, anılan şartları sağlayan eşya İthalat Rejimi Kararının "V Sayılı Gümrük Vergisi Askıya Alınan Sanayi Ürünleri" listesine ve her yıl yayımlanan tarife kontenjanı kararlarına dahil edilmektedir. Bu kapsamda, 2025 yılı itibarıyla gümrük vergileri askıya alınan sanayi ürünleri, 31/12/2024 tarihli ve 32769 (3. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "İthalat Rejimi Kararında Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (Karar Sayısı: 9391)" eki 5 sayılı liste çerçevesinde tespit edilmiştir.
Bunun yanında, firma başvuruları üzerine yapılan değerlendirme neticesinde uygun görülen hallerde yerli sanayicilerimizin düşük maliyetli hammaddeye erişim sağlayabilmesini teminen indirimli veya İGV'nin 960 olarak uygulandığı tarife kontenjanları açılabilmekte olup, 31/12/2024 tarihli ve 32769 (3. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Bazı Sanayi Ürünlerinin İthalatında Tarife Kontenjanı Uygulanması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 9394)" hükümleri kapsamında imperteks kumaş ithalatında 10.000.000 m? kumaş için tarife kontenjanı uygulanacağı kararlaştırılmıştır. Söz konusu kontenjan çerçevesinde gerçekleştirilecek ithalatta İGV 960 oranında uygulanmaktadır. Tarife kontenjanı, anılan eşyayı üretimlerinde ara girdi olarak kullanan sanayicilere tahsis edilmektedir.
Mısır'dan ithal edilen "sentetik filament iplikten dokunmuş mensucat (giyim için olanlar)" tanımlı kumaşlar ile ilgili olarak, özellikle 2022-2023 döneminde söz konusu ürünün ithalatında ciddi ve ani bir artış yaşanması ve eşyanın toplam ithalatının içinde Mısır'dan yapılan ithalatın payında belirgin bir artış olması üzerine, 21/03/2024 tarihli ve 32496 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin 2024/5 sayılı Tebliğ ile bahse konu kumaş ürününün Mısır'dan yapılan ithalatı için bir ülkeye yönelik uygulanan damping önlemlerinin etkisiz kılınıp kılınmadığına ilişkin olarak önlemlerin etkisiz kılınması soruşturması başlatılmıştır. Söz konusu soruşturma halihazırda devam etmektedir.
Diğer yandan, tekstil, konfeksiyon ve ayakkabı da dahil deri ürünlerinin ithalatı, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin 2020/9 sayılı Tebliğ kapsamında, kayda alınmak suretiyle gözetime tabi tutulmaktadır. Bu kapsamda söz konusu eşyaların ithalatında ithalatçı firmalarca ithalat öncesinde Kayıt Belgesi alınması ve bunun eşyanın serbest dolaşıma girişinde gümrük beyannamesinin tescilinde gümrük idaresine sunulması gerekmektedir. Bu suretle ithal edilecek eşyanın tabi olduğu ticaret politikası önlemleri, gümrük vergileri ve diğer mali yükümlülükler ile eşyanın ithalat şartları çerçevesinde incelenmesi ve riskli bulunması durumunda üretici bilgisi de dahil olmak üzere ilave bilgi talep edilmesi sağlanmakta ve söz konusu bilgiler önlemlerin etkisiz kılınmasının engellenmesi faaliyetlerinde kullanılmaktadır.
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Mevzuat uyarınca dampingli ve sübvansiyonlu olarak yapılan ithalatın sebep olduğu zarara veya zarar tehdidine karşı başvuru yapma hakkı, ülkemiz sınırları içinde üretim yapan yerli üreticilere tanınmıştır. Meri mevzuata uygun olarak yerli üreticilerin oluşturduğu yerli üretim dalı tarafından yapılan başvurular neticesinde soruşturmalar açılarak yürütülmektedir. İşbu soruşturmalar sonucunda alınan önlemler, ülke ve firma bazında olmak üzere yurtdışında yerleşik yabancı firmalara yöneliktir.
Söz konusu hususlar, 14/6/1989 tarihli ve 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun, 20/10/1999 tarihli ve 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar ve 30/10/1999 tarihli ve 23861 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelikten oluşan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Mevzuat'ta belirtilmektedir.
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Mevzuat çerçevesinde, koagüle ve poliüretan kaplı suni deri ürünleri de dâhil olmak üzere, bazı tekstil ve konfeksiyon ürünlerinde 42 adet dampinge karşı önlem yürürlüktedir. Bununla birlikte, 1 adet damping soruşturması ile 4 ülkeye yönelik 2 adet ürün grubunda 4 adet nihai gözden geçirme soruşturması (NGGS) devam etmektedir.
