Yurt dışından ithal edilen ürünlerin denetimine ilişkin

İlgi (o :17.06.2025 tarihli ve 43452547-120.07.04-E. 1646034 sayılı yazınız.

İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, İzmir Milletvekili Sayın Seda KÂYA ÖSEN tarafindan verilen 7/29235 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur. Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Üner sl

Prof. Dr. Ömer BOLAT Bakan

Telefon No: 4491367 Faks No: 4491341

İnternet Adresi: www.ticaret.gov.ir

TİCARET BAKANLIĞI

İzmir Milletvekili Sayın Seda KÂYA ÖSEN"e Ait 7/29235 Sayılı Yazılı Soru Önergesine

İlişkin Çevaplar:

Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:

1. 2) Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasında 1995 yılında Gümrük Birliği (GB) tesis edilmiştir. Gümrük Birliği'nin kapsamı, Türkiye ile AB arasında sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleri ticaretini içermekte olup, ayrıca Türkiye'nin ürünlerin teknik mevzuatı alanında AB politikalarına uyum sağlamasını da gerektirmektedir. Bu çerçevede Türkiye, CE işareti, onaylanmış kuruluşlar, piyasa gözetimi ve denetimi, genel ürün güvenliği ile uyumlaştırılmamış alanlarda karşılıklı tanıma gibi hususları düzenleyen AB'nin yatay mevzuatını ve ürün gruplarına ilişkin dikey mevzuatını iç hukukuna aktarmıştır.

Türkiye'de, Ticaret Bakanlığı özellikle ürün güvenliği alanı başta olmak üzere, Gümrük Birliği kapsamında AB'nin yatay mevzuatının Türkiye'ye aktarılmasından sorumludur. Ayrıca Ticaret Bakanlığı, 8 yetkili kuruluş (Bakanlıklar) arasında dikey mevzuatın aktarım çalışmalarının ve Türkiye genelinde yürütülen piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerinin koordinasyonunu sağlamaktadır. Bunun yanı sıra Bakanlığımız, Türkiye'nin AB'ye katılım müzakereleri çerçevesinde "malların serbest dolaşımı" faslına ilişkin koordinasyon görevini de yürütmektedir. Bu doğrultuda Türkiye, ürün güvenliği sistemini AB mevzuatı ile büyük ölçüde uyumlu hale getirmiştir.

Türkiye, yukarıda ifade edilen GB yükümlülüklerini yerine getirmek amacıyla, genel ürün güvenliğine ilişkin mevcut mevzuatını gözden geçirmiş ve tüketicinin korunmasına yönelik mevzuatında ilave değişiklikler gerçekleştirmiştir. Bu bağlamda, Türkiye 2002-2021 yılları arasında, AB'nin yatay mevzuatını uyumlaştıran ve AB'nin dikey teknik mevzuatının ulusal düzeyde uyumlaştırılması için yasal temel teşkil eden 4703 sayılı Kanun'u uygulamıştır. Akabinde, Mart 2021 tarihinde 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Kanun, AB ürün güvenliği mevzuatının genel ilkelerini Türkiye hukukuna aktarmakta olup, 7223 sayılı Kanun çerçevesinde, piyasaya arz edilmesi hedeflenen, arz edilen, piyasada bulundurulan veya hizmete sunulan tüm ürünlerin güvenli olması ve ilgili teknik düzenlemelere uygunluk göstermesi gerekmektedir.

Bu bağlamda, 7223 sayılı Kanun iç piyasaya arz edilen ürünler (yurtiçinde üretilen ve ithal edilen) ile AB piyasasına arz edilen tüm ürünleri kapsamakta ve ürünlerin güvenli ve teknik düzenlemelerine uygun olmasını hedeflemektedir. Buna göre, 7223 sayılı Kanun kapsamında piyasa gözetimi ve denetiminin esasları ile piyasa gözetimi ve denetiminden sorumlu yetkili kuruluşların görevleri ile ürünlerin piyasaya arzından sorumlu iktisadi işletmeciler ile uygunluk değerlendirme kuruluşlarının yükümlülükleri ele alınmaktadır.

Diğer taraftan, e-ticaret alanında görülen artış gümrük idarelerine büyük bir iş yükü ve idari maliyet getirmekle birlikte, ürün güvenliği ve tüketicinin koruması hususunda birtakım endişeleri de beraberinde getirmektedir. Nitekim, bu zorluklar yalnızca Türkiye'ye özgü olmayıp, AB de dahil olmak üzere küresel ölçekte çok sayıda ülke ekonomisini pek çok açıdan etkilemektedir.

Bu noktada, e-ticarette ürün güvenliği ve tüketicinin korunmasına yönelik AB tarafından kaydedilen gelişmeler Bakanlığımızca yakından takip edilmekle birlikte, Bakanlığımız koordinasyonunda yürütülen çalışmalar neticesinde 1 Nisan 2025 itibarıyla Türkiye, ulusal mevzuatını AB'nin Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü (GPSR) ile 2019/1020/AB sayılı Piyasa Gözetimi Tüzüğü'nün özellikle çevrim içi platformlar üzerinden yapılan elektironik ortamda yapılan satışlara ilişkin hükümleriyle önemli ölçüde uyumlu hale getirmiştir. Bu doğrultuda, Bakanlığımızca "Uzaktan İletişim Araçları Yoluyla Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik" 30 Ekim 2024 tarihli ve 32707 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış ve 1 Nisan 2025 tarihi itibariyle geçiş süreci tamamlanarak uygulamaya alınmıştır.

