Muş ilinde bulunan Kepenek Kilisesi'nin restore edilmesi talebine ilişkin
Kaynak göster
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti), 18 Haziran 2025 tarihinde 7/29573 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 111 gün sonra, 7 Ekim 2025).
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş). “Muş ilinde bulunan Kepenek Kilisesi'nin restore edilmesi talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/29573, 18 Haziran 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-29573-mus-ilinde-bulunan-kepenek-kilisesi-nin-restore-edilmesi-talebine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9c8ffce5-6c3d-429a-be96-0197871a0c3e
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 111 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri Ersoy tarafından
Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü 'nün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Muş iline bağlı Kepenek (eski adıyla Arak) köyünde yer alan ve halk arasında "Arak Manastırı" olarak bilinen Kepenek Kilisesi, yüzlerce yıllık tarihiyle bölgenin çok kültürlü geçmişine tanıklık eden önemli bir yapıdır. Roma ve Sasani dönemlerine ait izler taşıyan bu kilise, geçmişte sadece ibadet değil, eğitim ve sosyal yaşam merkezi olarak da kullanılmıştır. Ancak günümüzde yapı tamamen kaderine terk edilmiştir. Duvarları yıkılmış, girişi kapanmış, iç mekânı harabeye dönüşmüş ve köylüler tarafından depo ve odunluk olarak kullanılmaktadır. Ne yazık bakanlığınızın bu yapının korunmasına veya restore edilmesine dair somut bir adım attığına dair herhangi bir bilgi bulunmamaktadır.
Türkiye'de kültürel mirasın korunması, yalnızca büyük şehirlerdeki yapılarla sınırlı tutulmamalı; kırsal bölgelerdeki tarihi yapılar da aynı özenle korunmalıdır. Kepenek Kilisesi'nin yok oluşu, sadece bir yapının değil, bölgenin tarihsel ve kültürel hafızasının da silinmesi anlamına gelecektir.
Bu bağlamda:
SORULAR
Muş'un Kepenek köyünde bulunan Kepenek Kilisesi'nin tarihi ve kültürel değerinin korunmasına yönelik Bakanlığınızın bugüne kadar yaptığı bir envanter çalışması veya proje mevcut mudur?
Bu yapının tescillenmiş bir kültür varlığı olup olmadığına dair bilgi verir misiniz?
Kilisenin mevcut durumu hakkında Bakanlığınıza ulaşmış bir ihbar, talep veya rapor . bulunmakta mıdır? i
Kilisenin korunması, restore edilmesi veya kamulaştırılması yönünde Bakanlığınızın herhangi bir planı, bütçesi ya da takvimi var mıdır?
Türkiye genelinde kırsal bölgelerde bulunan benzer tarihi yapılar için yürütülen koruma politikaları nelerdir ve bu politikalar çerçevesinde Kepenek Kilisesi hangi sıradadır?
Kültürel mirasın korunmasına yönelik yerel yönetimlerle işbirliği yapılmakta mıdır? Bu yapının korunması için Muş Valiliği, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü veya diğer kurumlarla bir koordinasyon çalışması yürütülmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel MüdürlüğüY'ca;
Muş ili, Merkez ilçesi, Kepenek (Arak) köyünde bulunan, mülkiyeti Kepenek köyü tüzel kişiliğine ait Arak Kilisesi, 06.11.2009 tarihli Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ile korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescillenmiştir. Söz konusu Kilise'ye ilişkin ilgili Koruma Bölge Kuruluna sunulan ve/veya onaylanan herhangi bir proje bulunmamaktadır. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 10'uncu maddesi kapsamında söz konusu tescilli taşınmazın onarımına ve restorasyonuna ilişkin projelerin, mülkiyet sahibi ilgili idarece Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğüne iletilmesi halinde ivedilikle Koruma Bölge Kurulu gündeminde değerlendirilmesi sağlanacaktır.
Kepenek Kilisesi ve yakın çevresinde meydana gelen kaçak kazılara ilişkin alınan Kurul kararı gereği kaçak kazı çukurları Muş Müze Müdürlüğü denetiminde kapatılmıştır. Kaçak kazı yapanlar hakkında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 65'inci ve 74'üncü maddeleri gereğince suç duyurularında bulunularak yasal soruşturma açılmış olup konu titizlikle takip edilmektedir. Söz konusu Kilise'nin mevcut durumuna ilişkin iletilen bir talep bulunmamaktadır.
Bakanlığımızca, kültürel mirasımızın sürdürülebilir korunması, toplumsal kültürel kimliğimizin geliştirilmesi, yaşatılarak gelecek kuşaklara aktarılmasına yönelik, hiçbir ayrım gözetmeksizin tüm tescilli taşınmaz kültür varlıklarının koruma-onarım çalışmaları gerçekleştirilmeye çalışılmaktadır. Bakanlığımıza tahsisli tescilli kültür varlığı yapılarının proje ve restorasyonları, yapının bulunduğu konumun önemi, kültürel mimari değerleri ile yapısal bozulma dereceleri göz önünde bulundurularak etaplar halinde yıllara sâri olarak ya da tek etapta, yıllık yatırım programları kapsamındaki ödenekler nispetinde değerlendirilmektedir.
Ülkemizin zengin kültür mozaiğini oluşturan tüm kültür mirasımızın korunması, gelecek nesillere aktarılması için kültür varlığı kaçakçılığı ve kaçak kazı suçuyla mücadele çalışmaları, 2863 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde taşra birimlerimiz ve İçişleri Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Ticaret Bakanlığı Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü ile ülke genelinde iş birliği içinde, koordine sağlanarak çok yönlü olarak titizlikle yürütülmektedir.
Kültür varlığı kaçakçılığına, kültür varlığı bulmak amacıyla kaçak kazı yapıldığına ya da izinsiz define araştırıldığına ilişkin iletilen çeşitli ihbar ve başvurular ivedilikle değerlendirmeye alınarak, kolluk birimlerine yönlendirilmekte, bu suretle pek çok olaya erken müdahale edilmesi; kaçak kazıların ve kültür varlıklarına yönelik tahribatların önlenmesi amacıyla kolluk birimleri tarafından kültür varlıklarının bulunduğu alan ve çevresinin düzenli devriye kontrolleriyle denetlenmesi sağlanmaktadır. Bu kapsamda Kepenek Kilisesi ve çevresinde de Muş İl Jandarma Komutanlığı ekiplerince düzenli olarak kontroller yapılmaktadır.
Mehmet Nuri ERSOYBakan