Arıcılık sektörünün sorunlarına ilişkin

Bakanlığımız Orman Genel Müdürlüğünce 2010 yılından itibaren bal ormanlarının kurulmaya başlanmasıyla, arıcılığa uygun vejetasyonun korunması, geliştirilmesi ve gıda güvenliğinin sağlanmasına yönelik fonksiyonel ormancılık anlayışına önemli katkılar sağlanmıştır.

Her yıl orman bölge müdürlüğümüzce yapılan planlar çerçevesinde yaklaşık 60 adet bal ormanı kurulmaktadır. 2024 yılı itibarıyla 100.067 hektar alanda yaklaşık 1 milyon kovan kapasiteli 890 adet bal ormanı kurulmuş olup arıcılarımıza ve ülke ekonomisine katkı sağlanmaya devam edilmektedir. 2028 yılına kadar bal ormanı sayısının 1.000 adete çıkarılması hedeflenmektedir.

Bal ormanı proje alanlarında ihtiyaç duyulması halinde bölgenin iklim ve coğrafi özelliklerine ve yöre orijinine uygun ekim/dikim çalışmaları yapılmaktadır. Söz konusu faaliyetlerde doğal dengenin korunması gözetilerek vejetasyon süresini uzatacak şekilde planlama yapılmaktadır.

Ülkemiz arıcılığının bitkisel üretimde kullanılan zirai mücadele ilaçları nedeniyle zarar görmemesi için il/ilçe müdürlüklerimiz tarafından ilaçlamaların, akşamüzeri veya sabah erken saatlerde arıların uçuş yapmadıkları zamanda yapılması konusunda gerekli bilgilendirme çalışmaları yürütülmektedir.

Bununla birlikte zirai ilaçların etiket bilgilerine göre doğru kullanımına yönelik çiftçi eğitimleri ile arıcılarımıza yönelik bilgilendirme çalışmaları yapılmakta olup bitkisel ürünlerde pestisit kullanımın kontrolüne yönelik denetimler 81 il müdürlüğü ve bağlı ilçe müdürlüklerince gerçekleştirilmektedir.

Varroa, arılara zarar veren bir parazit olup toplu arı ölümlerine neden olabilmektedir. Bakanlığımızca bu parazitle kimyasal ilaç kullanımı ve bir takım kültürel metotlarla mücadeleye yönelik çalışmalar sürdürülmektedir. Mücadelede etkinliği artırmak amacıyla arı kolonilerinde yoğun varroa enfeksiyonlarının teşhis edildiği durumlarda komşu arı kolonileri başta olmak üzere hatta belirli bir bölgedeki tüm arı kolonilerinde de toplu mücadele yapılmaktadır.

Bakanlığımız, risk esasına göre hazırlanan yıllık denetim programları ile TİMER, CİMER ve Alo 174 Gıda hattına bildirimleri yapılan ürün ve firmalara yönelik olarak denetim faaliyetlerini yürütmektedir. Bu denetimlerin yanı sıra Bakanlığımızca "Ulusal Kalıntı İzleme Planı" kapsamında birincil üreticilerden numune alınmakta olup antibiyotik, veteriner ilaç ve pestisit kalıntısı yönünden analizler yapılmaktadır.

Ülkemizden Avrupa'ya ihraç edilen ballarda son 5 yılda Avrupa pazarında Türk balina ilişkin ithalat yasağı ve ürün iadesi olmamıştır.

Balın tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretilmesi, hazırlanması, işlenmesi, depolanması, nakledilmesi ve piyasaya arz edilmesi aşamalarında taşıması gereken özelliklerin belirlendiği Türk Gıda Kodeksi (TGK) Bal Tebliği, Avrupa Birliği'nin 2001/110/EC numaralı "Bal Direktifi" dikkate alınarak hazırlanmış olup Kodeks Alimentarius Bal Standardı ile uyumludur.

TGK-Bal Tebliği'nde 2023 yılında yapılan değişiklikle bala dışarıdan madde katılmasını ortaya koyabilecek karar ölçütlerinin belirlenmesi ve duyurulması ile ilgili kurallar belirlenmiştir. Karar ölçütlerinin yayımlanması ile ilgili çalışmalar devam etmektedir.

5996 sayılı Veteriner Hizmetler, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nda 04.11.2020 tarihinde yapılan değişiklikle, tağşiş yapan firmalara ağır adli ve idari yaptırımlar uygulanması öngörülmüştür. Bakanlığımızca adı geçen Kanun'un yeniden düzenlenmesiyle ilgili çalışmalar Strateji Geliştirme Başkanlığı devam etmektedir.

