Demiryolu taşımacılığının toplam ticaret içindeki payının artırılması için yürütülen çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 9 Nisan 2025 tarihinde 7/26867 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 177 gün sonra, 3 Ekim 2025).
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Demiryolu taşımacılığının toplam ticaret içindeki payının artırılması için yürütülen çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26867, 9 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26867-demiryolu-tasimaciliginin-toplam-ticaret-icindeki-payinin-artirilmasi-icin-yurutulen-calis (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/193e2ccf-b89c-4a61-9486-01961ff5c7ea
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 177 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Sayın Abdulkadir OĞLU targfırklan yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim.
Av. Dr. ir TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili
Küresel ticaretin büyümesiyle birlikte, Türkiye'nin Asya ve Avrupa arasındaki stratejik konumu giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Ticaret yollarının etkin ve sürdürülebilir olması, ülkelerin küresel ticaretten aldıkları payı artırırken, lojistik maliyetlerini düşürme ve ulaşım altyapılarını güçlendirme gerekliliğini de beraberinde getirmektedir. Bu doğrultuda, Türkiye son dönemde ulaştırma altyapısına 280 milyar dolar yatırım yapmış olup, bunun 60 milyar doları demir yolu sektörünün geliştirilmesi için kullanılmıştır. Ancak, 2023 yılı itibarıyla Türkiye'nin ihracatında demir yolu taşımacılığının payı yalnızca "60,7, ithalatta ise "00,55 olarak gerçekleşmiştir. Bu veriler, Türkiye'de demir yolu taşımacılığının daha etkin kullanılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, Orta Koridor, Bakü-Tiflis-Kars Demir Yolu Hattı ve Kalkınma Yolu gibi projeler, Türkiye'nin uluslararası ticaretteki konumunu güçlendirmek için büyük önem taşımaktadır. Ancak, bu projelerin tam kapasite ile çalışabilmesi için altyapı yatırımları, gümrük işlemlerinin sadeleştirilmesi ve lojistik hizmetlerin geliştirilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede;
SORULAR
Türkiye'nin demir yolu taşımacılığının toplam ticaret içindeki payını artırmak amacıyla 2025 yılı içerisinde yürütülen mevcut projeler ve yeni planlanan yatırımlar nelerdir?
2023 yılı itibarıyla demir yolu taşımacılığının ihracattaki "00,7 ve ithalattaki 900,55 olan payının artırılması için 2025 yılı içerisinde hangi stratejiler uygulanmaktadır, uygulanacaktır ?
Orta Koridor'un taşımacılık kapasitesinin 2030"a kadar üç katına çıkarılması hedeflenmektedir. Bu doğrultuda, Türkiye'nin güzergâh üzerindeki ülkelerle yaptığı iş birlikleri ve imzalanan anlaşmalar nelerdir? Orta Koridor'un etkinliğinin artırılması için gümrük süreçlerinde yapılan düzenlemeler ve kolaylaştırıcı adımlar nelerdir?
Bakü-Tiflis-Kars (BTK) Demir Yolu hattının kapasitesinin artırılması ve daha etkin kullaniliması. için yapılan altyapı çalışmaları nelerdir?
Kalkınma Yolu Projesi kapsamında Türkiye'de inşa edilmesi planlanan 727 kilometrelik yeni demir yolu hattının güncel inşaat süreci ve tamamlanma takvimi nedir?
Türkiye'nin lojistik üs olma vizyonu çerçevesinde, intermodal taşımacılığın geliştirilmesi adına lojistik merkezlerde 2025 yılı içerisinde yapılan ve yapılacak yatırımlar nelerdir?
