Çocuk işçiliğinin önlenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti), 13 Haziran 2025 tarihinde 7/29413 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 26 gün sonra, 9 Temmuz 2025).
Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti, Şırnak). “Çocuk işçiliğinin önlenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/29413, 13 Haziran 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-29413-cocuk-isciliginin-onlenmesi-icin-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e4e050a7-d190-4444-8179-019778d208f1
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 26 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasanın 98. TBMM İç Tüzüğünün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim
SORULAR
06.2025.
12 Haziran Dünya Çocuk İşçiliğiyle Mücadele Günü kapsamında Diyarbakır Barosu Çocuk Hakları Merkezi ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG) tarafından yapılan açıklamalar. Türkiye'de çocuk sömürüsüne dair vahim tabloyu bir kez daha gözler önüne sermiştir. TÜİK verilerine göre 2024 yılı itibariyle kayıtlı çocuk işçi sayısı | milyon 372 bin olarak açıklanmış: ancak Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamındaki 500 bin çocuk, kayıt dışı çalışan çocuklar ve 15 yaş altı çocuklar bu sayıya dahil edilmemiştir. Gerçek çocuk işçi sayısının 3 ila
4 milyon arasında olduğu tahmin edilmektedir.
İşçileştirilen çocuklar sorunu yalnızca yoksulluğun sonucu değil. aynı zamanda sosyal politikaların yetersizliğiyle beslenen sistematik bir sömürü biçimine dönüşmüştür. MESEM uygulamalarıyla çocuk sömürüsü. çıraklık adı altında meşrulaştırılmıştır. Bu kapsamda 2023- 2024 eğitim-öğretim yılında en az 9 çocuk, 2025 yılının ilk 106 gününde ise 19 çocuk iş cinayetleri sonucu yaşamını yitirmiştir. İSİG verilerine göre, son 12,5 yılda en az 770 çocuk çalışırken hayatını kaybetmiştir. Bu çocukların çoğu kayıt dışı, güvencesiz işlerde çalıştırılmaktadır. Mevsimlik tarım işçiliği, inşaat ve sanayi sektörleri en riskli alanlar arasında yer almaktadır.
Türkiye, taraf olduğu ILO'nun 138 ve 182 sayılı sözleşmeleri ile BM Çocuk Hakları Sözleşmesi gereğince çocuk işçiliğini ortadan kaldırmakla yükümlüdür. Bu bağlamda devletin politika tercihlerinin, veri eksikliklerinin. denetim zafiyetlerinin ve sosyal destek yetersizliğinin sorgulanması kamu yararı açısından elzemdir.
Bu bağlamda;
MESEM (Mesleki Eğitim Merkezi) programlarında 2022. 2023 ve 2024 yıllarında toplam kaç çocuk çalıştırılmıştır? Bu çocukların sektörlere ve yaş gruplarına göre dağılımı nedir?
MESEM programlarında çalışan çocuklardan iş cinayetlerinde hayatını kaybeden ya da yaralanan kaç çocuk bulunmaktadır? Bu çocukların yaşları. cinsiyetleri ve ölüm/yaralanma nedenleri nelerdir?
Türkiye'de halen yürürlükte olan zorunlu eğitim çağındaki çocukların okullaşma oranı nedir? Okuldan ayrılmak zorunda kalan çocukların yeniden eğitime kazandırılması için hangi politikalar yürütülmektedir?
Çocukların çıraklık oadı altında çalıştırılmasının ve MESEM sisteminin, çocuk çalıştırılmasını meşrulaştıran bir model haline gelmiş olması Bakanlığınızca nasıl değerlendirilmektedir?
MESEM kapsamında çocukların çalıştığı işyerlerinin denetimi ne sıklıkla yapılmaktadır? İş güvenliği ve çocuk hakları çerçevesinde bu işyerlerine yönelik uygulanan denetim prosedürleri nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
| Hüglk gi :a)13/06/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1643991 sayılı yazınız. b)24/06/2025 tarihli ve E-43432547-120.07.04-1650550 sayılı yazınız. ©) 24/06/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1651356 sayılı yazınız. 4 7205 CaN
ç) 27/06/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1652581 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza İl gi (a-b-c-ç)'de kayıtlı yazıyla iletilen Diyarbakır Milletvekili M. Sezgin TANRIKULU'nun 7/28912, Bingöl Milletvekili Ömer Faruk HÜLAKÜ'nün 7129320, 7/29321 ve 7129322, Şırnak Milletvekili Nevroz UYSAL ASLAN"ın 7/29413, Muğla Milletvekili e Mersin Milletvekili Gülcan KIŞ"'ın 7/29577 esas numaralı yazılı
Soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur, Bilgilerinize arz ederim.