Diğer taraftan, ulusal mevzuatımızda ve taraf olduğumuz uluslararası anlaşmalarda yer alan gerekli şartların sağlanması hâlinde, Mısır veya diğer herhangi bir ülkeye karşı anti-damping soruşturması ya da damping önlemlerinin etkisiz kılınmasına yönelik (anticircumvention) soruşturma açılabilmektedir. Ülkemiz, söz konusu ticaret politikası enstrümanını en etkin şekilde kullanan ülkeler arasında yer almaktadır.
Bu kapsamda, yukarıda da belirtildiği gibi, "sentetik filament iplikten dokunmuş mensucat (giyim için olanlar)" tanımlı kumaşların Mısır menşeli ithalatında özellikle 2022- 2023 döneminde ciddi ve ani bir artış yaşanması ve eşyanın toplam ithalatının içinde Mısır'dan yapılan ithalatın payında belirgin bir artış olması üzerine, 21/03/2024 tarihli ve 32496 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin 2024/5 sayılı Tebliğ ile bahse konu kumaş ürününün Mısır'dan yapılan ithalatı için önlemlerin etkisiz kılınması soruşturması başlatılmıştır. Söz konusu soruşturma halihazırda devam etmektedir.
Gümrük idarelerimizce ithalata konu eşyanın menşeine ilişkin bir şüphe duyulması durumunda ithalat esnasında veya ithalat gerçekleştikten sonra Gümrük Genel Tebliği (Uluslararası Anlaşmalar) (Seri No:10) çerçevesinde menşe ispat ve dolaşım belgelerine ilişkin sonradan kontrol süreci başlatılmaktadır.
Ayrıca, başta ticaret politikası önlemlerinin etkisiz kılınmasına yönelik girişimler olmak üzere Bakanlığımızca riskli olarak değerlendirilen kumaş ithalatı işlemlerinde menşe ispat ve dolaşım belgeleri ilgili mevzuatı gereğince sonradan kontrole gönderilmekte olup, bu çerçevede Mısır'dan yapılan ithalatlarda da riskli görülen firmalar için menşe ispat belgelerinin sonradan kontrole (gönderilmesini teminen Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri talimatlandırılmıştır.
Gümrük beyanın doğruluğunun kontrolüne yönelik yürütülen risk analizi çalışmalarımızda ithal edilen eşyanın menşe ülkesi bir risk kriteri olarak değerlendirmeye alınmaktadır. Bu kapsamda riskli bulunan ülkelerden yapılan ithalatlar belirli oran ve sürelerde fiziki kontrole (kırmızı hatta) sevk edilmekte olup, Mısır ülkesinden yapılan ithalatlar da bu kapsamda risk değerlendirmesine tabi tutulmaktadır.
Öte yandan, Bakanlığımızca Fikri ve Sınai Mülkiyet Haklarının (FSMH) gümrüklerde korunması kapsamında sahte eşya ile etkin bir mücadele yürütülmekte olup, Gümrük Kanunu'nun 57'nci maddesi ve Gümrük Yönetmeliğinin 100'üncü ve 11'inci maddeleri çerçevesinde, gümrük işlemine konu bir eşyaya ilişkin sahte şüphesiyle başvuru üzerine veya resen gümrük idaresince harekete geçilebilmektedir.
Ayrıca, FSMH'nin gümrüklerde korunmasına yönelik hak sahipleri veya temsilcileri tarafından Bakanlığımız FSMH Programı üzerinden elektronik ortamda başvuru yapılmakta olup, söz konusu başvurular ve yapılan durdurmalara ilişkin işlemler anılan Program üzerinden Bakanlığımız ve tüm gümrük idarelerince takip edilebilmektedir.
Bununla birlikte, her yıl hak sahipleri ile iş birliği içerisinde gerçekleştirilen hizmet içi eğitimler sayesinde gümrük memurlarının sahte eşyaya ilişkin farkındalığı artırılmakta ve yerli markalarımız/ihracatçılarımıza yönelik bilgilendirme seminerleri gerçekleştirilerek konunun önemi, gümrüklerde yapılan işlemler ve kendilerinin neler yapabileceği ile işbirliği imkânlarımız hakkında bilgiler paylaşılmaktadır.
