Eskişehir'in Beylikova ilçesinde bulunan nadir toprak elementi rezervine ilişkin
CHP
Muhatap:
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar Kaynak göster
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 21 Mayıs 2025 tarihinde 7/28865 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 62 gün sonra, 22 Temmuz 2025).
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Eskişehir'in Beylikova ilçesinde bulunan nadir toprak elementi rezervine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/28865, 21 Mayıs 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-28865-eskisehir-in-beylikova-ilcesinde-bulunan-nadir-toprak-elementi-rezervine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c47a2fbf-462a-421b-bad0-0196f7c570b8
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 62 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Sayın Alparslan BAYRAKTAR tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim. AL
Av. Dr. Sezgin TANRIKULU " Diyarbakır Milletvekili
Dünyada son yüzyılda gerçekleşen pek çok çatışmanın ve vekalet savaşlarının gerisinde enerji kaynaklarına ve bu kaynakların iletim yollarına sahip olma amacı bulunduğu bilinmektedir. Günümüzde ise enerji güvenliği sadece petrol ve doğal gaz gibi hidrokarbonlarla sınırlı kalmamakta, yeni nesil teknolojilerin temelini oluşturan Nadir Toprak Elementleri (NTE) gibi stratejik mineraller öne çıkmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
New York Times'ta 16 Nisan 2025 tarihinde yayımlanan makalede, ABD savunma sanayisinin ve ileri teknoloji ürünlerinin büyük oranda Nadir Toprak Elementleri (NTE)'ye bağımlı olduğu ve bu ürünlerin büyük çoğunluğunun Çin'den ithal edildiği vurgulanmıştır. Çin'in bu alandaki tekelleşmesine karşı alternatif tedarik zincirleri oluşturulmasının yıllar süreceği belirtilmektedir.
Makalede aktarıldığına göre, her F-35 Lightning Il uçağı, 408,5 kg (900 Pound), yeni nesil her Virginia sınıfı denizaltısı 4,5 ton (9 bin 200 Pound) Nadir Toprak Elementleri (NTE) kullanılarak üretilmektedir.
Ayrıca Tomahawk füzeleri, Predator Dron, Ortak Doğrudan Saldırı Mühimmatı ve akıllı bomba üretimlerinde de Nadir Toprak Elementleri (NTE) kullanılmaktadır.
Bu bağlamda, Türkiye'nin Eskişehir Beylikova bölgesinde açıklanan 570 bin tonluk NTE rezervi büyük bir stratejik potansiyel taşımaktadır. Ancak rezerve sahip olmak kadar, bu elementleri işleyebilme kapasitesine sahip olmak da en az onun kadar önemlidir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Eskişehir Beylikova'daki Nadir Toprak Elementleri rezervinin işlenmesine yönelik bugüne kadar hangi somut adımlar atılmıştır?
Bu rezervin işlenmesi için planlanan tesisin teknolojik kapasitesi, inşaat aşaması ve tamamlanma tarihi nedir?
Türkiye'nin NTE alanında dışa bağımlılığını azaltmak amacıyla, yerli İşleme tesisleri kurma ve AR-GE çalışmaları yapma planları var mıdır?
NTE'nin işlenmesi için gereken ileri teknoloji yatırımları ile ilgili olarak: hangi ülkelerle veya şirketlerle iş birliği görüşmeleri yürütülmektedir?
Türkiye'nin sahip olduğu bu potansiyel rezervin, savunma sanayi, uzay teknolojileri, elektronik ve enerji iletim altyapılarında kullanımı için sektörel bir strateji oluşturulmuş mudur?
Türkiye'nin NTE rezervini stratejik ürünlere dönüştürecek sanayi politikalarının uygulanması için hangi bakanlıklar ve kurumlar arasında eşgüdüm sağlanmaktadır?