MilN Eğitim Bakanı
T.C. (04 3
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı hi YÜZYILI NUMARALI YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Soru önergesinde Resmi İstatistik Programı kapsamında talep edilen veriler; Bakanlığımızın "https://sgb.meb.gov.tr/www/resmi-istatistikler/icerik/64" internet adresinde yayımlanan Milli Eğitim İstatistikleri Örgün Eğitim adlı yayında yer alan "1.1.a Öğretim yılı ve eğitim seviyesine göre okullaşma oranları" ile "1.1.b Öğretim yılı ve yaş gruplarına göre NET okullaşma oranları" başlıklı tablolarda mevcuttur.
Bakanlığımızca, öğrencilerin okula devamlarının sağlanması ve devamsızlık sürelerinin azaltılması amacıyla birtakım politika ve projeler geliştirilerek hayata geçirilmiştir. Devamsızlık takip sistemi, rehberlik ve psikolojik destek, okul aile iş birliği, devamsızlık ile ilgili mevzuat düzenlemeleri, eğitime yönelik sosyal yardımlar bunlardan bazılarıdır. Milli Eğitim Bakanlığının 2024-2028 Stratejik Planı kapsamında, devamsızlık ile ilgili olarak aşağıdaki stratejiler belirlenmiştir:
Milli Eğitim Bakanlığı 2024-2028 Stratejik Planı'nın 1. Amaç'ı; "Temel eğitimde firsat eşitliği ve eğitime erişimin sağlandığı, öğretim süreçleri ve eğitim ortamlarının etkin kullanıldığı bir ekosistem inşa ederek öğrencileri çağın gerektirdiği evrensel yeterliliklere sahip, milli ve manevi değerleri benimsemiş sağlıklı ve mutlu bireyler olarak yetiştirmek" olarak belirlenmiştir. Bu amacın hayata geçirilmesinde "İlkokul ve ortaokulda öğrenme kayıplarını azaltmaya yönelik destekleyici mekanizmalar güçlendirilecektir." şeklinde ifade edilmiştir. Bu hedefi gerçekleştirmeye yönelik izlenecek stratejiler içinde özellikle öğrencilerin devamsızlık nedenlerinin analiz edilerek ailelere yönelik bilgilendirme çalışmalarının yapılması planlanmıştır.
Milli Eğitim Bakanlığı 2024-2028 Stratejik Planı'nın 2. Amaç'ı ise "Çağın ihtiyaç duyduğu bilgi, beceri ve yetkinlikleri kazandıran, teknolojiyi üreten, tarih bilinci ve bilim aracılığıyla geleceği kurgulayan, nitelikli insan kaynağı yetiştiren, ekonomiye katkı sunan, değerleriyle bireyi hayata hazır kılan, empati ve nezaket kazandıran bir ortaöğretim yapısı ile öğrenciler yetiştirmek. " olarak belirlenmiştir. Bu amacın hayata geçirilmesi kapsamında "Öğrencilerin yetkinliklerini ve niteliklerini geliştirmeye yönelik bireysel özellikleri de dikkate alınarak yapılacak çalışmalarla devamsızlık ve sınıf tekrarları azaltılacak ve eğitime katılımları artırılacaktır." hedefi belirlenmiştir. Hedefi gerçekleştirmeye yönelik stratejiler arasında; "Öğrencilerin ortaöğretime katılımlarının artırılmasına, devamsızlık ve sınıf tekrarlarının azaltılmasına ve örgün eğitim içinde kalmalarına yönelik çalışmaların yapılması", "Ortaöğretimde öğrencilerin akademik, bilimsel, sosyal, kültürel, sanatsal, sportif faaliyetler ile sosyal sorumluluk programı kapsamındaki çalışmalara katılımlarının sağlanması " hususları yer almaktadır.