Bakanlığımızca, yurt dışına açılma sürecinde firmalara her safhada destek sağlanması ve firmaların uluslararası pazarlarda rekabet gücü kazanmaları amacıyla bütüncül bir bakış açısıyla ihracata yönelik destekler sağlanmaktadır. İhracatın her aşamasında ortaya çıkan farklı ihtiyaçlara yönelik destek sağlama hedefi doğrultusunda, KOBİ'lerden başlamak üzere her seviyedeki ihracatçı firmanın; ihracat stratejisi oluşturma, yeni pazarlar edinme, bu pazarlarda tutunma, ihracat kapasitelerini geliştirme ve katma değerli, markalı ürün ihracatı gerçekleştirmeye yönelik harcamaları ve ihracatımızın sürdürülebilir artışının sağlanması için gerekli diğer faaliyetlere ilişkin harcamalar 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar kapsamında desteklenmektedir.
2973 sayılı Karar çerçevesinde, mal ihracatına yönelik olarak 2024 yılında 17,6 milyar TL ödeme yapılmış; hizmet ihracatına yönelik olarak ise 7,1 milyar TL destek ödemesi gerçekleştirilmiş olup, 2025 yılında mal ve hizmet ihracatına yönelik devlet destekleri için 33 milyar TL bütçe ayrılmıştır.
Öte yandan, "Avrupa Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği" 23/02/2024 tarihli ve 32469 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı ile yürürlüğe girmiş olup, Genelge'nin 26/06/2024 tarihinde yayınlanmasıyla Responsible&- Sorumluluk Programı adı altında uygulanmaya başlamıştır. Responsible© Programı ile firmaların kurumsal sürdürülebilirlik odaklı dönüşümü sağlayabilmesi için farkındalığının sağlanması, mevcut durum analizinin yapılması, mevcut durumun iyileştirilmesine yönelik yol haritasının oluşturulması ve firmaların ulusal ve uluslararası fonlara erişimin kolaylaştırılmasını teminen, firmalar tarafından alınan danışmanlık hizmeti giderlerine 5 yıl süresince 050 oranında ve toplam 13.645.000 TL destek sağlanmaktadır.
"2025 Yılı İhracat Eylem Planı"; 2028 yılına kadar 18 uzak ülkeye yönelik ihracatımızı 20 milyar dolara çıkarmayı hedefleyen "Uzak Ülkeler Stratejisi", Körfez ülkeleri başta olmak üzere İslam ülkeleri ile ticari ilişkilerimizi güçlendirerek, 2028'e kadar İslam İşbirliği Teşkilatı üyelerinin ihracatımızdaki payını 9030'a çıkarmaya yönelik faaliyetler, Türkiye'yi daha güçlü, rekabetçi ve sürdürülebilir bir ekonomik yapıya kavuşturma doğrultusunda oluşturulmuş uzun vadeli çalışmalarımızın başlıca örnekleridir.
İhracat Eylem Planı'ndaki ilk bölüm, Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF) desteklerini, ikinci bölüm mal ihracatına yönelik destek mekanizmaları ile iyileştirmeleri, üçüncü bölüm hizmet ihracatına ilişkin destekleri, dördüncü bölüm ticaret diplomasisini, beşinci bölüm gümrüklerde alınacak ve ihracatı kolaylaştıracak tedbirleri, altıncı bölüm ise ihracatın finansmanını içermekte olup; Eylem Planı toplam 77 adet eylemden oluşmaktadır.
Bu kapsamda; Türk Eximbank'ın sağladığı krediler, ihracatçılarımızın finansman ihtiyacını karşılamada kilit bir rol üstlenmektedir. Türk Eximbank, 2023 yılında ihracatçılarımıza 42 milyar dolar, 2024 yılında ise 48,7 milyar dolarlık kredi sağlamıştır. Türk Eximbank, 2025 yılı için bu desteği 52 milyar dolara çıkarmayı hedeflemektedir.
Ayrıca, kredi garanti ve kefalet uygulamaları yoluyla ihracatçılarımızın her türlü finansman ihtiyacının giderilmesine katkı sağlamak ve finansmana erişim imkânlarını genişletmek amacıyla kurulan İhracatı Geliştirme A.Ş. (İGE A.Ş) ile bugüne kadar ihracatçılarımızın 132,8, milyar TL'lik kredisine 116,1 milyar TL (27.05.2025 tarihi itibarıyla) kefalet imkânı sağlanmıştır. İGE A.Ş. tarafından 2025 yılında 70 milyar TLlik bir kapasite artışının sağlanması ve yıl sonunda kümülatif olarak 160 milyar TI.lik kredi kefalet desteği sunulması planlanmaktadır.