NTE üretimi ve işlenmesi sürecinde çevresel etkiler ve sürdürülebilirlik açısından hangi önlemler alınmaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
Eskişehir ilimizin Beylikova ilçesindeki Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü uhdesinde yer alan sahada yürütülen arama çalışmaları kapsamında, sahada 310 lokasyonda yaklaşık 125 bin metre sondaj yapılmış ve sahadan 59.000'den fazla numune alınarak gerekli analiz çalışmaları tamamlanmıştır. Ayrıca Nadir Toprak Elementleri (NTE) sahasındaki kompleks cevherin ekonomiye kazandırılması faaliyetlerinde kurumsal kapasite ve uzmanlığın geliştirilmesi, teknoloji geliştirme, altyapı çalışmaları, pilot ve üretim tesisi kurulmasına yönelik çalışmaların yanı sıra, iş süreçlerinin daha etkin sürdürülmesi amacıyla "Beylikova Florit, Barit ve Nadir Toprak Elementleri İşletme Müdürlüğü" kurulmuş olup, bu kuruluşta ilk etapta yıllık 1.200 ton cevher işleyecek pilot üretim tesisi tamamlanarak devreye alınmıştır.
Sahadaki rezervin ekonomiye kazandırılması amacıyla pilot tesiste Ar-Ge faaliyetleri devam etmekte; yürütülecek çalışmalar neticesinde endüstriyel ölçekte Nadir Toprak Oksitleri (NTO) Üretim Tesisinin kurulması için kapsam ve yatırım modelinin belirlenerek yatırım çalışmalarına başlanması planlanmaktadır. Ar-Ge çalışmaları tamamlandıktan sonra kurulacak endüstriyel tesiste ise yıllık 570 bin ton cevher işlenerek 10.000 ton NTO üretilmesi hedeflenmektedir.
Dünya NTE üretiminde Çin, ABD, Avustralya ve Kanada gibi ülkeler ön plana çıkıyor olmakla birlikte; NTE teknolojisine sahip olan ülke ve firmalar, NTO üretim süreçlerine ilişkin teknolojileri stratejik ve rekabetçi üstünlük olarak görmekte ve bu bilgileri paylaşmaktan kaçınmaktadır.
Durum bu olmakla birlikte; Ülkemizin dünyanın önemli 5 NTE üreticisinden birisi olma hedefi doğrultusunda pilot tesiste nadir toprak oksitlerinin yüksek safiyette ayrı ayrı elde edilmesi için proses geliştirilmesine yönelik çalışmalara yoğun bir şekilde devam edilmektedir. Bu doğrultuda sahanın kısa sürede ekonomiye kazandırılması amacıyla, NTO teknolojisine sahip ülkelerle kendi Ülkemizde üretim yapmak üzere bölgesel ve ülkeler arası iş birliklerinin geliştirilmesine yönelik faaliyetlere devam edilmektedir.
Nadir toprak elementleri, savunma sanayiinden yenilenebilir enerji sistemlerine, elektrikli araçlardan haberleşme ve uzay teknolojilerine kadar birçok stratejik ve ileri teknoloji alanında kritik öneme sahip olması sebebiyle söz konusu elementlerin Ülkemizdeki sanayi ve teknoloji alanında kullanımına yönelik sektörlerin önümüzdeki süreçte yaygınlaşacağı değerlendirilmektedir. Bu kapsamda başta On İkinci Kalkınma Planı olmak üzere Ülkemiz üst politika belgelerinde NTE konusu hem stratejik bir kaynak hem de yüksek katma değerli yerli üretim fırsatı olarak tanımlamakta olup, Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı, Bakanlığımız Stratejik Planı ve strateji belgelerinde de NTE üretimine yönelik orta ve uzun vadeli politikalar tanımlanmıştır. Bu çerçevede NTE rezervini stratejik ürünlere dönüştürme amacıyla kamu kurum ve kuruluşları ile iş birliği yapılarak çeşitli proje ve çalışmalar eşgüdüm içerisinde yürütülmektedir.
Eskişehir ilimizin Beylikova ilçesinde kurulan pilot tesisin çevresel etkilerine ilişkin hususlar Çevre, Şehircilik ve İklim değişikliği Bakanlığı uhdesinde yürütülen ÇED sürecinde tüm yönleriyle etraflıca değerlendirilmekte olup, bu çerçevede söz konusu tesis için 16.04.2021 tarihinde alınan ÇED Olumlu Kararı 3 aylık periyotlarda ve istenilen formatta Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na Proje İlerleme Raporu olarak sunulmaktadır.