İzmir'de bulunan bir fabrikada yürütülen toplu iş sözleşmesi sürecine ilişkin
Kaynak göster
İskender Bayhan (EMEP), 8 Nisan 2025 tarihinde 7/26431 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 168 gün sonra, 23 Eylül 2025).
İskender Bayhan (EMEP, İstanbul). “İzmir'de bulunan bir fabrikada yürütülen toplu iş sözleşmesi sürecine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26431, 8 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26431-izmir-de-bulunan-bir-fabrikada-yurutulen-toplu-is-sozlesmesi-surecine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6c9f49e7-ed8f-4f7a-ab38-0196196e63e0
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 168 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat IŞIKHAN tarafından Anayasa'nın 98, TBMM İç Tüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İzmir'de faaliyet gösteren TPI (Türkerler Kompozit Kanat Sanayi A.Ş.) fabrikasında yürütülen toplu iş sözleşmesi (TİS) görüşmeleri, TPI ve Petrol-iş sendikası arasında uzlaşma sağlanamaması üzerine arabuluculuk aşamasına taşınmıştır. Bir önceki döneme ait idari maddelerde hızlı bir mutabakata varılmış ancak işçilerin en çok önem verdiği ücretler ve sosyal haklara ilişkin maddeler, arabulucuya gidilmeden önceki son görüşmelere kadar gündeme getirilmemiştir. TPI' ın teklif ettiği "630'luk zam oranı, işçilerin taleplerinin (96120) çok altında kalmış, sendika bu teklifi yeterli bulmayarak masadan kalkmıştır.
Ortalama 33 bin lira maaş alan işçiler, 0100'ün altında kalacak herhangi bir sözleşmenin kabul edilmeyeceğini beyan ederek fabrika içinde toplantılar düzenlemiş, temsilciler ve şube yöneticileriyle görüşerek kararlılıklarını ortaya koymuştur. İşçiler ayrıca, arabuluculuk süreci içerisinde haklarını kazanmak için mücadele etme eğilimindedirler.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Diğer yandan beyaz yakalı personel için yapılan düşük zam oranlarının da tepki çektiği, buna karşılık TP!'ın işçilere yönelik "bu süreçte yanımızda olmayan arkadaşlarla yolları ayıracağız" şeklinde ifadeler kullandığı; Haziran ayında 800 civarında işten çıkarma yapılmasının beklendiği de basına yansıdı.
İzmir'de, rüzgar gülü kanadı üretimi yapan Amerikalı şirket TPI'da çalışan işçiler, alınmayan işçi sağlığı ve güvenliği önlemleri nedeniyle üretim sürecindeki ağır kimyasallara maruz kalarak astım ve ağır iş yükü altında fıtık hastalığına yakalanmaktadır. Bu durum, geçtiğimiz yıllarda Menemen ve Çiğli fabrikalarında sıkça
Ni 06431 görülen işçi kıyımlarına yol açmıştır. Bu kıyımların nedeni, bir yandan düşük ücret politikası, diğer yandan işçilerin sağlığını bozan koşullar nedeniyle sağlığını kaybeden işçileri çıkararak yerine yeni, sağlıklı işçilerin alınmasıdır.
Bu bağlamda;
SORULAR
TPI fabrikasında yürütülen toplu iş sözleşmesi süreci Bakanlığınızca izlenmekte midir? Arabuluculuk sürecinde işçilerin haklarının korunmasına yönelik herhangi bir inceleme veya girişiminiz olmuş mudur?
Bakanlığınız, TP! ın "430 son teklifimizdir" şeklindeki yaklaşımının pazarlık sürecini tıkaması ve grev hakkının gündeme gelmesine neden olması karşısında nasıl bir tutum alacaktır?
Grev kararı alınması durumunda işçilerin anayasal haklarının güvence altına alınması için Bakanlığınızın bir planlaması bulunmakta mıdır?
TİS süreci devam ederken işçilere yönelik tehdit, gözdağı ve işten çıkarma konuşmaları hakkında Bakanlığınız herhangi bir denetim başlatmış mıdır?
TPİ fabrikasında Haziran ayında yaklaşık 800 kişinin işten çıkarılacağı yönündeki iddialar doğru mudur? Bu kapsamda işçi kıyımının engellenmesi ve iş güvencesinin sağlanması adına Bakanlığınız ne gibi önlemler alacaktır?
TPl'ın "zarar ediyoruz "gerekçesiyle düşük zam teklif etmesine rağmen geçmiş dönem kâr oranları ve aldıkları teşvikler, yararlandıkları muafiyetler hakkında Bakanlığınızın kamuoyuna açıklayacağı bir değerlendirmesi olacak mıdır?
Evrensel Gazetesi başta olmak üzere çeşitli yayın organlarında çıkan haberlerde, TPI işçilerinin örgütlenme, toplu sözleşme ve grev hakkının tehdit altında olduğu yönündeki habereler dikkate alınarak bu fabrikada herhangi bir teftiş veya soruşturma başlatılmış mıdır?