Öte yandan; Bakanlığımız, Türk Eximbank ve İGE A.Ş.'nin 2022 yılında imzaladığı protokol ile hayata geçirilen prefinansman modeli, ihracatçılarımıza sunulan finansman olanaklarını önemli ölçüde güçlendirmiştir. Bu model sayesinde, proje, program ve statü bazlı destek başvuruları uygun görülen ihracatçılarımız, Türk Eximbank'a kredi başvurusu yaparak öncelikli değerlendirme sürecinden yararlanabilmektedir.
Ayrıca, Türk Ticaret Bankası, 2025 yılında ihracatçılarımıza 150 milyar TU kredi limiti tahsis etmeyi, 62 milyar TL kredi kullandırmayı ve şube sayısını 11'e, kredi kullanan ihracatçı sayısını 1.000'e çıkararak çalışma büyüklüğünü 200 milyar TL'ye ulaştırmayı hedeflemektedir.
Diğer taraftan, finansmana erişim noktasında, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) başta olmak üzere ilgili kurumlarımız ile koordinasyon içerisinde çalışmalar yürütülmektedir. Bu kapsamda yapılan değişikler ile; ihracat reeskont kredisi faiz oranlarının hesaplanmasında değişiklik yapılmış, hesaplamada politika faizinin belirli bir oranının esas alınması kararlaştırılmıştır. Bununla birlikte, TCMB tarafından 23 Ocak 2025, 6 Mart 2025 ve 17 Nisan 2025 tarihlerinde politika faizinde yapılan değişiklikle, reeskont kredilerinin faiz maliyeti 9628,98'e indirilmiştir.
Bunun yanında, 300 milyon TL olan reeskont kredilerinin günlük limiti önce 1,5 milyar TL'ye, daha sonra 3 milyar TL"ye, son olarak ise 4 milyar TLye çıkartılmış olup, artırılan limitin yaklaşık 1 milyar TLlik kısmı tekstil, giyim, deri, ayakkabı gibi emek yoğun sektörlere verilmektedir.
Kredi garanti kurumlarının kefaleti ile kredi başvurusunda bulunan firmalara azami 1,5 milyon dolar limit ile yabancı para cinsi reeskont kredisi kullandırılabilmesi imkânı sağlanmıştır.
Geçmiş yıllarda 9080 seviyelerinde uygulanan ihracat bedellerinin TCMBP"ye satış yükümlülüğü, önce 9040; ardından 9630 seviyesine indirilmişti. Söz konusu oran,2025 yılı Mayıs ayı itibarıyla ise 31 Temmuz 2025 tarihine kadar 9635 olarak belirlenmiştir. Yurt dışı kaynaklı dövizlerin TCMB'ye satışını gerçekleştiren ihracatçı firmalara dönüşüm kuru üzerinden 31 Temmuz 2025 tarihine kadar TL*ye çevrilen tutarın 963'ü kadar döviz dönüşüm desteği sağlanmaktadır.
Bununla birlikte, İGE A.Ş. ve Hazine ve Maliye Bakanlığı kaynağıyla ihracatçılar için yeni kefalet destek paketleri sunmaya hazırlanılmaktadır. Çok yakında çalışmaları tamamlanacak olan yeni destek paketleriyle ihracatçılarımız, Türk lirası ve yabancı para krediler için yeni kefalet desteklerinden yararlanabilecektir. Toplamda 36 milyar TI.lik kredi hacmine karşılık gelecek kefalet desteğiyle ihracatçıların işletme sermayesi ihtiyaçlarını karşılamanın yanı sıra Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımız bünyesindeki KOSGEB ile yapılan iş birliği sayesinde dijital dönüşüm projelerine de kefalet desteği sağlanacaktır. Öte yandan, finansmana erişim güçlüğü çeken emek yoğun sektörlerimize yönelik olarak; tekstil, giyim, deri, ayakkabı gibi emek yoğun üretim yapan imalat sanayi sektörlerimizin rekabet güçlerini korumak amacıyla, bu sektörlerde faaliyet gösteren ve istihdamlarını koruyan KOBİ sınıfındaki işletmelerimize, KOSGEB aracılığı ile çalışan başına aylık 2 bin 500 TL geri ödemesiz destek sağlamaktadır.
