Kürtçe seçmeli dersine ve Kürtçe öğretmeni atamalarına ilişkin
Kaynak göster
Ayten Kordu (DEM Parti), 18 Mayıs 2026 tarihinde 7/45032 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 60 gün sonra, 17 Temmuz 2026).
Ayten Kordu (DEM Parti, Tunceli). “Kürtçe seçmeli dersine ve Kürtçe öğretmeni atamalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/45032, 18 Mayıs 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-45032-kurtce-secmeli-dersine-ve-kurtce-ogretmeni-atamalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/367ccb16-d8ea-49c5-86c3-019e455739b1
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlığa iletildi
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 60 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 39 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
15 Mayıs Kürt Dil Bayramı vesilesiyle bir kez daha görülmektedir ki Türkiye'de milyonlarca yurttaşın anadili olan Kürtçe, daha da somutlaştırırsak Zazaki/Kırmancki ve Kurmanci uzun yıllardır inkâr, asimilasyon ve dışlayıcı politikalar nedeniyle kamusal yaşamda ciddi eşitsizliklerle karşı karşıya bırakılmıştır.
UNESCO, Zazaki diğer adıyla Kırmancki dilini "Tehlike Altındaki Diller Atlası" kapsamında "kırılgan" (vulnerable) diller arasında değerlendirmektedir. Özellikle genç kuşaklar arasında dilin kullanımının azalması, anadilde eğitim imkanlarının bulunmaması, göç, kentleşme ve asimilasyon politikaları nedeniyle Kırmancki yok olma riskiyle karşı karşıyadır. Anadilin eğitim süreçlerinden dışlanması, dilin unutturulmasının yanı sıra; toplumsal hafızanın, kültürel aktarımın ve kimliğin korunmasını da tehdit etmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Başta Dersim olmak üzere birçok bölgede yurttaşlar çocuklarının anadillerini öğrenebilmesi için uzun yıllardır kamusal destek talep etmektedir. Ancak Kürtçe seçmeli derslerinin açılmaması, öğretmen yetersizliği, materyal eksikliği ve idari engeller nedeniyle öğrencilerin önemli bir bölümü fiilen anadil eğitimine erişememektedir. Anadili Türkçe olmayan çocukların eğitim hayatının ilk yıllarında yaşadığı dil bariyeri ise pedagojik eşitsizlikleri daha da derinleştirmektedir.
Uluslararası çocuk hakları sözleşmeleri, UNESCO raporları ve insan hakları mekanizmaları; çocukların anadillerinde eğitime erişiminin pedagojik başarıyı artırdığını, okul terkini azalttığını ve toplumsal eşitliği güçlendirdiğini ortaya koymaktadır.
Bu bağlamda
SORULAR
Türkiye genelinde 2024-2025 eğitim öğretim yılı itibarıyla Zazaki/Kırmancki seçmeli dersinin açıldığı okul sayısı kaçtır? Bu okulların illere göre dağılımı nedir?
Son 10 yıl içerisinde Zazaki /Kırmancki seçmeli derslerini tercih eden öğrenci sayısı yıllara göre kaç olmuştur?
Zazaki/Kırmancki seçmeli ders talebi bulunmasına rağmen öğretmen eksikliği veya idari gerekçeler nedeniyle ders açılamayan okul sayısı kaçtır?
Bakanlığınız bünyesinde görev yapan Zazaki/Kırmancki öğretmeni sayısı kaçtır? Illere göre dağılımı nedir?
Son 5 yıl içerisinde üniversitelerin Kürt Dili ve Edebiyatı ile ilgili bölümlerinden mezun olup Zazaki/Kırmancki alanında atama bekleyen öğretmen sayısı kaçtır?
UNESCO tarafından tehlike altındaki diller arasında gösterilen Zazaki/Kırmancki dilinin korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla Bakanlığınız tarafından yürütülen herhangi bir çalışma, proje veya eylem planı bulunmakta mıdır?
Anadili Zazaki/Kırmancki olan çocukların eğitim süreçlerinde yaşadığı dil temelli sorunlara ilişkin Bakanlığınız tarafından yapılmış herhangi bir akademik araştırma, saha çalışması veya istatistiksel inceleme bulunmakta mıdır?
