Dereköy Kilisesi'nin korunması ve restore edilmesi talebine ilişkin
Kaynak göster
Yüksel Selçuk Türkoğlu (İYİ Parti), 3 Ekim 2025 tarihinde 7/34756 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 41 gün sonra, 13 Kasım 2025).
Yüksel Selçuk Türkoğlu (İYİ Parti, Bursa). “Dereköy Kilisesi'nin korunması ve restore edilmesi talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34756, 3 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34756-derekoy-kilisesi-nin-korunmasi-ve-restore-edilmesi-talebine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a051fff9-0b26-4487-b21d-0199b8c0f3dd
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 41 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından Anayasanın 98 ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü *nün 96 ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını için gereğini saygılarımla arz ederim.
01/10/2025
Bursa'nın Mudanya ilçesine bağlı Dereköy Mahallesi'nde yer alan tarihi Rum Ortodoks Kilisesi, 1857 yılında inşa edilmiş anıtsal bir kültür varlığıdır. Lozan Mübadelesi sonrası cami olarak da kullanılan bu yapı, 1972 yılından itibaren kaderine terk edilmiş, zamanla tahrip olmuş ve bugün ciddi bir restorasyon ihtiyacı içindedir. Vakıflar Genel Müdürlüğü korumasında bulunduğu belirtilen bu eşsiz yapı, Anadolu"daki ender örneklerden biri olmasına rağmen yıllardır herhangi bir restorasyon görmemektedir. Üstelik, kilisede bulunan kabartma ve süslemelerin bir kısmı tahrip edilmiş, bazı bölümler ise yurt dışından gelen ziyaretçiler tarafından sökülerek götürülmüştür. Köy muhtarı ve yöre halkının çabalarına rağmen, bu tarih hazinesinin ayağa kaldırılmaması düşündürücüdür. Kültür ve tarih mirasına sahip çıkmak devletin asli görevi iken, Dereköy Kilisesi?nin kaderine terk edilmiş olması kamu vicdanını derinden yaralamaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
SORU 1- 1857 yılında inşa edilmiş Dereköy Kilisesi'nin korunması ve restore edilmesi için bugüne kadar hangi adımlar atılmıştır?
SORU 2- Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından koruma altında olduğu belirtilen bu yapıya neden fiilen bir koruma sağlanmamaktadır?
SORU 3- Kilisede bulunan vaiz kürsüsünün Bursa Arkeoloji Müzesi deposuna kaldırıldığı bilinmektedir. Bu eserlerin aslına uygun şekilde restore edilerek yeniden yerine yerleştirilmesi yönünde bir planınız var mıdır?
SORU 4- Kilisenin duvarlarındaki kabartmaların bir kısmının tahrip edilmesi ve sökülerek yurtdışına kaçırıldığı iddiaları doğru mudur? Bu eserlerin izine ulaşmak için herhangi bir girişimde bulunulmuş mudur?
SORU 5- Dereköy Mahallesi'nin kültür ve turizm potansiyeli göz önünde bulundurularak, bu tarihi yapının restore edilip bölge turizmine kazandırılması için bir proje gündemde midir?
SORU 6- Türkiye genelinde benzer durumda olan ve koruma altında olduğu halde kaderine terk edilen kültür varlıklarının sayısı kaçtır? Bu yapıların restore edilmesi için Bakanlığınızın bütçe ve planlamasında bir yol haritası var mıdır?
Adres: Halkla İlişkiler Binası 6-kat No: E-611
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca;
Bursa ili, Mudanya ilçesi, Dereköy Mahallesinde bulunan, mülkiyeti Mudanya Belediyesine ait tescilli Dereköy Kilisesi'nin Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun muhtelif tarihli kararlarıyla; rölövesi uygun bulunarak, koruma grubu 1. Grup olarak belirlenmiş, restitüsyon projesi ve sanat tarihi raporu uygun bulunmuş, korunma alanı belirlenmiş ve Bursa Müzesi Müdürlüğü denetiminde bitki temizliğine izin verilmiştir. Son olarak alınan 25.08.2025 tarihli Kurul kararıyla taşınmazın restorasyon projesi değerlendirilmiş olup alternatif öneri projenin hazırlanarak iletilmesine karar verilmiştir. Projenin düzeltilerek yeniden iletilmesi halinde konunun Kurul gündeminde değerlendirilmesi sağlanacaktır.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 10'uncu maddesinde "Her kimin mülkiyetinde veya idaresinde olursa olsun, taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunmasını sağlamak için gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve bunların her türlü denetimini yapmak veya kamu kurum ve kuruluşları ile belediyeler ve valiliklere yaptırmak, Kültür ve Turizm Bakanlığına aittir." denilmektedir.