Bakanlığımızca hazırlanan, 2025 yılında başlayan ve üç yıl sürmesi planlanan "Temel Eğitimde Devamsızlığın Azaltılması Projesi" kapsamında: e Mevzuat ve alan yazını kapsamında devamsızlık tanımının analizi ve politika önerilerinin değerlendirilmesi, e-Okul üzerinde devamsızlık sayı/oranlarının il/ilçe/okul bazında analizi, İllere özgü sorun ve ihtiyaçların belirlenmesi, Sorunlara özgü faaliyet alanlarının belirlenmesi, İşbirliğine ihtiyaç duyulacak kurum/kuruluşların belirlenmesi, 81 ile özgü yerel katılımcıların desteğiyle eylem planlarının hazırlanması, ŞE, T.C. fk A x vi, ii Zi de) MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00) EĞİTİMİN
; çi 3 Strateji Geliştirme Başkanlığı YuzYıLı rağ e Geliştirilen eylem planlarının izlenmesine yönelik internet tabanlı izleme modülünün geliştirilmesi,
• Geliştirilen eylem planları doğrultusunda bir model önerisi hazırlanması,
" Öğretmen, okul idarecileri, aile ve diğer paydaşlara yönelik eğitim içerikleri hazırlanması, e Öğretmen, okul idarecileri, aile ve okulun diğer paydaşlarına yönelik elektronik içeriklerin hazırlanması, e Geliştirilen öğretmemaile elektronik içeriklerinin bakanlığımız platformlarında
(EBA/ÖBA/HEMBA) yayınlanması planlanmaktadır.
27 Nisan 2024 tarihli ve 2024/5 sayılı "Mevsimlik Tarım İşçileri" konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin "Eğitim hizmetleri" başlıklı 3'üncü maddesinde eğitim hizmetlerine yönelik düzenlemeler yapılmıştır. Bu doğrultuda Bakanlığımızca 06.08.2024 tarihinde yayımlanan "Mevsimlik Tarım İşçileri ile Göçer ve Yarı Göçer Aile Çocuklarının Eğitime Erişimi" konulu 2024/52 sayılı Genelge ile mevsimlik tarım işçisi aile çocuklarının eğitime erişimlerine yönelik tüm iş ve işlemler tanımlanmıştır. Temel Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından 19-21 Ağustos 2024 tarihlerinde ilgili Genelge'de belirtilen "İl Eylem Planları"nın hazırlanmasına yönelik "Mevsimlik Tarım İşçileri ile Göçer ve Yarı Göçer Ailelerin Çocuklarının Eğitime Erişimi Eylem Planları Hazırlık Çalıştayı" düzenlenmiştir. Ayrıca 2024/52 sayılı Genelge kapsamında Bakanlık taşra teşkilatı tarafından mevsimlik tarım işçisi çocuklarına yönelik daimi ikametgâhlarına döndüklerinde iVilçe/okul temelli tespitler ve planlamalar yapıldıktan sonra telafi/yetiştirme eğitimleri yapılacaktır.
IPA-II Dönemi'nde İstihdam, Eğitim ve Sosyal Politikalar Sektörel Operasyonel Programı'nın "Herkese Erişim Sağlayarak Eğitim Erişimi ve Beceri Düzeylerinin Artırılması" aktivitesi altında yürütülen ve MEB Ortaöğretim Genel Müdürlüğünün operasyon faydalanıcısı olduğu Ortaöğretimde Devam ve Okullaşma Oranlarının Artırılması Teknik Destek Projesi kapsamında; herkesin (özellikle kız çocuklarının) ortaöğretime erişiminin artırılması için ağırlıklı olarak lise eğitimi çağındaki çocuklara, ailelerine ve eğitim personeline yönelik bir dizi önleme, müdahale ve telafi faaliyetleri yürütülmüştür.
Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Önleme, müdahale ve yönlendirme hizmetleri" başlıklı 59/A maddesi gereğince oluşturulan Önleme, Müdahale ve Yönlendirme Komisyonunca, devamsızlık nedeniyle sınıf tekrarı riski olan öğrenciler takip edilerek devamsızlık nedenlerini ortadan kaldırmaya yönelik öğrencilere önleyici çalışmalar yapılmaktadır.