Bakanlığınızın Zazaki/Kırmancki dilinde ders materyali, yardımcı kaynak, çocuk kitabı ve dijital eğitim içeriği hazırlanmasına yönelik yürüttüğü herhangi bir çalışma bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
b) 10.06.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1871834 sayılı yazınız. 7165859 64178
c) 23.06.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1880873 sayılı yazınız. 7145863 54178
ç) 25.06.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1882753 sayılı yazınız. 7/45864 GK 178
d) 29.06.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1885357 sayılı yazınız. Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d)'de kayıtlı yazılarla iletilen Tunceli Milletvekili Ayten KORDU'nun 7/45032, Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/45256, Şırnak Milletvekili Nevroz UYSAL ASLAN'ın 7/45679 ve 7/45856, Diyarbakır Milletvekili Adalet KAYA'nın 7/45689, Antalya Milletvekili Mustafa ERDEM'in 7/45859, Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLIOGLU'nun 7/45863, 7/45864 ve 7/45865 ile Muş Milletvekili Sümeyye BOZ un 7/45980 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler El'te sunulmuştur.
T MIT ESN T.C.
TUNCELİ MİLLETVEKİLİ AYTEN KORDU'NUN 7/45032 ESAS NUMARALI YAZILI
Eğitim ve öğretim kurumlarında okutulacak yabancı diller, yabancı dille eğitim ve öğretim yapan okullar ile Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerin öğreniminin tabi olacağı esaslar, 14.10.1983 tarihli ve 2923 sayılı Yabancı Dil Eğitimi ve Öğretimi ile Türk Vatandaşlarının Farklı Dil ve Lehçelerinin Öğrenilmesi Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir.
Bu kapsamda öğrencilerin farklı kültürleri tanımalarını sağlamak, ülkemizde var olan yaşayan diller ve lehçelerin gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sunmak ve bu alandaki toplumsal ihtiyacı karşılamak amacıyla ortaokul 5, 6, 7 ve 8'inci sınıflarda yaşayan diller ve lehçeler dersi kapsamında Adığece, Abazaca, Kurmancca, Zazaca, Lazca, Gürcüice, Arnavutça ve Boşnakça dersleri okutulmaktadır.
İlköğretim Kurumları Haftalık Ders Çizelgesi'nde yer alan yaşayan diller ve lehçeler dersi, ortaokul kademesinde tüm sınıf düzeylerinde haftalık 2 ders saati olarak; İmam Hatip Ortaokulu Haftalık Ders Çizelgesi'nde ise 5, 6 ve 7'nci sınıf düzeylerinde 1 ders saati, 8'inci sınıf düzeyinde ise 1 veya 2 ders saati olarak seçilebilmektedir.
Kürtçe Kurmancca ve Zazaca dersleri; 5'inci sınıf öğretim programı için 2012/154, 6'ncı sınıf öğretim programı için 2014/5, 7'nci sınıf öğretim programı için 2014/22 ve 8'inci sınıf öğretim programı için 2015/100 sayılı Talim ve Terbiye Kurulu kararları doğrultusunda uygulanmaktadır. Söz konusu derslere ilişkin öğretim programlarına uygun ders kitapları hazırlanmış ve öğrencilerimize ücretsiz olarak dağıtılmıştır. Ayrıca bu derslerin öğretim programları ile ders kitaplarının Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında geliştirilmesine yönelik çalışmalar devam etmektedir.
Bakanlığımız kayıtlarına göre, 2025-2026 eğitim öğretim yılında yaşayan diller ve lehçeler dersi kapsamında Kurmancca dersinin seçildiği okul sayısı 219, Zazaca dersinin seçildiği okul sayısı 38 olmak üzere toplam 257'dir.
MEBBİS kayıtlarına göre Bakanlığımıza bağlı resmî eğitim kurumlarında yaşayan diller ve lehçeler Kürtçe/Kurmançi alanında 115, yaşayan diller ve lehçeler Kürtçe/Zazaki alanında 36 olmak üzere toplam 151 öğretmen görev yapmaktadır. Zazaki alanındaki öğretmenlerin illere göre dağılımı; Adana 1, Batman 1, Bingöl 18, Diyarbakır 8, Şanlıurta 1, Şırnak 2 ve Tunceli 5 şeklindedir.
