Seçmeli ders olarak verilen Kürtçe diline ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 55 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasanın 98. TBMM İç Tüzüğünün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim
SORULAR
05.2025
Diller sadece birer iletişim aracı değil; halkların tarihsel hafızasını. kültürel kimliğini ve toplumsal varoluşunu taşıyan yaşamsal birer değerdir. Ancak Türkiye'de Kürtçe başta olmak üzere birçok yerel dil, Cumhuriyet tarihi boyunca inkâr, asimilasyon ve yasak politikalarının hedefi olmuş; bu diller sistematik biçimde kamusal yaşamdan dışlanmıştır.
Kürt halkının anadilinde eğitim görme hakkı, yalnızca kültürel bir talep değil; anayasal eşitlik, toplumsal barış ve demokratikleşmenin temel koşuludur. Buna rağmen Milli Eğitim Bakanlığı'nın politikaları, Kürtçeyi sembolik düzeyde dahi tanımayan. varlığını yok sayan bir yaklaşım üretmektedir. Kürt Dili ve Edebiyatı bölümlerinden mezun olan gençler işsizlikle yüz yüze bırakılmakta; Kürtçe seçmeli dersler, öğretmen ve materyal yetersizliği bahanesiyle fiilen uygulanmamaktadır.
Bu tablo, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmeleriyle ve anayasanın eşit yurttaşlık ilkesine açıkça aykırıdır. UNESCO'nun "yok olma tehdidi altındaki diller" listesinde yer alan Kurmanci ve Zazaki lehçelerinin korunması ve yaşatılması. başta Milli Eğitim
Bakanlığı olmak üzere tüm kamu kurumlarının sorumluluğudur.
Bu bağlamda:
Kürt Dili ve Edebiyatı bölümlerinden mezun olan gençlerden bugüne kadar kaç kişi Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde istihdam edilmiştir? Bu mezunların büyük çoğunluğunun işsiz kalması, Bakanlığınızın politik tercihi midir?
Tarih AŞ ZO2$ 2 8 9 1 0)
Türkiye genelinde kaç okulda Kürtçe seçmeli ders açılmıştır? Bu dersleri kaç öğrenci seçmiştir ve bu derslere giren öğretmen sayısı kaçtır? Seçilen ancak öğretmen atanamadığı için açılamayan dersler için Bakanlığınız ne tür bir çözüm geliştirmiştir?
Seçmeli derslerin açılması yönünde öğrenci tercihi olmasına rağmen öğretmen temin edilmediği için Kürtçenin eğitim programından dışlanmasına ilişkin Bakanlığınızın herhangi bir denetim mekanizması var mıdır?
Kürtçenin eğitim alanında kullanılmasına yönelik olarak Bakanlığınız tarafından hazırlanmış müfredat, ders kitabı ve pedagojik materyaller nelerdir? Bu alanda çalışan uzman sayısı kaçtır?
Kürtçenin anadil olarak tanınması, eğitimin tüm kademelerinde uygulanması ve bu alanda kurumsal kâpasitenin güçlendirilmesine yönelik kısa ve uzun vadeli planlarınız var mıdır?
Yoksa Kürtçe sadece sembolik ve göstermelik düzeyde tutulmaya devam mı edilecektir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
b) 04/06/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1640882 sayılı yazınız.
c) 13/06/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1643991 sayılı yazınız.
ç) 13/06/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1643995 sayılı yazınız.
d) 13/06/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1643997 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d)'de kayıtlı yazıyla iletilen Şanlıurfa Milletvekili Dilan KUNT AYAN'ın 7/27362, İzmir Milletvekili Yüksel TAŞKIN'ın 7/28776, İstanbul Milletvekili Ali GÖKÇEK"in 7/28777, Şırnak Milletvekili Nevroz UYSAL ASLAN"'ın 7128910, Diyarbakır Milletvekili M. Sezgin TANRIKULU'nun 7/28913, Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU'nun 7/28915, İstanbul Milletvekili Suat ÖZÇAĞDAŞ"ın 7/28916, 7/28918 ve 729125, İstanbul Milletvekili Engin ALTAY'ın 7/28999 ile Şanlıurfa Milletvekili Ferit ŞENYAŞAR'ın 7/29000 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek"te sunulmuştur.