Bu Yönetmelik kapsamında, aracı hizmet sağlayıcıların (çevrimiçi platformların) yükümlülükleri düzenlenmektedir. Buna göre, ürün güvenliği ve teknik düzenlemesine aykırı bir içeriğin tespit edilmesi ve bu süreçte ihlale konu içeriğin çevrim içi ara yüzlerinden kaldırılması ve takip eden aşamalarda çevrimiçi platformların (oyükümlülükleri düzenlenmektedir. Bununla birlikte, Türkiye'de faaliyet gösteren e-ticaret platformları, çevrimiçi aracı hizmet sağlayıcılar ile Türkiye'deki nihai kullanıcılara ürün sunan internet siteleri artık — AB'deki yükümlülüklerle benzer şekilde — ürün listelemelerinde ilgili uyarı ve güvenlik işaretlerine, ürün görsellerine ve üretici, ithalatçı veya Türkiye'de yerleşik iktisadi işletmecinin kimlik ve iletişim bilgilerine yer vermekle yükümlüdür.

Öte yandan, AB Genel Ürün Güvenliği Tüzüğünün uyumlaştırma çalışmaları da sürdürülmektedir. Bu bağlamda, Türkiye dijital ve çevrim içi ticarete ilişkin AB düzenlemelerini yakından takip etmekte ve bu düzenlemeleri iç hukukuna başta 7223 sayılı Kanun olmak üzere entegre etmeye devam etmektedir.

Diğer taraftan, mevcut durumda gerek "Uzaktan İletişim Araçları Yoluyla Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik" gerekse 7223 sayılı Kanun kapsamında çevrimiçi platformların Türkiye'de temsilci atamasına yönelik herhangi bir yaptırım düzenlenmemekle birlikte, I Nisan 2025 tarihi itibarıyla söz konusu Yönetmeliğin uygulamaya alınmasıyla çevrimiçi platformlara tanınan geçiş sürecinde uygulama yakından takip edilerek, düzenlemede değişikliğe gidilmesi gerekli alanların tespit edilmesi yoluna gidilmektedir.

Bununla birlikte, dijital dönüşüm ve bu hizmetlerin kullanımının giderek artması, aynı zamanda çevrimiçi platformalar ile hukuka aykırı içerik, çevrim içi dezenformasyon veya diğer toplumsal risklerle nasıl mücadele etmeleri gerektiğine ilişkin oluşan ihtiyaç neticesinde elektronik ticaret alanında Avrupa Birliği'nin 2000/31/AT sayılı Direktifi'ni değiştiren 2022/206.AB sayılı Dijital Hizmetler Tüzüğü (DSA) 17 Şubat 2024 itibarıyla AB'nde uygulanmaya alınmıştır. Tüzük kapsamında AB'de yerleşik bir kuruluşu bulunmayan ancak Birlik'te hizmet sunan aracı hizmeti sağlayıcılarına AB'de yerleşik yasal temsilci belirleme zorunluluğu getirilmiştir.

Bu noktada, dijital ve çevrim içi ticarete ilişkin AB düzenlemelerini yakından takip eden Türkiye'de benzer şekilde Bakanlığımızca yürütülen çalışmalar kapsamında Türkiye'de faaliyet gösteren e-ticaret platformlarının Türkiye'de temsilciliklerinin bulunmasına yönelik çalışmalar sürdürülmektedir. Söz konusu çalışmaların mevzuata aktarılması da gündemde bulunmaktadır.

Bu çerçevede, Türkiye'de faaliyet gösteren yurtdışı menşeli çevrimiçi platformlar ile Bakanlığımız uhdesinde pek çok kez bir araya gelinerek Türkiye'nin talepleri aktarılmıştır. Nitekim, yürütülen çalışmaları destekleyecek şekilde yakın zamanda soru önergesinde bahsi geçen platform, bünyesinde satış yapan temsilcilere Türkiye'de temsilcilik açacaklarına ilişkin duyuruda bulunmuştur. Böylelikle, e-ticaret ile tüketicilere ulaşan son tüketim mallarında ürün güvenliğine herhangi bir aykırılık tespit edilmesi durumunda Türkiye'de yasal temsilciliği bulunan platformlara yaptırım uygulanmasında kolaylık sağlanması amaçlanmaktadır.

İlaveten, 6 Ağustos 2024 tarihli ve 32624 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 8787 sayılı Karar eki "4458 sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar" ile yapılan düzenleme ile, posta ve hızlı kargo taşımacılığı yoluyla bir gerçek kişiye gelen ve ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşya ile ilgili olarak belirlenen üst limit (kitap ve benzeri basılı yayın ile ilaç cinsi eşya hariç olmak üzere) 150 Avro'dan 30 Avro'ya indirilmiş; ayrıca tahsil edilen tek ve maktu vergi oranı AB'nden doğrudan gelen eşya için 9620'den 9030'a ve diğer ülkelerden gelen eşya için 9030*dan 9460'a çıkarılmıştır.