Söz konusu Dereköy Kilisesi'nin mülkiyeti Mudanya Belediyesine ait olup taşınmaz ve çevresinde can ve mal güvenliğinin sağlanmasına yönelik gerekli güvenlik önlemlerinin mülkiyet sahibi Mudanya Belediyesince alınması taşınmaza ilişkin alınan Kurul kararları ile belirtilmiştir. Taşınmazın restorasyon projesinin değerlendirildiği 25.08.2025 tarihli kurul kararında da konu tekrar belirtilerek, Kurul Müdürlüğü uzmanlarınca yerinde yapılan incelemeler sırasında ilgili Belediyesince taşınmazın etrafının tel örgüyle çevrilerek yapının içine izinsiz girişlerin engellendiği görülmüştür.
Bakanlığımız Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünce, kültürel mirasımızın sürdürülebilir korunmasına, toplumsal kültürel kimliğimizin geliştirilmesine, yaşatılarak gelecek kuşaklara aktarılmasına yönelik, hiçbir ayrım gözetmeksizin tüm tescilli taşınmaz kültür varlıklarının koruma-onarım çalışmaları gerçekleştirilmeye çalışılmaktadır. Bakanlığımıza tahsisli tescilli kültür varlığı yapıların proje ve restorasyonları, yapının bulunduğu konumun önemi, kültürel, mimari değerleri ile yapısal bozulma dereceleri göz önünde bulundurularak etaplar halinde yıllara sari olarak ya da tek etapta, yıllık yatırım programları kapsamında tasarruf tedbirleri ve bütçe imkanları dahilinde değerlendirilmektedir.
Öte yandan, Dereköy Kilisesi'ne ait Vaiz Kürsüsü, Bursa Müzesi Müdürlüğü envanterine kayıtlı olmayıp geçici olarak depoda muhafaza edilmektedir. Dolayısıyla Mudanya Dereköy Kilisesi restorasyon çalışmaları ilgili idaresince yapılacak olup ihtiyaç duyulması halinde Bursa Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı Müdürlüğü uzmanlarınca gerekli teknik destek sağlanacaktır. Ayrıca, taşınmazın restorasyon projesinin değerlendirildiği 25.08.2025 tarihli Kurul kararında, güvenlik amacıyla Bursa Arkeoloji Müzesine alınmış olan Vaiz Kürsüsünün yerine monte edileceği belirtilmiştir.
Dereköy Kilisesi'nin duvarlarındaki kabartmaların bir kısmının tahrip edildiği ve sökülerek yurt odışına (kaçırıldığı iddialarına ilişkin olarak, konunun değerlendirilmesi sonucu alınan 23.05.2023 tarihli Kurul kararıyla söz konusu uygulamaları yapan ve yaptıranlar hakkında suç duyurusunda bulunulması, Dereköy Kilise'ne yönelik tahribatın engellenmesi amacıyla restorasyon çalışmalarına başlanılması aşamasına kadar can ve mal güvenliği tedbirlerinin mülkiyet sahibi Mudanya Belediyesince alınması istenmiştir.
Söz konusu Kilise'de 2023 yılında tahribat gerçekleştirildiği Bursa Müze Müdürlüğü tarafından yapılan inceleme sonucu belirlenmiştir. Bununla beraber bu Kilise" den belirli bir kültür varlığının çalındığını gösterir bir kanıt bulunmamaktadır. Ancak, kaçak kazılarla tahrip edilmesinin önüne geçilmesi maksadıyla kolluk birimleriyle gerekli çalışmalar gerçekleştirilmiştir.
Mehmet Nuri ERSOYBakan