Okuldan erken ayrılma/devamsızlık ile mücadele edilmesi amacıyla Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti ortak finansmanıyla yürütülmüş Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının Jaydalanıcısı, Milli Eğitim Bakanlığının eş faydalanıcısı olduğu Ortaöğretimde Devam ve Okullaşma Oranlarının Artırılması Projesi (ŞNT TI) kapsamında Aile Psikoeğitim Programı, Akademik Becerileri Geliştirme Müdahale Programı ve Eğlenceli Eğitsel Grup Rehberliği Psikoeğitim Programları geliştirilmiştir. Söz konusu proje ile okuldan erken ayrılma ve okul devamsızlığını önleme ve müdahale programları geliştirilmiştir. Okul devamsızlıklarının azaltılması amacı ile yürütülen çalışmalarda söz konusu programlardan yararlanılmaktadır.
Ortaöğretimde Devam ve Okullaşma Oranlarının Artırılması Teknik Destek Projesi kapsamında, herkesin ortaöğretime erişiminin artırılması için ağırlıklı olarak lise eğitimi çağındaki çocuklara, ailelerine ve eğitim personeline yönelik olarak; öğrencilerin erken okul terkini önlemek amacıyla farklı bileşenlerden oluşan entegre bir önleme, müdahale ve telafi modelinin geliştirilmesi ve uygulanması (pilot okullarda); devamsızlığın önlenmesi ve eğitim ve öğretimden erken ayrılmanın önlenmesine yönelik bir ulusal strateji belgesinin hazırlanması;
YALI e YAZ
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı YUZYILI , ağam her pilot okul için devamsızlığın ve eğitim ve öğretimden erken ayrılmanın önlenmesine yönelik eylem planlarının hazırlanması; kapsamlı eğitim programlarının tasarlanması ve uygulanması; MEB personeline, öğretmenlere, okul idarecilerine, öğrencilere ve velilerine, sivil toplum kuruluşlarına ve halka yönelik farkındalık artırma kampanyaları ve faaliyetlerinin geliştirilmesi ve uygulanması; pilot illerde saha ve izleme ziyaretlerinin gerçekleştirilmesi gibi birtakım faaliyetler yürütülmüştür.
Örgün ortaöğretim kurumunda öğrenim görmek üzere tercih hakkını kullanmayan veya tercihte bulunmalarına rağmen yerleşemeyen öğrencilerden örgün ortaöğretime devam etmek isteyenlerin yerleştirme işlemi, iVilçe öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonlarınca boş kontenjanı bulunan ortaöğretim kurumlarına yapılmıştır.
Öte yandan, devamsızlıkların takip edilmesi ve azaltılması için önlemlerin alınması amacıyla Türkiye geneli aylık ve dönemsel olmak üzere öğrenci devamsızlık durumları izlenmektedir. Ortaöğretim Genel Müdürlüğüne bağlı tüm okullarda 2024-2025 eğitim öğretim yılında öğrenci devamsızlık ve okul terklerinin azaltılmasına yönelik yürütülecek çalışmalar kapsamında, illerimizdeki öğrenci devamsızlık nedenlerini ve uygulanacak tedbirleri de kapsayan izleme faaliyetlerini, disiplin cezası alan öğrencilerle ilgili verileri, okul pansiyonlarının doluluk oranlarını, okula devam oranlarının arttırılmasına yönelik yürütülen çalışmaları ve okullarda oluşturulması gereken önleme, müdahale ve yönlendirme komisyonlarının çalışmalarını da içeren yıllık okul eylem planlarının hazır hâle getirilmesi hususlarında il milli eğitim müdürlükleri bilgilendirilmiş, devamsızlık izleme formlarının düzenli olarak doldurulması sağlanmıştır.
Bununla birlikte Din Öğretimi Genel Müdürlüğünce, öğrencilerimizin akran ilişkilerini geliştirmek, sağlıklı aile, sağlıklı toplum için anne babaların çocuklarıyla sağlıklı iletişim kurmalarının önündeki engelleri kaldırmak, çocukların duygu ve düşüncelerini anlamalarında ve kuşak farklılığı bağlamında karşılaşılan güçlüklere çözüm üretme noktasında velilere rehberlik etmek amacıyla Aile Çocuk Eğitim Programı uygulanmaktadır. Bu program öğrenci ve velilerine yönelik eğitimleri kapsamaktadır. 2024 yılında 930 imam hatip okulunda uygulanmıştır.