Zazaki/Kırmancki seçmeli ders talebi bulunmasına rağmen öğretmen eksikliği veya idari gerekçeler nedeniyle ders açılamayan okul sayısına ilişkin olarak Bakanlığımıza iletilen bilgilerde ayrıca tutulmuş bir istatistiki veri yer almamaktadır. Yaşayan diller ve lehçeler dersi, ilgili haftalık ders çizelgeleri, öğrenci tercihleri, okul imkânları ve öğretmen durumu dikkate alınarak yürütülmektedir.
Üniversitelerin Kürt Dili ve Edebiyatı ile ilgili bölümlerinden mezun olup Zazaki/Kırmancki alanında atama bekleyen kişilere ilişkin bilgiler, Bakanlığımız kayıtlarında mezuniyet yılı ve "atama bekleme" statüsü esas alınarak ayrıca tutulmamaktadır. Öğretmen atama süreçleri, ilgili mevzuat hükümleri, alanlar itibarıyla öğretmen ihtiyacı, atama takvimi, aday başvuruları ve merkezi sınav/yerleştirme süreçleri çerçevesinde yürütülmektedir.
UNESCO tarafından tehlike altındaki diller arasında gösterilen Zazaki/Kırmancki dilinin korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması bağlamında, Bakanlığımızca konuya yönelik ayrıca yürütülen özel bir proje bulunmamakla birlikte söz konusu dilin öğrenilmesi ve SEY MILT EGS T.C.
yaşatılmasına yönelik çalışmalar yaşayan diller ve lehçeler dersi kapsamında yürütülmektedir. Bu kapsamda Zazaca dersi öğretim programları uygulanmakta, ders materyalleri hazırlanmakta ve öğrencilere ücretsiz olarak sunulmaktadır.
Anadili Zazaki/Kırmancki olan çocukların eğitim süreçlerinde yaşadığı dil temelli sorunlara ilişkin olarak Bakanlığımıza iletilen bilgilerde ayrıca yürütülmüş özel bir akademik araştırma, saha çalışması veya istatistiksel inceleme bilgisi yer almamaktadır. Bununla birlikte öğrencilerin ders tercihleri, öğretmen ihtiyacı, ders materyali ihtiyacı ve uygulama süreçleri Bakanlığımızın ilgili veri sistemleri ve eğitim öğretim süreçleri içinde izlenmektedir.
Bakanlığımız tarafından ücretsiz şekilde dağıtılan ders kitapları ve eğitim araçları; 14.10.2021 tarihli ve 31628 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin 6'ncı maddesi gereğince Anayasa ve diğer mevzuata uygun, bilimsel yeterliğe sahip, öğretim programlarının amaç ve kapsamını karşılayan, öğrencilerin gelişim özelliklerine ve yaş/sınıf seviyelerine uygun, dil ve anlatım yeterliği taşıyan, görsel ve içerik tasarımı bakımından öğrenmeyi destekleyen nitelikte hazırlanmaktadır.
Yaşayan diller ve lehçeler derslerine yönelik Talim ve Terbiye Kurulunca uygun bulunan eğitim araçları arasında "Yaşayan Diller ve Lehçeler Kurmancî 5", "Yaşayan Diller ve Lehçeler Kurmancî 6", "Yaşayan Diller ve Lehçeler Kurmancî 7", Yaşayan Diller ve Lehçeler Kurmancî 8",
;, "Yaşayan Diller ve Lehçeler Zazaki 5", "Yaşayan Diller ve Lehçeler Zazaki 6", "Yaşayan Diller ve Lehçeler Zazaki 7" ve "Yaşayan Diller ve Lehçeler Zazaki 8" eğitim araçları yer almaktadır.
Bu bağlamda yaşayan diller ve lehçeler dersi, Bakanlığımızca 2923 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda öğrenci tercihleri, öğretim programları, ders çizelgeleri, öğretmen durumu ve ders materyalleri birlikte değerlendirilerek yürütülmektedir. Zazaki/Kırmancki dâhil olmak üzere yaşayan diller ve lehçelerin öğrenilmesine yönelik çalışmalar, seçmeli ders uygulaması ve bu derslere ilişkin öğretim programı ile eğitim araçları kapsamında sürdürülmektedir.
Yusaf WATMilli Eğitim Bakanı