Kırım kongo kanamalı ateşiyle mücadeleye yönelik çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Serhat Eren (DEM Parti), 18 Haziran 2025 tarihinde 7/29596 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 111 gün sonra, 7 Ekim 2025).
Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Kırım kongo kanamalı ateşiyle mücadeleye yönelik çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/29596, 18 Haziran 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-29596-kirim-kongo-kanamali-atesiyle-mucadeleye-yonelik-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f5c03245-9668-40a4-909a-01978744f57c
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 111 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasa'nın 98"inci ve İçtüzüğün 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Vee Serhat Eren
Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA), Türkiye'nin özellikle kuzey İç Anadolu, Orta ve Doğu Karadeniz ile Doğu Anadolu'nun önemli bir kısmını içine alan yaklaşık 30 ilinde hiperendemik düzeyde görülen ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Bu illerin dışında kalan bölgelerden de hastalık bildirimleri yapılmakta, tarım ve hayvancılıkla temasın yoğun olduğu alanlar başta olmak üzere riskli temaslar ülke genelinde endişe yaratmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Hastalığın etkeni olan Nairovirüs, çoğunlukla Hyalomma cinsi keneler aracılığıyla insanlara bulaşmakta, enfekte hayvanların kan veya sekresyonlarıyla temasta da geçiş riski oluşmaktadır. KKKA'nın ölüm oranı ülkemizde yaklaşık 965 düzeyindedir. Özellikle ilkbahar ve yaz aylarında pik yapan vaka sayıları hem kırsalda yaşayan yurttaşlar hem de tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar için ciddi riskler oluşturmaktadır.
Türkiye genelinde Sağlık Bakanlığı verilerine göre 2002-2024 arasında toplam 15.148 KKKA vakası bildirilmiş; toplam 721 kişi hayatını kaybetmiştir. Özellikle 2008-2011 arası yıllık vaka sayıları 1.000'in üzerinde gerçekleşmiş, ölüm oranları bazı yıllarda 966'yı aşmıştır. 2023 yılında 590 vaka ve 41 ölüm; 2024 yılında ise (ilk 6 aylık verilere göre) 469 vaka ve 26 ölüm
| kayda geçmiştir. Bu veriler, hastalığın hâlâ ciddi bir risk olduğunu ve etkili bir mücadele yürütülmediğini ortaya koymaktadır.
Öte yandan, basına yansıyan haberlere göre bu yıl sadece Sivas ilinde 8 kişi KKKA nedeniyle hayatını kaybetmiş, toplam vaka sayısı ise 39 olarak açıklanmıştır. Sivas Valiliği?nin verilerine göre bu vakaların büyük çoğunluğu kırsalda hayvancılıkla uğraşan yurttaşlarda görülmüştür. Bu tablo, hem bölgesel yoğunluğu hem de önleyici halk sağlığı politikalarının yetersizliğini gözler önüne sermektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
KKKA'nın yayılmasında etkili olan Hyalomma cinsi kenelerle mücadele kapsamında Bakanlığınız tarafından yürütülen güncel çalışmalar nelerdir?
. 2022-2025 yılları arasında hayvancılıkla uğraşan yurttaşlara yönelik olarak kene kaynaklı bulaşıcı hastalıklara karşı yürütülen koruyucu veterinerlik hizmetleri nelerdir? . Hayvancılıkla uğraşan yurttaşlara yönelik olarak kene kovucu sprey, tasma, plastik şerit, bilgilendirme materyali veya eğitim desteği sunulmakta mıdır? Sunuluyorsa kaç ilde ve kaç kişiye ulaştırılmıştır?
. Hayvancılık ürünleri, çim, saman, balya gibi tarımsal ürünlerin kene taşıyıcılığı yoluyla başka bölgelere hastalık taşıma riski göz önüne alınarak bir kontrol, karantina veya uyarı protokolü uygulanmakta mıdır?
. Belediyelerle işbirliği içinde yürütülen çevresel ilaçlama faaliyetlerinde Tarım ve Orman Bakanlığı'nın görevi nedir? Bu faaliyetler kaç ilde aktif olarak sürdürülmektedir? Kullanılan ilaçlar ve etki süresi nasıl denetlenmektedir?