Okula aidiyet duygusunun güçlenmesine ve öğrencilerin okula devamına katkı sunacağı düşünülen "Akran İlişkileri" ana temasında şu konulara yer verilmiştir:
"* Olumsuz ve zorlayıcı akran davranışlarını (zorbalık) önlemek için aktif çalışmalar "* Kriz ve öfke yönetimi e Zorlayıcı akran davranışlarına karşı değerler eğitimini güçlendirme
"e Siber zorbalığın belirlenmesi ve önlenmesi
Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğüne bağlı okullarda okul aidiyetinin artırılması ve engelleyici nedenlerin araştırılması amacıyla bir çalışma yapılmıştır. "Okul Aidiyetinin Artırılması ve Engelleyici Nedenlerin Araştırılması" başlıklı ankete ilişkin verilerin değerlendirilmesi ile devamsızlık oranı ortalamanın üzerinde olan yirmi okulun idarecisiyle yapılan toplantı sonucunda devamsızlık nedenlerinin analizi yapılmış ve alınacak tedbirler görüşülmüştür.
Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğünün 17.02.2017 tarihli ve 90757378-220- E.2057687 sayılı yazısı ile mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarında devamsız öğrencilerin okula devamlarının sağlanması ve devamsızlık oranlarının azaltılması amacıyla ililçe milli eğitim müdürlükleri ve okul/kurum müdürlükleri tarafından yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği hâlinde birtakım faaliyetler yürütülmesi kararlaştırılmıştır. Bu faaliyetler arasında, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlükleri ile iletişim sağlanarak düzenlenecek kurslara öğrencilerin yönlendirilmesi konusunda işbirliği yapılması, aile ve
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00) EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı ho YÜZYILI sosyal politikalar il müdürlükleri ile iletişim kurularak uzman desteğinin sağlanması konusunda işbirliği yapılması ve okul-aile birlikleri ve yerel yönetimlerle birlikte maddi destek imkânlarının oluşturulması yer almaktadır.
2024 yılı Temmuz ayında yapılan çalışmaya göre; 2023-2024 eğitim-öğretim yılında 46 ilde resmi mesleki ve teknik ortaöğretim okul/kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin ve velilerinin devamsızlık konusunda bilinçlendirilmesi amacıyla aile ve sosyal politikalar il müdürlükleri ile iletişime geçilmiştir. Toplam 3.067 resmi mesleki ve teknik ortaöğretim kurumunda, okuldaki devamsız öğrencilerin tespiti amacıyla okul yönetimi, okul rehber öğretmeni ve sınıf rehber öğretmenlerinden oluşan öğrenci devamsızlıkları hakkında çalışacak devamsızlık ekipleri oluşturulmuştur. Ekip faaliyetleri kapsamında devamsız öğrencilerin velileri ile iletişim kurmak amacıyla toplam 49.706 ev ziyareti gerçekleştirilmiş ve 233.848 veli ile iletişime geçilmiştir.
Mesleki ve teknik eğitimin öneminin anlatılarak toplumda mesleki eğitime olan ilginin ve farkındalığın artırılması için Mesleki ve Teknik Ortaöğretim Kurumlarının Tanıtım ve Yönlendirme Yönergesi hazırlanarak yürürlüğe konmuştur. Yönerge kapsamında; mayıs ayının son haftası tanıtım ve yönlendirme faaliyetlerinin yürütüldüğü "Mesleğim Geleceğim Kariyerim Haftası" olarak kutlanmaktadır.
Okullarımız ve İŞKUR il müdürlüklerinde görev yapan iş ve meslek danışmanları işbirliğinde öğrenci ve velilerine tanıtım ve yönlendirme faaliyetleri yapılmaktadır. Mesleki ve Teknik Eğitim Yoluyla Sosyal ve Ekonomik Uyum Projesi (SEUP II) kapsamında 12. sınıfların iş piyasasına geçişlerini kolaylaştırmak, ortaokul öğrencilerinin ise mesleki eğitime yönlendirilmesini sağlamak amacıyla mesleki eğitim ve kariyer fuarları düzenlenmiştir. Şanlıurfa, Gaziantep ve Adana'da düzenlenen fuarlar, toplam 34.000 kişinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. 2025 yılında da 7. sınıftan itibaren öğrenim gören öğrencilere yönelik mesleki ve teknik eğitim farkındalığını artıracak, mesleki bilgi ve becerilerini geliştirecek çeşitli yarışma, proje ve etkinlikler devam edecektir.
8. sınıf öğrencilerinin mesleki ve teknik eğitimde ilgi ve yeteneklerine göre meslek alanları ve dallarına yerleşmelerini sağlamak amacıyla Beceri Ölçme Bataryası çalışmaları devam etmektedir.
Mesleki ve Teknik Eğitim Yoluyla Sosyal ve Ekonomik Uyum-lI (SEUP-IN) Projesi kapsamında 15 ilde yer alan 58 pilot okulumuza sosyal uyum faaliyetleri ile destek verilmektedir. Ayrıca okul ortamlarının iyileştirilmesi kapsamında atölye donanım ve tadilatı için destek sağlanmaktadır. 15 meslek alanından 8 meslek alanında 419 atölye için ekipman alımı ve tadilatı tamamlanmıştır.
Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) kökleri Anadolu'da 11. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar sanat, ticaret ve ekonomi alanlarında ışık tutan esnaf ve sanatkâr kurumu niteliğindeki Ahilik kültürüne dayanan iş yeri tabanlı mesleki eğitimi öne çıkaran bir programdır. Cumhuriyet sonrası çıraklık eğitimine ilişkin ilk yasal düzenleme 1977'de 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu ile yapılmış, 1986'da çıkarılan 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esaslar belirlenmiştir. Çıraklık eğitimi, 02.12.2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun ile zorunlu örgün ortaöğretim kapsamına alınmıştır. 1977 yılından bugüne mesleki eğitim merkezleri bir mesleki ve teknik eğitim program türü olarak uygulanmaya devam etmektedir.
Mesleki eğitim merkezi programı, örnekleri farklı ülkelerde de bulunan iş yeri tabanlı mesleki eğitim programı olarak uygulanmaktadır. Bu programda öğrenciler teorik eğitimlerini okulda pratik eğitimlerini ise işletmelerde usta öğretici gözetiminde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolünde belirli bir program dâhilinde almaktadırlar. Mesleki eğitim merkezi ApakB
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00) EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı " YÜZYILI leme m programının işletmeler ile kurulmuş olan organik bağı ve iş birliği neticesinde öğrencilerin mesleki bilgi, beceri ve yetkinliklerinin gelişmesine büyük ölçüde olumlu etkisi olduğu değerlendirilmektedir.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun "Denetleme ve Ceza" başlıklı 41'inci maddesinde yer alan "Bu Kanun hükümlerine göre Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarının dışında kamu ve özel kurum ve kuruluşlarında yapılan aday çırak, çırak ve kalfaların eğitimi ile işletmelerde yapılan mesleki eğitim, öğrencilerin bu eğitiminden sorumlu işletmelerin bağlı olduğu oda veya birliklerin temsilcilerinin katılımı ile Bakanlıkça; iş ortamı, sosyal güvenlik, iş güvenliği ve sağlık şartları bakımından ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca denetlenir. " hükmü doğrultusunda iş yerlerinin iş sağlığı ve güvenliği bakımından denetim görev ve yetkisi 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilgili mevzuatı uyarınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına ait olup Bakanlığımızın iş yerlerini bu kapsamda denetleme görev ve yetkisi bulunmamaktadır.
Söz konusu 3308 sayılı Kanun uyarınca on ve daha fazla personel çalıştıran işletmeler, çalıştırdıkları personel sayısının yüzde beşinden az olmamak üzere mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumu öğrencilerine beceri eğitimi yaptırmakla yükümlüdürler, Bu işletmeler ile zorunlu olmamasına rağmen öğrencilere beceri eğitimi yaptırmak isteyen işletmeler, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre il, ilçe ve okul müdürlüklerinde oluşturulan işletme belirleme komisyonlarınca mesleki eğitime uygunluk bakımından değerlendirilmektedir.
