TPIC tarafından Diyarbakır'da izinsiz petrol arama çalışmaları yapıldığı iddialarına ilişkin
Kaynak göster
Serhat Eren (DEM Parti), 30 Nisan 2025 tarihinde 7/27657 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 41 gün sonra, 10 Haziran 2025).
Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “TPIC tarafından Diyarbakır'da izinsiz petrol arama çalışmaları yapıldığı iddialarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/27657, 30 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27657-tpic-tarafindan-diyarbakir-da-izinsiz-petrol-arama-calismalari-yapildigi-iddialarina-ilisk (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3ee60b3a-dee4-4118-8eb8-019690ceff28
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 41 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96. ile 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Serhat EREN Diyarbakır Milletvekili
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'na (TPAO) bağlı olarak 1988 yılında kurulan Turkish Petroleum International Company (TPIC) tarafından, Diyarbakır ilinin Lice ilçesinde ve çevresinde doğalgaz, petrol ve maden arama çalışmaları yürütüldüğü basına yansımıştır. Söz konusu çalışmalarda Ankara ve Batman'dan getirilen özel ekiplerin, mahalle mahalle gezerek yer altı taramaları yaptığı, özel cihazlarla numuneler topladığı ve zaman zaman iş makineleri ile kazılar gerçekleştirdiği ifade edilmektedir. Ayrıca, köylülerin bilgisi ve izni dışında, özel mülkiyet alanlarına girişler yapıldığı ve bazı bölgelerde kazıların köylülere haber verilmeden yapıldığı iddia edilmiştir.
Bu iddialar, Anayasa'da güvence altına alınmış olan mülkiyet hakkı, çevre hakkı ve halkın bilgi edinme hakkı açısından ciddi ihlaller yaratabilecek niteliktedir. Diğer yandan, yürütülen faaliyetlerin yerel halk üzerinde yarattığı tedirginlik ve olası sosyal-ekolojik sonuçlar da kamuoyunun kaygılarını artırmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
TPIC tarafından Diyarbakır'ın Lice ilçesinde ve çevresinde yürütülen maden, petrol ve doğalgaz arama faaliyetleri için hangi kurumlardan izin alınmıştır? Hangi alanlarda çalışmalar yürütülmektedir?
TPIC ekiplerinin, köylülerin özel mülkiyet alanlarına izinsiz giriş yaptığı, kepçelerle kazı çalışmaları yaptığı ve köylülere bilgi verilmediği doğru mudur? Bu uygulamalar yasal mıdır?
Söz konusu faaliyetlerin çevre ve insan sağlığı üzerindeki olası etkilerine dair bir Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporu hazırlanmış mıdır? Hazırlandıysa halkla paylaşılmış mıdır?
Arama yapılan bölgelerde, yerel halkın bilgilendirilmesi, rızalarının alınması ve mülkiyet haklarının korunması amacıyla ne gibi tedbirler alınmaktadır?
, TPIC tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında, demir, altın, bakır, mermer, bor veya petrol rezervlerine ulaşıldığına dair herhangi bir bulgu elde edilmiş midir? Bu bulgular kamuoyu ile paylaşılacak mıdır?
, TPIC'in yürüttüğü çalışmalar nedeniyle arazileri zarar gören yurttaşlar için bir tazminat veya zarar karşılama mekanizması öngörülmüş müdür?
. Diyarbakır ve çevresinde yürütülen bu tür çalışmaların sosyal dokuda ve yaşam alanlarında yaratabileceği tahribatlara karşı bakanlığınızın bir denetim ve koruma politikası var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
; DÖNEM | ESASNO | 288 O! 727657
Diyarbakır ilimizin Lice ilçesi ve çevresinde petrol ve doğal gaz arama faaliyetlerine başlanabilmesi için öncelikle Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG)Y'nden sismik araştırmalar öncesinde arama ruhsatı alınmış olup, söz konusu ruhsatın alınmasına müteakip Diyarbakır Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müdürlüğü, Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, DSİ 10. Bölge Müdürlüğü, Diyarbakır Orman İşletme Müdürlüğü ve Diyarbakır Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nden gerekli izinler alınarak sahadaki çalışmalara başlanmıştır.
Ayrıca söz konusu sismik arama faaliyetlerine başlanmadan önce Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Genel Müdürlüğü, Diyarbakır Valiliği, Hani, Hazro, Kocaköy, Kulp, Lice ve Silvan Kaymakamlıkları ile, DSİ 10. Bölge Müdürlüğü, Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü ve Diyarbakır Doğalgaz Dağıtım A.Ş. kurumlarına bilgilendirme ve görüş isteme yazıları gönderilmiştir.
Türk Petrol Kanunu'nun 46'ıncı maddesinin üçüncü fıkrasında ".. Pefrol hakkı sahibi, yapacağı petrol işlemleri ile ilgili Genel Müdürlüğünün kendisine onay vermesinin akabinde yöre halkını yapacağı operasyonlar hakkında bilgilendirir... " hükmü yer almakta, ayrıca ÇED Yönetmeliğinde halkın bilgilendirilmesi ve izin sürecine katılımı için anons, askıda ilan, sürece katılım toplantısı, broşür, tanıtıcı film ve resmi duyuru gibi uygulamalar bulunmaktadır. Bu çerçevede yürütülen faaliyetlerde meri mevzuata yer alan düzenlemelere uygun olacak şekilde gerekli adımlar takip edilmiştir.
Yerleşim yerleri, bina ve yapılara yaklaşma mesafeleri mezkur Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde düzenlenmekte (Öve mevzuatın uygulanmasına ilişkin (o denetimler OÂMAPEG tarafından gerçekleştirilmektedir. Ayrıca tarihi eser niteliği taşıyan alanlar ve sit bölgelerinde sismik arama çalışması yapılmamaktadır.
Mülkiyet haklarının korunmasına ilişkin faaliyetler esnasında oluşan zarar/ziyan ile ilgili hususlarda Türk Petrol Kanunu ve Türk Petrol Kanunu Uygulama Yönetmeliği'nde belirtilen hükümlere riayet edilmekte; sismik arama faaliyetleri sırasında tarım alanlarında makinaların geçişi ya da zaruri yolların açılması gibi sebeplerle özel mülklere girilmek zorunda kalınmasına bağlı olarak bir zarar oluşması halinde, oluşan bu zarar İlçe Tarım Müdürlüklerinden alınan o yıla ait ürün bedelleri üzerinden muhataplara ödenmektedir. İlaveten söz konusu çalışmalara ilişkin harici zarar tazmini talepleri de değerlendirilip sonuçlandırılmaktadır.