TPİ işçileri üretim sürecinde her gün sağlığını kaybetmektedir. Burada 5 yıl çalışan bir işçi daha sonra başka bir yerde iş bulamayacak boyutta zarara uğramaktadır. Sağlığını bozdukları işçileri 5 yıldan fazla çalıştırmayan TPI' da işçilerin yarısı astım, bel fıtığı ve cilt hastasıdır. Bakanlığınız TP da alınmayan işçi sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınması için TPI 'da bir denetim yapmış mıdır? Denetim yapıldı ise gereği neden yerine getirilmemektedir?
Amerikalı şirket TPl'ın yararlandığı muafiyetler ve aldığı teşviklerin tutarı yıllar itibarıyla nedir? TPI vergi ödemekte midir? SGK ödemeleri konusunda yükümlülüklerini yerine getiriyor mu?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o : 10.04.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1609790 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile İstanbul Milletvekili Sayın İskender BAYHAN tarafından yöneltilen 7/26431 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"Anayasamız ve 6336 sayılı Sendikalar ve Tı oplu İş Sözleşmesi Kanunu, sözleşme tarafları arasında serbest toplu pazarlık sistemini öngörmüştür. Bu bağlamda tarafların toplu iş sözleşmelerine yasalarca yasaklanmamış olmak koşuluyla serbest iradelerini kullanarak istedikleri hükümleri koyma konusunda serbesilikleri bulunmaktadır. Diğer taraftan, gerek toplu iş sözleşmeleri görüşmeleri sırasında, gerekse taraflar arasında imzalanarak yürürlüğe konulmuş bir toplu iş sözleşmesinin hükümlerinin uygulanması aşamasında, taraflar dışında herhangi bir kişi veya kuruluşa müdahale hakkı tanınmamıştır.
Diğer yandan, toplu görüşme müzakerelerinde anlaşma sağlanamaması üzerine söz konusu sendika tarafından 17.03.205 tarihinde arabulucu talebinde bulunulmuştur. 6356 sayılı Sendikalar ve Ti oplu İş Sözleşmesi Kanununun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasında; "Grev kararı, 50 nci maddenin beşinci Jikrasında belirtilen uyuşmazlık tutanağının tebliği tarihinden itibaren altmış gün içinde alınabilir ve bu süre içerisinde, altı iş günü önceden karşı tarafa bildirilecek tarihte uygulamaya konulabilir. Bu süre içerisinde, grev kararının alınmaması veya uygulanacağı tarihin karşı tarafa bildirilmemesi hâlinde toplu iş sözleşmesi yapma yetkisi düşer." ifadeleri hüküm altına alındığından grev kararı alınıp uygulamaya geçilmesi önünde kanunen herhangi bir engel bulunmamaktadır.
Bakanlığımız kayıtları incelendiğinde, PETROL-İŞ Sendikası tarafindan TPI Kompozit Kanat Sanayi ve Ticaret A.Ş. ünvanlı işyerine yönelik yetki tespit başvurusunda bulunulması üzerine 21.11.2024 tarihinde olumlu yetki tespiti verildiği, söz konusu tespite herhangi bir itirazın olmaması üzerine ise 11.12.2024 tarihinde yetki belgesi düzenlendiği anlaşılmaktadır. T: araflar arasında toplu iş sözleşmesi görüşmeleri sürecine yönelik 25.03.2025 tarihinde arabulucu ataması gerçekleştirilmiş olup, 11.04.2025 tarihinde ise arabuluculuk sürecinin sonu uyuşmazlıkla sonuçlanmıştır. Bu kapsamda, kayıtlarımızda Petrol-İş Sendikası tarofından 18.04.2025 tarihinde grev kararı alındığı ve 13.05.2025 tarihinde ise grev uygulaması gerçekleştirildiği bilgisi yer almaktadır.
Öte yandan, prim belgelerinin verilmesi ve ödenmesi hususlarındaki yükümlülükler 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde belirlenmiştir. Buna göre; 3510 sayılı Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi (4/1-(a)) kapsamında sigortalı sayılanları çalıştıran işverenler cari aya ilişkin düzenlenecek asıl, ek veya iptal nitelikteki aylık prim ve hizmet belgesi ile muhtasar prim ve hizmet beyannamesini en geç belgenin ilişkin olduğu ayı izleyen ayın 26'sında saat 23.59'a kadar e-Sigorta kanalıyla Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) göndermek ve primlerini ay sonuna kadar ödemekle yükümlüdürler.
Ayrıca, 5510 sayılı Kanunun 88 inci maddesinin on altıncı Jikrasında işverenlerin borçlarını süresi içinde ödememeleri halinde ödenmeyen prim ve diğer alacakları için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanacağı hüküm altına al ınmıştır.
Bununla birlikte, SGK koordinesinde sağlanan teşvik ve desteklerden yararlanabilmek için her işyeri ve/veya sigortalının SGK 'ya olan yükümlülüklerini yasal süresi içerisinde yerine getirmesi gerekmektedir. "
Prof. Dr. VedafİŞIKHAN Bakan
Çankaya / ANKARA Tel: (0312) 296 71 68 Telafan: (2191 794 An An