Demir yolu taşımacılığının geliştirilmesi için özel sektör şirketlerine 2024 yılında ve 2025 yılı 31 Mart itibarıyla sağlanan tüm devlet destekleri ve teşviklerinin her bir şirket bazında tutarlaru kaç Türk lirasıdır ?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Abdulkadir Uraloğlu, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı ·
12. Kalkınma Planı kapsamında Demiryolu sektör hedeflerimizin geliştirilerek, karasal taşımacılık içindeki demiryolu payının artırılması amaçlanmaktadır. Ayrıca; demiryolu taşımacılığının geliştirilmesi amacıyla devam eden 12 adet proje bulunmaktadır.
Ülkemiz; Asya ile Avrupa arasında, Çin'den Londra'ya kadar ulaşan Demir İpek Yolu'nun Orta Koridoru'nda yer almakta olup uluslararası yük ve yolcu taşımacılığı faaliyetleri gerçekleştirmektedir. Bu kapsamda, Orta Koridor'un canlandırılması için Gürcistan, Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan, Kırgızistan, ve Kazakistan ile ikili ya da çoklu işbirliği yapılmaktadır. 2016 Yılı Nisan ayı itibari ile dâhil olduğumuz "Ortak Transit Sözleşmesi" ve Gümrük Kanunu hükümleri doğrultusunda Gümrük İdaresi ile tam elektronik entegrasyona geçilmiştir.
Bununla birlikte; Türkiye Orta Koridor Geliştirme Projesi kapsamında Bakü-Tiflis-Kars hattına ilişkin kapasite geliştirmesi planlanmış olup, söz konusu imalat ve kapasite artırım çalışmalarına 2025 yılı içerisinde başlanacaktır.
Öte yandan, toplam uzunluğu 6.314 km olan ve Irak'ta bulunan Fav Limanı'ndan İngiltere'nin başkenti Londra'ya kadar uzanan Kalkınma Yolu Koridorunun ülkemiz sınırları içerisinde yer alan 2.094 km'lik Ovaköy (Hudut)-Nusaybin Mardin - Şanlıurfa-Gaziantep-Adana — Mersin (Yenice) — Ulukışla — Karaman — Konya — Afyonkarahisar — Eskişehir — Gebze — İstanbul - Edirne güzergâhının kullanması planlanmaktadır.
Ayrıca; 501 km'lik "Gaziantep-Şanlıurfa-Mardin-Nusaybin-Cizre-Ovaköy" kesimi 2025 yılı yatırım programına alınmış ve ihale hazırlık çalışmaları sürmektedir. "Mersin-Adana-Osmaniye-Gaziantep Hızlı Tren Projesi"nin yapım çalışmalarına devam edilmekte olup, projenin 2027 yılı içerisinde tamamlanarak işletmeye açılması planlanmaktadır. "Aksaray-Ulukışla-Yenice Yüksek Hızlı Tren Projesi"nin yapımı için ihale hazırlık çalışmaları devam etmekte olup ivedilikle yapım çalışmalarına başlanıp, projenin 2030 yılında tamamlanması planlanmaktadır.
Bunlara ilave olarak; Bakanlığımızca 12 adet Lojistik Merkez işletmeye alınmış, Kayseri Boğazköprü Lojistik Merkezi ve Niğde Andaval Yük Merkezi inşaatları 2024 yılında tamamlanmış, Sivas Lojistik Merkezinde da yapım çalışmalarına devam edilmektedir. Bozüyük Lojistik Merkezinin ise yapım ihalesinin değerlendirme süreci devam etmektedir.
Diğer taraftan; demiryolu ile yapılan ihracat taşımaları sınır kapılarımızdan olmakla birlikte yine odemiryollarımızla olimanlarımıza intikal Oedilmek suretiyle (Öde gerçekleşmektedir. 2023 yılında 1,9 milyon ton doğrudan sınır kapılarından demiryolu ihracat taşıması ve ihraç edilmek üzere 5,2 milyon ton da limanlara demiryolu taşıması yapılmıştır. 2024 yılında 2,1 milyon ton doğrudan sınır kapılarından demiryolu ihracat taşıması ve ihraç edilmek üzere 4,6 milyon ton da limanlara demiryolu taşıması yapılmıştır.
Abdulkadir URALOĞLUBakan