721362 GK 152 gar
112871b-28177 GK DH ğa Jgpe &K Mb
1389: oo GK Vb ÖK Pe alaRsıı O GK Tab
Al ME-ai9 Ek çak
Elekironik Ağ: www.meb.gov.tr Faks: (0312)418 75 39
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 0 0) EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı hay YUZYILI NUMARALI YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Yürürlükte olan İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesi"nde yer alan ve öğrencilerin ortaokul kademesinde tüm sınıf düzeylerinde haftalık 2 ders saati, İmam Hatip Ortaokulu Haftalık Ders Çizelgesi"'nde ise 5, 6 ve 7. sınıf düzeylerinde 1; 8. sınıf düzeyinde ise 1 veya 2 ders saati olarak seçebildikleri yaşayan diller ve lehçeler dersi kapsamında; Kürtçe (Kurmancca ve Zazaca); 5. Sınıf Öğretim Programı 2012/ 154, 6. Sınıf Öğretim Programı 2014/5, 7. Sınıf Öğretim Programı 2014/22, 8. Sınıf Öğretim Programı 2015/100 sayılı Talim ve Terbiye Kurulu Kararları doğrultusunda uygulanmaktadır.
Söz konusu derslere ilişkin ortaokul düzeyinde farklı kademelerde okutulacak ders araçlarına ilişkin liste 2025 yılı Ocak ayında 2806 sayılı Tebliğler Dergisi?nde yayımlanmıştır. Listede Yaşayan Diller ve Lehçeler Kurmanci 5, Yaşayan Diller ve Lehçeler Kurmanci 6, Yaşayan Diller ve Lehçeler Kurmanci 7, Yaşayan Diller ve Lehçeler Kurmanci 8, Yaşayan Diller ve Lehçeler Zazaki 5, Yaşayan Diller ve Lehçeler Zazaki 6, Yaşayan Diller ve Lehçeler Zazaki 7 ve Yaşayan Diller ve Lehçeler Zazaki 8 başlıklı eğitim araçları yer almaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim-öğretim kurumlarında okutulacak ve Bakanlıkça temin edilecek ders kitapları ve eğitim araçları; Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği, ilgili öğretim programı ve Talim ve Terbiye Kurulunca uygun görülen kriterler doğrultusunda hazırlanmaktadır.
Ders kitapları ve eğitim araçları hazırlanırken öncelikli dikkat edilecek hususlar aşağıda sıralanmıştır:
• Anayasa ve diğer mevzuata uygun olarak hazırlanmalıdır.
• Bilimsel yeterliğe uygun olmalıdır.
• Eğitim ve öğretim programının amaç ve kapsamını karşılamalıdır.
• Eğitim ve öğretim programının bütünleşik yapısına uygun olmalıdır.
• Öğrencilerin bilgi ve beceri düzeylerinin ölçülmesi ile biçimlendirici ve geliştirici ölçme ve değerlendirme etkinliklerini içermelidir.
• Dil ve anlatım yeterliği taşımalıdır.
• Görsel tasarım ve içerik tasarımı öğrenmeyi destekleyecek nitelikte ve öğrencilerin gelişim özelliklerine uygun olmalıdır.
• Dersin türüne ve içeriğine göre yaş/sınıf seviyesine uygun olarak etkili bir öğrenme-öğretme sağlayacak nitelik ve nicelikte elektronik içeriğe sahip olmalıdır.
Bakanlığımızca sunulan eğitim öğretim hizmetlerinin çerçevesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 42. maddesinde yer alan "Türkçe'den başka hiçbir dil, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez. " hükmü, Anayasa'nın eğitim hakkını düzenleyen maddelerinin yanı sıra 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri ile çizilmiştir.
Bakanlığımıza bağlı resmi kurumlara; Yaşayan Diller ve Lehçeler (Kürtçe-Kurmançi) alanında 153, Yaşayan Diller ve Lehçeler (Kürtçe-Zazaki) alanında ise 47 öğretmen atanmıştır.
Bakanlığımıza bağlı 196 resmi okulda 27.015 öğrenci yaşayan diller ve lehçeler (Kürtçe-Kurmançi); 30 okulda 3.510 öğrenci ise yaşayan diller ve lehçeler (Kürtçe-Zazaki) seçmeli dersini tercih etmiştir.