Değerlendirmede komisyonlar; işletmelerin mesleki eğitime uygunluğunu, işletmede öğretim programına uygun üretim ve hizmet yapıldığını, öğretim programının en az W 80'inin uygulanmasını sağlayacak donanıma sahip olduğunu, 3308 sayılı Kanun gereğince on veya daha fazla öğrenciye mesleki eğitim yaptıracak işletmelerde eğitim biriminin bulunduğunu, meslek alan/dallarında görevlendirilecek usta öğretici/eğitici personelin bulunduğunu, öğrencilerin giyinme, temizlik ve sosyal gereksinimleri için uygun yerlerin bulunduğunu, işletmelerdeki mesleki eğitim uygulamasının il sınırları dışında yapılmasını gerektiren programlarda öğrencilerin konaklama ve yemek gereksinimlerinin ilgili işletme tarafından karşılandığını, önceki ders yılında ilgili işletmede mesleki eğitim uygulanmış ise eğitimin bu yönetmelik ve öğretim programına uygun olarak yapılmış olduğunu, işletmelerde sağlık ve güvenlik koşullarının tam olarak sağlanıp sağlanmadığını göz önünde bulundurarak belirlemektedir.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre öğrencilere mesleki eğitim yaptırmak için iş yerinde usta öğretici bulunması şarttır. Öğrenciler, usta öğretici gözetiminde ve bir program dâhilinde işletmede beceri eğitimi alırlar. Öğrencilerin işletmede aldıkları beceri eğitimlerinin müfredata uygunluğu, görevlendirilen koordinatör öğretmenler tarafından düzenli olarak kontrol edilmektedir.
İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerimizin işletmelerde mesleki eğitim/staj faaliyetlerinde iş sağlığı ve güvenliği hususunda gerekli tedbirlerin alınması amacıyla Bakanlığımız 02.02.2024 tarihli Mesleki Eğitimde İş Sağlığı ve Güvenliği konulu ve 2024/36 sayılı Genelge yürürlüğe girmiş olup işletmelerin öğrencilere yönelik iş sağlığı ve güvenliği konusunda vermesi gereken eğitimler ile alması gereken tedbirleri ve okullarda öğrencilere yönelik yapılacak bilgilendirmeler açıklanmıştır.
Bakanlığımızca 2025 yılı Ocak, Şubat ve Mart aylarında 230 mesleki eğitim merkezinin denetimi yapılmıştır. Söz konusu Genelge ile, işletmelerin 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI | 0 0) EĞİTİMİN
Kanunu hükümlerine göre iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alması ve valiliklerce takibinin yapılması hususu da belirtilmiştir.
Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 138 No.lu Asgari Yaş Sözleşmesi'nin 6'ncı maddesinde yer alan "Bu sözleşme, çocuklar ve gençler tarafindan genel, mesleki ve teknik eğitim için okullarda ve diğer eğitim kuruluşlarında yapılan işlere veya yetkili makamın varsa ilgili işçi ve işveren örgütlerine danışarak belirlediği koşullara göre işyerlerinde en az 14 yaşındaki kişilerin yaptıkları ve esas olarak bir okul ya da bir eğitim kuruluşunun sorumlu bulunduğu bir eğitim veya öğretim kursunun, yetkili makam tarafindan onaylanmış olup büyük ölçüde veya tamamen bir işyerinde yürütülen bir eğitim programının veya eğitim veya meslek seçimini kolaylaştırmak amacıyla hazırlanmış bir yönlendirme ya da rehberlik programının ayrılmaz parçası olan işlere uygulanmaz." hükmü ile asgari sözleşmenin asgari yaşa ilişkin hükümlerinin mesleki eğitimin ayrılmaz bir parçası olan işlerde uygulanmayacağını ortaya koymaktadır. Bu itibarla mesleki eğitim programları kapsamında öğrenim gören öğrencilerimiz önergede ifade edildiği şekilde tanımlanmamakta, yürürlükteki mevzuat ve uluslararası hukuk çerçevesinde öğrenci statüsünde yer almaktadır.
Mesleki Eğitim Merkezi Programı'na (MESEM) kayıtlı öğrenci sayısı 15.05.2025 tarihi itibarıyla 492.627 olup, bu öğrencilerin 90.676'sı kız, 401.95 Vi ise erkektir. 2016 yılından bu yana MESEM kapsamında 10*u ölümlü 1273 iş kazası kaydedilmiştir.