Bakanlığımız denetim faaliyetleri, 81 il ve 922 ilçede etkin bir şekilde devam etmekte olup rutin denetim programlarının yanı sıra Alo Gıda 174, CİMER, TİMER gibi iletişim kanallarına yapılan ihbarlar titizlikle değerlendirilip 5996 sayılı Kanun kapsamında gerekli iş ve işlemler yapılmaktadır.

Bakanlığımızca yapılan tarımsal destekleme ödemeleri bütçe programı dâhilinde gerçekleştirilmektedir.

16.05.2025 tarihinde arıcılık desteği kapsamında 984 milyon 628 bin 244 TL destekleme ödemesi üreticilerimizin hesaplarına aktarılmıştır. Ayrıca arıcılık faaliyeti yürüten üreticilerimizin şeker talepleri dönemler halinde indirimli/cari fiyattan TÜRKŞEKER aracılığı ile karşılanmaktadır.

8760 sayılı 2024-2026 Yıllarında Yapılacak Hayvancılık Desteklemelerine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında hayvansal üretim, su ürünleri üretimi, tarımsal araştırma ve geliştirmenin desteklenmesine ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

Hayvansal üretimde yeni destekleme programı temel hayvancılık ve ürün geliştirme destekleri olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. e Temel hayvancılık destekleri; büyükbaş hayvancılık, küçükbaş hayvancılık, atık, arıcılık ve ipek böceği faaliyetlerinin desteklenmesinden oluşmaktadır. Aile işletmeleri, genç ve kadın yetiştiriciler, birinci derece örgüt üyesi ile planlama bölgeleri gibi yönlendirici kriterleri sağlayan yetiştiricilere temel destek tutarına ilave destek verilmektedir. Ayrıca suni tohumlama, soy kütüğü, yerli sperma, ari işletme, sürü yöneticisi (çoban) gibi verimlilik kriterlerine ilave destek sağlanmaktadır. e Ürün geliştirme destekleri; çiğ süt, besilik erkek sığır (karkas), tiftik üretimi desteklerini kapsamaktadır. Aile işletmeleri, genç ve kadın yetiştiriciler, birinci derece örgüt üyesi ile planlama bölgeleri gibi yönlendirici kriterleri sağlayan üreticilere temel destek tutarına ilave destek verilmektedir. Ayrıca ari işletme, kendi tankında soğutma, örgüt üzerinden pazarlama, karkas ağırlığı, kaliteli tiftik ve sözleşmeli üretim gibi verimlilik kriterlerine ilave destek verilmektedir.

Yeni destekleme modeli ile ilk defa;

" Oğlak ve kuzuya temel destek ödemesi, se Genç ve kadın yetiştiriciye ilave destek, e Aileişletmelerine temel destek oranında ilave destek, e Doğduğu aile işletmesinden kesime giden erkek sığırlara ilave destek, e Gezginci arıcılık yapanlara ilave destek ve "e Birinci derece örgüt üyesi yetiştiricilere ilave destek verilmektedir.

2024 yılından itibaren uygulamaya konulan ve 2024-2026 yıllarını kapsayan yeni destekleme modeli ile arılı kovan başına 100 TL destekleme ödemesinin yanı sıra, gezginci arıcılara kovan başına 30 TL ek destek verilerek gezginci arıcılarımız desteklenmektedir.

Yeni destekleme modeli ile birlikte hayvancılık işletmelerinin ekonomik açıdan güçlü, dirençli Strateji Geliştirme Başkanlığı ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşması hedefiyle sübvansiyonlu kredilerde; kadınlara, gençlere ve planlı üretim bölgelerine ilave indirim uygulanmaktadır. Bu sayede geleceğimizin teminatı gençlerimiz ve ailemizin temel direği olan kadınlarımızın üretimde kalmalarına imkân sağlanmaktadır.

IPARD Programı kapsamında yer alan tedbirler ile kırsal alanda yaşayan gençlere ve kadınlara yönelik ek sıralama puanı ve ek hibe oranı uygulanarak pozitif ayrımcılık yapılmaktadır.

23.05.2024 tarihinde yayınlanan Arıcılık Yönetmeliği'nde yapılan değişiklik ile sahada yaşanan konaklama sorunlarının çözümüne yönelik düzenlemeler yapılmıştır. Arı konaklama noktaları sayısallaştırma çalışmaları ile gezginci arıcıların sorunları ve kışlatma ile ilgili problemlerinin çözümü noktasında çalışmalar devam etmektedir.

İbrahim YUMAKLIBakan