Çocuk işçiliğinin önlenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Sevilay Çelenk Özen (DEM Parti), 24 Nisan 2025 tarihinde 7/27565 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 242 gün sonra, 22 Aralık 2025).
Sevilay Çelenk Özen (DEM Parti, Diyarbakır). “Çocuk işçiliğinin önlenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/27565, 24 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27565-cocuk-isciliginin-onlenmesi-icin-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2bcb51a4-99f1-4ced-a074-01966be0fdb7
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 242 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yer alan sorularımın Anayasa'nın 98, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 96 ve 99. maddeleri uyarınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından, öngörülen yasal süresi içinde cevaplanması konusunda gereğini bilginize sunarım.
Sevilay ÇELENK Diyarbakır Milletvekili
Gerekçenin tamamını göster (8 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Türkiye'de eğitim çağındaki çocukların işçileştirilmesi, toplumsal açıdan derin bir sorun olarak varlığını sürdürmektedir. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi'nin (İSİG) verilerine göre, 2024 yılında 14 yaş ve altı 22 çocuk ile 15-17 yaş arası 46 çocuk çalışırken yaşamını yitirmiş, 2025 yılının ilk dört ayında ise en az 19 işçileştirilmiş çocuk iş cinayetlerinde hayatını kaybetmiştir. Bu tablonun son örneklerinden biri, Nisan ayında 14 yaşındaki Suriyeli göçmen Yusuf Mısri'nin sondaj çalışmaları sırasında yaşamını yitirmesi olmuştur. Aynı dönemde farklı sektörlerde çalışan en az üç işçileştirilmiş çocuk hayatını kaybetmiş, bir çocuk iş kazası sonucu uzuv kaybı yaşamış, bir başka çocuk ise çalışma koşullarının yarattığı baskı nedeniyle yaşamına son vermiştir.
Türkiye'de işçileştirilmiş çocukların sayısındaki artış, doğrudan çocuk yoksulluğuyla bağlantılıdır. Avrupa Birliği İstatistik Ofisi (Eurostat) verilerine göre, 2022 yılında AB ülkelerinde 18 yaş altı çocukların 9624,7""si yoksulluk ve sosyal dışlanma riski altındayken, Türkiye'de bu oran "645,2'ye ulaşmıştır. Türkiye, bu oranla 29 ülke arasında en yüksek çocuk yoksulluğu oranına sahip ülke konumundadır.
Çocuk yoksulluğunun yaygınlaşması, eğitimde sürekliliği ciddi şekilde tehdit etmektedir. Eğitim Reformu Girişimi'nin verilerine göre, 2023-2024 öğretim yılında 612 bin 814 çocuk okuldan kopmuştur. İşçileştirilmiş çocukların sayısındaki artışın en temel nedenleri arasında yoksulluk ve eğitime erişimde yaşanan güçlükler yer almaktadır. " " Sosyal destek mekanizmalarının yetersizliği ise bu eğilimi daha da derinleştirmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) "İstatistiklerle Çocuk" verilerine göre, işçileştirilmiş çocuk oranı 22,1 seviyesine yükselmiştir. Bu veriler, Türkiye?de çocuk emeği sömürüsünün yapısal ve kalıcı bir toplumsal sorun haline geldiğini açıkça ortaya koymaktadır.
İşçileştirilmiş çocukların sayısındaki artışta eğitim politikalarının belirleyici rol oynadığı görülmektedir. Milli Eğitim Bakanlığı'nın yürüttüğü "Mesleki Eğitim Merkezi Programı" (MESEM) kapsamında yüz binlerce öğrenci haftanın dört günü işyerlerinde çalıştırılmakta ve aylık 6.600 TL ile 11.052 TL arasında ücret almaktadır.
Mevcut tablo, eğitim çağındaki çocukların eğitim ve gelişim haklarının ihlal edildiğini, sosyal adaletin derin biçimde zedelendiğini ve yoksulluk döngüsünün kalıcı hale geldiğini göstermektedir.
Çocuğun işçisi olmaz. Çocuklar çocukluklarını yaşamalıdır. Çocukların ucuz iş gücü olarak görülmesini ve bu yaklaşımı besleyen eğitim ve istihdam politikalarını sona erdirmek için acil adımlar atılmalıdır.
Bu bağlamda;
I. 2024 ve 2025 yıllarında iş cinayetlerinde hayatını kaybeden işçileştirilmiş çocuklara ilişkin olarak Bakanlığınızca yürütülen idari veya hukuki süreçler nelerdir? Hayatını kaybeden çocukların yaş, cinsiyet ve sektör dağılımı ile ölüm nedenlerine ilişkin elinizde bulunan veriler nelerdir? Ayrıca, iş kazası, uzuv kaybı veya intihar vakalarına dair Bakanlığınızın kayıtlarında veri bulunmakta mıdır?
SORULAR
Türkiye'de işçileştirilmiş çocukların sayısındaki artışla bağlantılı olarak, 18 yaş altı çocukların yoksulluk oranı nedir? 2023-2024 eğitim öğretim yılında eğitimden koparak işçileştirilen çocukların yaş, cinsiyet ve bölgesel dağılımı nasıldır?
