Adana'nın Kozan ilçesinde yer alan Arasta Çarşısı'nın restore edilmesi talebine ilişkin
Kaynak göster
Ayyüce Türkeş Taş (İYİ Parti), 30 Mayıs 2025 tarihinde 7/28994 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 130 gün sonra, 7 Ekim 2025).
Ayyüce Türkeş Taş (İYİ Parti, Adana). “Adana'nın Kozan ilçesinde yer alan Arasta Çarşısı'nın restore edilmesi talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/28994, 30 Mayıs 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-28994-adana-nin-kozan-ilcesinde-yer-alan-arasta-carsisi-nin-restore-edilmesi-talebine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a0d1ca99-3943-432b-a770-019734d40d9c
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 130 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü" nün 96'ncı maddeleri gereğince T.C. Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri ERSOY tarafından yazılı olarak
OUZ cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 27.05.2025
Adana ilimizin Kozan ilçesinde yer alan Arasta Çarşısı, Osmanlı döneminden kalma tarihi köprüler ve çeşmeler, bölgenin kültürel kimliğini yansıtan önemli yapılar arasında yer almaktadır. Bu yapıların bir kısmı zaman içerisinde çeşitli nedenlerle tahrip olmuş, bir kısmı ise atıl durumda kalmıştır. Hem tarihi mirasımızın korunması, hem de kültürel turizmin canlandırılması açısından bu yapıların restorasyonu, korunması ve yeniden işlevlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Adana'nın Kozan ilçesinde yer alan Arasta Çarşısı, tarihi çeşmeler ve köprülerin korunması, restorasyonu ve turizme kazandırılması amacıyla Bakanlığınız tarafından başlatılmış veya planlanmış bir çalışma var mıdır?
Bu tarihi eserlerin restorasyonuna yönelik son 10 yıl içinde herhangi bir proje hazırlanmış mıdır? Hazırlandıysa hangi yapı veya yapılar için, hangi tarihlerde, hangi bütçelerle ve hangi kurum/kuruluşlarla iş birliği içerisinde gerçekleştirilmiştir?
Söz konusu yapıların tescil durumu nedir? Tescilli olanlar hangileridir ve bu yapılar Kültür Varlıkları Koruma Kurulu tarafından ne zaman tescillenmiştir?
Kozan ilçesindeki tarihi ve kültürel varlıkların tanıtımı ve turizme kazandırılması adına Bakanlığınızın yerel yönetimlerle veya üniversitelerle yaptığı ortak çalışmalar var mıdır?
Restorasyonu planlanan ya da öncelikli olarak korunması gereken kültürel miras alanları belirlenmiş midir? Belirlendiyse Kozan ilçesinden bu listeye giren yapı var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel MüdürlüğüY'ca;
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünce, Adana ili, Kozan ilçesinde yer alan arasta, köprü ve çeşmelere ilişkin yapılan çalışmalar aşağıda belirtilmiştir.
" Hoşkadem Camii Arastası: Hoşkadem Camii'nin doğusunda Cami duvarına bitişik dükkânlardan oluşmaktadır. Korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli taşınmazların mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğünün temsil ve idaresindeki mazbut Hoşkadem Hatun Camii Şerifi Vakfı'na aittir.
" Bedesten/Arasta Çarşısı: Kozan Belediyesine ve özel mülkiyete ait olup Kurul kararı ile korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmiştir. "Yeğenoğlu Sokak Cephe Islahı" kapsamında Belediyesince hazırlanan rölöve ve restitüsyon projesi ile cephe yüzeylerinde ve çatısında uygulama yapılmasına ilişkin restorasyon projesi Kurul kararı ile onaylanmış olup yapının tamamının güncel projelerinin hazırlanması ve onarımının yapılmasına yönelik Koruma Bölge Kurulu kararı alınmıştır.
" Kozan Köprüsü: Korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli köprünün Karayollarınca hazırlanan projeleri ilgili Koruma Bölge Kurulunca onaylanmış olup uygulaması tamamlanmıştır.
• Aşağı ve Yukarı Çarşı: Hoşkadem Camii'nin kuzeyinde yer alan, Aşağı Çarşı Sokak ve Yukarı Çarşı Sokak üzerinde yer alan dükkânlardır. Muhtelif tarihli Kurul kararları tescil edilen dükkanlar Kentsel Sit Alanı içinde yer almaktadır. Özel mülkiyetteki bu dükkanlara yönelik Belediyesince hazırlanan Sokak Sağlıklaştırma Projesi ilgili Koruma Bölge Kurulunca onaylanmış olup uygulaması tamamlanmıştır.