Ayrıca, girişimcilerimizin ihracat yapmaya ilişkin ihtiyaç duyacağı bilgilere tek bir platformdan ulaşmasını mümkün kılan ve yapay zeka uygulamaları dahil olmak üzere gelişmiş bir teknoloji altyapısıyla firmalarımıza hedef pazar belirleme noktasında dijital danışmanlık hizmeti sunan Kolay İhracat Platformu (KİP) kullanıcı dostu tasarımı ve sunduğu hizmetlerin içeriği ile dünyadaki örneklerinin çok ilerisindedir. 28/08/2020 tarihinde açılan Platforma açıldığı günden bu yana 3 milyondan fazla görüntülenmiş, 800 binin üzerinde kullanıcı giriş yapmış ve 70 bini aşkın kayıtlı kullanıcıya erişilmiştir.
Platformdaki Pazara Giriş Haritası modülünde 190 adet ülke ve 5400 adet ürün için ülkenin genel sosyoekonomik göstergeleri, hedef pazarda diğer ülkelerin pazar payları ve büyüklükleri, ülkenin ürün için yaptığı alım ve Türkiye'nin payı, ikili anlaşmalar ve ürün özelinde vergi oranları ile varsa tarife dışı önlemlere ilişkin bilgiler sunulmaktadır. Ülke sayfaları modülünde ise kullanıcılar 190'ın üzerinde ülke için ilgilendikleri ülkenin genel durumundan stratejik pazara giriş kriterlerine ve Ticaret Müşavirlerimizden güncel notlara kadar çok çeşitli bilgilere erişebilmektedir. Platformda sektör sayfaları modülünde 23 sektörün küresel gidişatı, sektörün Türkiye'deki durumu ile sektörel haberler ve fuarlara ilişkin bilgiler yer almaktadır.
Söz konusu platformun kurulumunda edinilen tecrübe ve ihracatçılarımıza sunduğu katkıdan hareketle benzer bir platformun günümüzde küresel ticaretteki payı her geçen gün artan E-İhracat özelinde E-Kolay İhracat Platformu adıyla oluşturulmasına yönelik çalışmalara 2024 yılı Ocak ayında başlanmıştır. İki fazdan oluşan E-KİP'in ilk fazı 2024 yılı Ağustos ayında, ikinci fazı ise 2025 yılı Şubat ayında tamamlanarak tüm içerikler, htps://www.kolayihracat.gov.tr/ adresinde E-İhracatla iştigal eden KOBİ'lerimizin, kadın ve genç girişimcilerimizin, B2C ihracat modelini bünyelerine almak isteyen tüm ihracatçılarımızın ve vatandaşlarımızın kullanımına açılmış bulunmaktadır.
Bununla birlikte, E-KİP; Akıllı E-İhracat Robotu, Uzman Zekâ (Chatbot), Pazar/Pazaryeri Modülü, Adım Adım E-İhracat Modülü, Dijital Pazarlama Modülü, Eğitim Modülü, Sektörler, Profesyonel Çözüm Ortakları, Firma Kayıt, Kullanıcı Kokpiti ve İletişim Modülü olmak üzere toplam 12 adet modülden oluşmaktadır. Platform içerisinde en büyük değer önerilerine sahip olan Akıllı E-İhracat Robotu Modülü, 20'ye yakın uluslararası pazaryerinin veri kaynaklarından beslenerek kullanıcıların e-ihracatını gerçekleştirecekleri ürünlerin hangi ülkelere hangi parametrelerle ihraç edildiğini sunan geniş bir analiz setine sahiptir.
E-İhracat destekleri, ilgili mevzuatlar, platformda kullanılan eğitim materyalleri ve Bakanlığımızca hazırlanan kılavuzlar doğrultusunda eğitilen yapay zekâ destekli Uzman Zekâ aracılığı ile firmalarımızın E-İhracat operasyonlarına ilişkin sorularına yanıt sunulmaktadır. Pazar/Pazaryeri Modülü, E-İhracatımız için hedef pazar niteliğinde olan 24 farklı ülkede makroekonomik ve demografik göstergeleri, pazar ve tüketici dinamiklerini, ilgili ülkede sosyal medya ve dijital pazarlamaya ilişkin ipuçlarını, E-İhracat için önemli olan etkinlik takvimini içermektedir. Adım Adım E-İhracat Modülünde E-İhracatla iştigal eden tüm girişimcilerin E-İhracat sürecinde izlemesi gereken adımlara detaylı bir şekilde yer verilmektedir. Dijital Pazarlama Modülü, E-İhracata yönelik olarak pazaryerlerinde ve dijital platformlarda gerçekleştirilecek dijital pazarlama strateji ve araçları ile dikkat edilmesi gereken kritik noktaları içermektedir. Eğitim Modülü'nde ise 9091 aşkın video, 70'i aşkın infografik ve 200'ü aşkın slayt içerikleri E-İhracatçılarımızın hizmetine sunulmuştur.