Çocuk yoksulluğunu ve eğitimden kopuşu önlemeye yönelik 2024 yılında yürütülen sosyal destek ve teşvik programları nelerdir? Bu programlardan kaç işçileştirilmiş çocuk yararlanmıştır?
TÜİK verilerine göre işçileştirilmiş çocuk oranı 9022,1'e yükselmiştir. Bu oranı azaltmaya yönelik olarak Bakanlığınızca yürütülen mevcut veya planlanan politika ve stratejiler nelerdir?
İşçileştirilmiş çocuklara ilişkin düzenli, güvenilir ve kamuoyuna açık veri paylaşımına yönelik Bakanlığınızca yürütülen bir çalışma bulunmakta mıdır? Varsa, elinizde bulunan veriler nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o : 07.05.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1624554 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile Diyarbakır Milletvekili Sayın Sevilay ÇELENK tarafından yöneltilen 7/27565 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"Bakanlığımız tarafından 1990'lı yılların başından bu yana çocuk işçiliğine karşı aktif mücadele verilmekte çocuk işçiliği konusunda çalışma yapan kamu kurum ve kuruluşları, meslek kuruluşları, üniversiteler, işçi-işveren kuruluşları ve sivil toplum örgütleri arasında koordinasyon ve işbirliği kararlılıkla sürdürülmektedir.
Bu kapsamda, ülkemiz Uluslararası Çalışma Örgütü'nün temel sözleşmelerinden olan ve asgari çalışma yaşını düzenleyen 138 sayılı İstihdama Kabulde Asgari Yaşa İlişkin Sözleşmeyi ve ülkelerin en kötü biçimlerdeki çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılmasına yönelik eylem programları belirlemesini ve uygulamasını düzenleyen 182 sayılı En Kötü Biçimlerdeki Çocuk İşçiliğinin Yasaklanması ve Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Acil Eylem Sözleşmesini onaylamış olup, ulusal mevzuatı ile politika ve programlarını söz konusu sözleşmelere uygun olarak düzenlemiştir.
Çocuk işçiliğinin tamamen ortadan kaldırılması amacıyla 2005-2015 döneminde "Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi için Zamana Bağlı Politika ve Program Çerçevesi' ve 2017-2023 döneminde Çocuk İşçiliği ile Mücadele Ulusal Programı" uygulanmıştır. Ulusal Program kapsamında çocukların çalışma yaşamına girmesinde temel sebepleri oluşturan yoksulluğun ortadan kaldırılması, eğitimin kalitesinin ve ulaşılabilirliğinin artırılması, toplumsal bilinç ve duyarlılığın geliştirilmesi, çocuklar ve ailelerine yönelik farkındalık artırma, meslek edindirme ile kamu hizmetlerine yönlendirme çalışmaları yapılmış olup, hukuki ve mevzuata yönelik düzenlemelerin yapılması, mevcut kurumsal yapıların güçlendirilmesi ve yeni kurumsal yapıların oluşturulmasına yönelik çalışmalar yürütülmüştür.
Tüm bu çalışmalar çerçevesinde Türkiye, BM 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündeminin 8.7. hedefi doğrultusunda oluşturulan küresel işbirliği İttifak 8.7'de yer almak amacıyla çalışmalar yürütmektedir. Bu kapsamda, Ulusal Siratejik Çalıştay gerçekleştirilmiş olup Çalıştay sonucunda elde edilen çıktılar dikkate alınarak ilgili taraflarla istişare içerisinde ülkemizin İttifak 8.7 Rehber Ülke Yol Haritası oluşturulmuştur. İttifak 8.7 Küresel Koordinasyon Grubunda Yol Haritasının sunumunun ardından Türkiye Rehber Ülke statüsü almıştır.
Bununla birlikte, iş kazası incelemelerinde; olayın iş kazası olup olmadığı, kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunanların tespiti ve sigortalı ve hak sahipleri için kısa vadeli sigorta kollarından sağlanacak hakların kusurlu kişilere rücu edilmesi işlemlerine esas olmak üzere tanzim edilen inceleme raporları, gerekli iş ve işlemlerin tesis edilmesi için ilgili birimlere intikal ettirilmektedir.
Ülkemizde çocuk işgücüne ilişkin araştırmalar ulusal resmi istatistiklerin üretimi ve yayınlanmasında tek yetkili ulusal kurum olan Türkiye İstatistik Kurumu (T UİK) tarafından Çocuk İşgücü Anketleri yoluyla gerçekleştirilmekte olup söz konusu istatistiklere TÜİK internet sitesinden ulaşılabilmektedir. Diğer taraftan, önergede yer alan iş kazalarına ilişkin veriler SGK resmi web sitesinde (www.sgk. gov.ir) yayımlanmaktadır. "
Prof. Dr. VedatğŞIKHAN
Bakan Çankaya / ANKARA Tel(312) 296 — 71 68