• Ayrıca, Mahmutlu Mahallesi, 227 ada, 1 parselde bulunan mülkiyeti Maliye Hazinesine ait çeşme ile Kıbrıslar Mahallesi, 102 ada, 5 parselde bulunan mülkiyeti Köy Tüzel Kişiliğine ait çeşme ve Karayolları Genel Müdürlüğü sorumluluğunda bulunan 4 köprü korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmiştir.
2863 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında tüm tescilli yapıların özgün hali ile onarılarak korunması esas olup aynı Kanunun 10'uncu maddesi doğrultusunda anılan tescilli taşınmazların onarımına ve restorasyonuna ilişkin projelerin, mülkiyet sahibi ilgili idareler ve/veya kişilerce hazırlanan projeleri Koruma Bölge Kurulunda değerlendirilerek onaylanmıştır.
"Geleceğe Miras Projesi" kapsamında; Adana ili, Kozan ilçesinde yer alan Anavarza Antik Kenti'nde 2024 yılında gerçekleştirilen kazı ve basit onarım çalışmalarında kullanılmak üzere ödenek aktarılmıştır. Aktarılan ödeneklerle; Anavarza Örenyeri Karşılama Merkezi ve Çevre Düzenleme Projesi, Tören Kapısı Rölöve, Restitüsyon ve Restorasyon Proje Yapımı, Anavarza Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon ve Çevre Düzenleme Projeleri Yapımı, Sütunlu Caddenin Rölöve, Restitüsyon ve Restorasyon Projelerinin Hazırlanması, Zafer Kapısı Restorasyonu Yapımı ve Deprem Sonrası Acil Müdahale Uygulamaları İşi gerçekleştirilmiştir. Kazı Başkanlığı tarafından oluşturulan arkeolojik kazı, restorasyon proje ve uygulamalarını içeren 2025 yılı eylem planları değerlendirilmek üzere Bakanlığımıza iletilmiş olup söz konusu başvuruların değerlendirme süreçleri ve yatırım planlaması devam etmektedir.
Bakanlığımız (Vakıflar Genel Müdürlüğü)'ca;
Adana ili, Kozan ilçesinde, mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli Küçük Cami'nin esaslı onarımı 2008-2009 yılları arasında gerçekleştirilmiştir.
Adana ili, Kozan ilçesi, Hacıuşağı Mahallesi'nde, 182 ada 1 parselde Hoşkadem Camii ile Cami'nin altında 2,3,4,5,6,7 ve8 parsel numaralı taşınmazlar üzerinde toplam 7 dükkân bulunmaktadır. Söz konusu Cami ve dükkânların tamamı, eski eser tescilli vakıf kültür varlığı statüsünde olup taşınmazların mülkiyeti, Genel Müdürlüğün temsil ve idaresindeki mazbut Hoşkadem Hatun Camii Şerifi Vakfı'na aittir.
Hoşkadem Camii ve söz konusu dükkânlar bugüne kadar çeşitli dönemlerde bakım ve onarımlardan geçirilmiştir. Bu kapsamda; 2005 yılında rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri hazırlanarak ihale süreci tamamlanmış, 2006 yılında Cami ile birlikte Cami altında yer alan dükkânlar da dâhil olmak üzere kapsamlı bir esaslı onarım ve restorasyon çalışması gerçekleştirilmiştir. 2011 yılında basit onarımı yapılan Cami'nin 2013 yılında başlatılan esaslı onarım çalışmaları ise 2014 yılında tamamlanmıştır.
06.02.2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerde Cami'nin minaresinde ayrılmalar ve deformasyonlar meydana gelmiştir. Bu hasarların giderilmesine yönelik restorasyon ihalesi 13.12.2024 tarihinde gerçekleştirilmiş olup restorasyon uygulamaları hâlen devam etmektedir. Mevcut çalışmalar yalnızca camideki deprem kaynaklı hasarların onarımına yöneliktir. Cami'nin altında yer alan dükkânlara ilişkin herhangi bir müdahale öngörülmemektedir.
Mehmet Nuri ERSOYBakan