. KKKA açısından yüksek risk taşıyan hayvansal bölgelerdeki üreticilere yönelik erken uyarı, risk haritalaması veya bölgesel analizler yapılmakta mıdır?
. KKKA'nın hayvanlarda çoğunlukla belirtisiz seyretmesi nedeniyle, hayvan kanı ve dokularına temas riski taşıyan köylülerin korunması için ne tür bir önlem alınmaktadır? Bakanlığınızın bu konuda yayınladığı uyarıcı materyaller var mıdır?
. Hayvan sevkiyatları sırasında hayvanlara bulaşmış kenelerin yayılmasını önlemek amacıyla bir zorunlu kene kontrolü veya dezenfeksiyon uygulaması yapılmakta mıdır? . Bakanlığınızın KKKA ve benzeri zoonotik hastalıklar konusunda Sağlık Bakanlığı'yla yürüttüğü ortak bir mücadele ve izleme protokolü var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığına bağlı vakalarda Sağlık Bakanlığına bağlı birimler ve Bakanlığımıza bağlı ililçe tarım ve orman müdürlükleri koordineli olarak çalışmaktadır. Vakanın gözlemlendiği yerlerde kene mücadelesi hakkında eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yapılmaktadır. Devam eden süreçte yeni vakalar değerlendirilerek gerekli tedbirler alınmaktadır.
Her yıl kırsal kesimde yaşayan yetiştiricilerimize iVilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz aracılığıyla keneden korunma yöntemleri, hastalıkla mücadele hakkında bilgilendirme, ektoparaziter ilaç kullanımıyla ilgili eğitimler verilmektedir. 2024 yılında 81 ilde il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz tarafından 6.884 adet eğitim/toplantı düzenlenmiş olup 94.458 yetiştirici bu toplantılara katılım sağlamıştır. 2025 yılında da eğitim faaliyetlerine 81 ilde devam edilmektedir.
Ayrıca Tarım Orman Ekranında (Tarım TV) Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi ve zoonoz hastalıklarla ilgili yayınlar yapılmaktadır.
Sağlık Bakanlığı tarafından Bakanlığımıza yapılan bildirimlerden insidensi yüksek olan 30 il (Afyonkarahisar, Amasya, Ardahan, Artvin, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Çankırı, Çorum, Erzincan, Erzurum, Giresun, Gümüşhane, Hakkâri, Iğdır, Isparta, Kahramanmaraş, Karabük, Kars, Kastamonu, Kayseri, Kırşehir, Kütahya, Malatya, Muş, Sinop, Sivas, Tokat, Tunceli ve Yozgat) için ödenek sağlanmış ve ilaç alım işlemleri il tarım ve orman müdürlüklerimiz tarafından yapılarak yetiştiricilere dağıtılmıştır.
Ayrıca keneyle mücadele kapsamında Bakanlığımız Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünce 2014-2024 yılları arasında 745.692 keklik ve 237.200 sülün olmak üzere toplam 982.892 kanatlı yaban hayvanı üretilerek doğaya salınmıştır. 2025 yılı sonuna kadar ise 36.250 keklik 9.000 sülün olmak üzere toplam 45.250 kanatlı yaban hayvanı doğaya salınması hedeflenmektedir.
Bakanlığımız canlı hayvan ve hayvansal ürünlerin taşınmasına yönelik hareket ve kontrol önlemleri uygulamaktadır. Bu ürünlerin taşınması sırasında kene bulaşma riskini azaltmak için üreticilerin ve taşıyıcıların dikkatli olması, gerekli hijyen önlemlerini alması önem arz etmektedir. Canlı hayvan sevklerinden önce resmi veteriner hekimler tarafından ilgili hayvanların sağlık kontrolleri yapılmakta ve sadece sağlıklı hayvanların sevklerine izin verilmektedir. Ayrıca, canlı hayvan nakil araçlarının temizlik ve dezenfeksiyonu zorunlu olup, bu işlemler resmi veteriner hekim gözetiminde gerçekleştirilmekte ve dezenfeksiyon belgesi düzenlenmektedir.
Bakanlığımıza bağlı veteriner hekimler ilaçlama faaliyetine katılacak olan personellere ektoparaziter ilaç uygulaması hakkında bilgiler vermektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan